www.altaqwa.blogfa.com

regay shareat regay isalam

دوعاكانی‌ حه‌ج و عه‌مره‌ .

كاتێك ویستت بچیت بۆ هه‌ر سه‌فه‌رێك به‌ تایبه‌ت حه‌ج و عه‌مره‌، وه‌سیه‌ت نامه‌ی‌ پێویست بنووسه‌ و شایه‌تیشی‌ له‌سه‌ر بگره‌.گه‌ر بتوانی‌ هه‌رچی‌ قه‌رز و فه‌رزیشت له‌سه‌ره‌، بیگێڕه‌وه‌ بۆ خاوه‌نه‌كانیان، یان داوای‌ مۆڵه‌تیان لێبكه‌ و بڵێ‌: من قه‌رزاری‌ ئێوه‌م ئایا ڕازین بچم بۆ ئه‌و سه‌فه‌ره‌؟ چونكه‌ ڕه‌نگه‌ تۆ نه‌گه‌ڕێیته‌وه‌ و مافه‌كانیان بفه‌وتێت. ئینجا گه‌ردن ئازادی‌ له‌گه‌ڵ‌ دایك و باوك و ماڵ‌ و منداڵ‌ و خزم و كه‌سه‌كانت بكه‌ و داوای‌ دوعای‌ خێریشیان لێبكه‌ و خۆشت ئه‌م دوعایه‌ بخوێنه‌ ...

ده‌سپێكی‌ سه‌فه‌ر :
كاتێك ویستت بچیت بۆ هه‌ر سه‌فه‌رێك به‌ تایبه‌ت حه‌ج و عه‌مره‌، وه‌سیه‌ت نامه‌ی‌ پێویست بنووسه‌ و شایه‌تیشی‌ له‌سه‌ر بگره‌.گه‌ر بتوانی‌ هه‌رچی‌ قه‌رز و فه‌رزیشت له‌سه‌ره‌، بیگێڕه‌وه‌ بۆ خاوه‌نه‌كانیان، یان داوای‌ مۆڵه‌تیان لێبكه‌ و بڵێ‌: من قه‌رزاری‌ ئێوه‌م ئایا ڕازین بچم بۆ ئه‌و سه‌فه‌ره‌؟ چونكه‌ ڕه‌نگه‌ تۆ نه‌گه‌ڕێیته‌وه‌ و مافه‌كانیان بفه‌وتێت. ئینجا گه‌ردن ئازادی‌ له‌گه‌ڵ‌ دایك و باوك و ماڵ‌ و منداڵ‌ و خزم و كه‌سه‌كانت بكه‌ و داوای‌ دوعای‌ خێریشیان لێبكه‌ و خۆشت ئه‌م دوعایه‌ بخوێنه‌:
(أستودِعُكُم اللّهَ الّذی لاتَضیعُ ودائِعُه).
واتا: (به‌و خوایه‌تان ده‌سپێرم كه‌ سپارده‌كانی‌ زایه‌ نابن).
ئینجا كه‌ له‌ ماڵ‌ ده‌رچوویت، بڵێ‌:
(بسم اللّه توكّلتُ علی‌ اللّه ولاحول ولا قوّه‌ الاّ بالله أللّهمّ إنی‌ أعوذ بك أن أضلّ أو أُضڵّ، أو أزِلّ أو أُزَلّ، أو أظلِم أو أُظلـَم، أو أجهل أو یُجهَل علیَّ).
مانای‌: (به‌ناوی‌ خواوه‌، پشتم به‌خواوه‌ند به‌ست، ده‌سته‌ڵات و توانا ته‌نها هه‌ر لای‌ ئه‌وه‌و پشت هه‌ر به‌و ده‌به‌سترێت.
ئه‌ی‌ خوایه‌! په‌نا ده‌گرم به‌تۆ له‌وه‌ی‌ كه‌س گومڕا بكه‌م،یان گومڕا بكرێم،یان قاچی‌ خه‌ڵك هه‌ڵخلیسكێنم، یان قاچم هه‌ڵخلیسكێنن، یان سته‌م بكه‌م، یان سته‌مم لێبكه‌ن،یان نه‌زانی‌ بكه‌م، یان نه‌زانیم له‌گه‌ڵ بكرێت).
حیكمه‌تی‌ ئه‌م ئه‌م دووعایش زۆر ڕوونه‌، چونكه‌ له‌سه‌فه‌ردا زۆر نزیكه‌ ڕێبوار تووشی‌ ئه‌م شتانه‌ ببێت.

دوعای‌ نیشته‌جێ‌ بۆ كاروانی‌
عن ابن عمر (رضی اللّه عنه) قال:
(كان رسول اللّه (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) اذا وَدَّع رجلاً أخذ بِیدِه فلایدعُها حتّی‌ یكون الرّجل هو یدع یدَ النّبیِّ (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) ویقول: أستودِعُك اللّهَ دینَك وأمانتَك وا‌خِرَ عَملِك).
واتا: (ئیبن و عومه‌ر (رضی اللّه عنه) ده‌فه‌رموێت: ئه‌گه‌ر كه‌سێك بیویستایه‌ت سه‌فه‌رێك بكات پێغه‌مبه‌ر (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) ده‌ستی‌ ده‌گرت و به‌رینه‌ئه‌دا هه‌تا ئه‌و ده‌ستی‌ پێغه‌مبه‌ری‌ به‌ر نه‌دایه‌، پێشی‌ ده‌فه‌رموو: ئایینت، پارێزگاریت، ئاخر خێریی كرده‌وه‌كانت به‌ په‌روه‌ردگار ده‌سپێرم).
عن أنس قال: جا‌و رجل الی‌ النّبی‌ (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) فقال: یارسول اللّه انی أرید سفرا فزوِّدنی، قال: زوََّّدك اللّه التّقوی‌، قال: زِدنی، قال: وغفر ذنبَك، قال زِدنی بأبی أنت وأمّی، قال: ويسَّرلك الخیر حیثما كنتَ).
واتا: (ئه‌نه‌س ده‌گێڕێته‌وه‌: پیاوێك هاته‌ خزمه‌تی‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) وتی‌: ئه‌ی‌ نێردراوی‌ خوا! من نیازی‌ سه‌فه‌رێَكم هه‌یه‌ توێشووم بده‌رێ‌؟ پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) فه‌رمووی‌: خوای‌ گه‌وره‌ ته‌قوا بكاته‌ توێشووت. وتی‌: زیاتریش؟ فه‌رمووی‌ خوا له‌ گوناهیشت ببوورێ. وتی‌ دایك و باوكم فیدات بێ‌ هی‌ زیاتریش؟ فه‌رمووی‌ له‌ هه‌ر لایه‌ك بوویت خوا خێرت بۆ ئاسان بكات).
عن ابی هریره‌ (رضی اللّه عنه) أنّ رجلا قال: یارسول اللّه انّی أرید أن اُسافر فأوصِنی؟ فقال (صلى الله‌ علیه‌ وسلم): علیك بتقوی‌ اللّه والتّكبیر علی‌ كلّ شرف. فلمّا ولّی‌ الّرجل قال: اللّهم اطو لهُ الا‌رض وهَوِّن علیه السفر).

واتا (ئه‌بووهوره‌یره‌) (رضی اللّه عنه) ده‌ڵێت: پیاوێك وتی‌ ئه‌ی‌ پێغه‌مبه‌ری‌ خوا (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) نیازی‌ سه‌فه‌رێكم هه‌یه‌ ئامۆژگاریم بكه‌، ئه‌ویش فه‌رمووی‌: ده‌ست به‌ ته‌قوای‌ خواوه‌ بگره‌ و، (أللّه‌ أكبر)یش له‌سه‌ر هه‌موو جێگایه‌كی‌ بڵند بكه‌. كاتێ‌ كابرا ڕۆشت، فه‌رمووی‌: ئه‌ی‌ خوایه‌! دووری‌ ڕێگای‌ بۆ بهێنه‌ره‌ یه‌ك و، چوونه‌كه‌ی‌ بۆ ئاسان بكه‌).

دوعای‌ سواربوون بۆ سه‌فه‌ر
(ابن عمر) (رضی اللّه عنه) ده‌فه‌رموێت: پێغه‌مبه‌ر (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) هه‌ركات به‌نیازی‌ سه‌فه‌ر سه‌ر بكه‌وتایه‌ته‌ سه‌ر وشتره‌كه‌ی‌ سێ جار (أللّه أكبر)ی‌ ده‌كرد و ده‌یفه‌رموو:
(سبحان الّذی سخّر لنا هذا وما كنّا له مقرنین. وانّا الی‌ ربّنا لمنقلبون. أللّهمّ أناّ نسألك فی سفرنا هذا البِرَّ والتّقوی‌ ومن العمل ما ترضی‌. أللّهمّ هَوِّّن علینا سفرنا هذا، واطوِ عَنّا بُعده، أللّهمّ أنت الصّاحِبُ فی السّفر، والخلیفه‌ فی الا‌هل، أللّهمّ انّی أعوذ بك مِنْ وعثا‌ء السّفر وكأ‌به‌ المَنظر، وسو‌وِ المنقلب فی الا‌هل والمال والولد) واذا رجع قالهَنُ ّ وزاد فیهنّ: (أ‌یبون تائبون عابدون لربّنا حامدون).
(پاك و بێَگه‌ردی‌ بۆ ئه‌و خوایه‌ی‌ ئه‌م هۆكاری‌ سه‌فه‌ره‌ی‌ بۆ ڕام و ملكه‌چ كردووین، خۆ گه‌ر ئه‌و ملكه‌چی‌ نه‌كردایه‌ت ئێمه‌ ده‌ره‌قه‌تی‌ نه‌ ده‌هاتین.
ئه‌ی‌ خوایه‌! ئێمه‌ له‌م سه‌فه‌ره‌دا داوای‌ چاكه‌ و ته‌قوا و هه‌موو ئه‌و كرده‌وانه‌ت لێده‌كه‌ین كه‌ تۆ لێی‌ ڕازیت. ئه‌ی‌ خوایه‌! ئه‌م سه‌فه‌ره‌مان بۆ ئاسان بكه‌یت، ڕێگای‌ دوورمان بۆ بێنیته‌وه‌ یه‌ك. ئه‌ی‌ خوایه‌! تۆ هاوریی‌ سه‌فه‌ریت،تۆجێ‌نشینی‌ ناو ماڵ و منداڵیت. ئه‌ی‌ خوایه‌! په‌نا به‌ تۆ ده‌گرم له‌ ته‌قله‌ و ده‌وی سه‌فه‌ر، له‌ دیمه‌نی‌ خه‌مناك، له‌ هاتنه‌وه‌ به‌سه‌ر دیمه‌نێكی‌ خراپ و ناهه‌مواری‌ ناو ماڵ و خێزان و منداڵ).
كاتێكیش له‌ سه‌فه‌ره‌كه‌ی‌ ده‌گه‌ڕایه‌وه‌، هه‌مان پاڕانه‌وه‌ی‌ دووباره‌ ده‌كرده‌وه‌ و ئه‌م چه‌ند وشه‌یشی‌ ده‌خسته‌ سه‌ری‌:
(گه‌ڕاینه‌وه‌، به‌نده‌ی‌ په‌روه‌ردگارین، بۆ په‌روه‌ردگارمان سوپاسگوزارین).

دوعای‌ كاروانی‌ له‌ درێژایی سه‌فه‌ره‌كه‌یدا
(جابر) (رضی اللّه عنه) ده‌فه‌رموێ: كاتێ كه‌ سه‌فه‌رمان ده‌كرد، له‌ به‌رزایییه‌كاندا (أللّه اكبر)مان ده‌كرد و، له‌ نزماییشدا، (سبحان اللّه)مان ده‌كرد.

دوعای‌ كاتی‌ دابه‌زین له‌ مه‌نزڵه‌كاندا
عن خوله‌ بنت حكیم (رضی اللّه عنها) قالت: سمعت النّبیّ (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) یقول: من نَزَڵ منزِلاً ثمّ قال: (أعوذ بكلمات اللّه التّاماّت من شرِّماخلق، لم يضرَّه شئ حتّی‌ یرتحِل من منزله ذلك)
(هه‌ركه‌س له‌ جێگایه‌كدا باروبارگنه‌ی‌ خست و وتی‌: په‌نا ده‌گرم به‌ وشه‌ ته‌واوه‌كانی‌ خودا له‌ خراپه‌ی‌ هه‌موو شێك كه‌ خۆی‌ دروستی‌ كردووه‌،ئه‌وه‌ له‌و شوێنه‌دا تا بار ده‌كات هیچ شتێك زه‌ره‌ری‌ لێ‌ نادات.

دوعای‌ چوونه‌ ناو گوندو شاره‌كان
عن صهیب أنّ النّبیّ (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) لم یرَ قریه‌ً یرید دخولها الاّ قال: حین یراها: (أللّهمّ ربّ السّماوات السّبع وما أڤْللْنَ، والآ‌رَضین السّبع وما أقڵلْن، وربَّ الشّیاطینِ وما أضڵلن، وربَّ الرَیاح وما ذرَیْن،فأنّا نسألك خیرَهذهالقریه‌ وخیر أهلها، وخیر ما فیها ونعوذ بك وشرّ مافیها).
واته‌: (صوهه‌یب (رضی اللّه عنه) ده‌فه‌رموێت پێغه‌مبه‌ر (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) هه‌ركات گوندێكی‌ ببینایه‌ كه‌ بیویستایه‌ بچێته‌ ناوی‌، له‌ كاتی‌ دیتنه‌كه‌یدا ده‌یفه‌رموو: ئه‌ی‌ خوایه‌! په‌روه‌ردگاری‌ حه‌وت ئاسمانه‌كان و ئه‌وه‌ی‌ وا له‌ ژێریاندا، ئه‌ی‌ خوای‌ حه‌وت زه‌مین و ئه‌وه‌ی‌ ها له‌سه‌ریان، ئه‌ی‌ خوای‌ شه‌یتانه‌كان و ئه‌وانه‌شی‌ كه‌ ئه‌وان گومڕایان كردوون، ئه‌ی‌ خوای‌ شنه‌ باكان و ئه‌وه‌ی‌ كه‌ با كردوونی‌ به‌ ئاسماندا، ئێمه‌ داوات لێده‌كه‌ین بۆ خێری‌ ئه‌م گونده‌ و خێری‌ دانیشتوانی‌ ئه‌م گونده‌ و خێری‌ هه‌ر شتێك له‌م گونده‌دا هه‌یه‌.

دوعای‌ كاتی‌ ترس له‌ شه‌ڕی‌ پیاو خراپ
عن أبی موسی‌ الا‌شعری‌ (رضی الله عنه) أنّ النّبیّ (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) كان اذا خاف قوما، قال: أللّهمّ انّا نجعلك فی نحورهم، ونعوذ بك من شرورهم.
واتای‌: (ئه‌بوموسای‌ ئه‌شعه‌ری‌ ده‌ڵێت: پێغه‌مبه‌ر(صلى الله‌ علیه‌ وسلم) ئه‌گه‌ر بترسایه‌ له‌ قه‌ومێك ده‌یفه‌رموو: ئه‌ی‌ خوایه‌ تۆ ده‌كه‌ین به‌ گژیاندا و، له‌ شه‌ڕ و خراپه‌شیان په‌نات پێده‌گرین.

دوعای‌ ئاسانبوونی‌ كاری‌ قورس و گران
ریَِبوار و كاروانی‌ زۆرجار هه‌ندێ‌ كاری‌ له‌سه‌ر گران ده‌بێت، بۆیه‌ سوننه‌ته‌ له‌ وه‌ها حاڵه‌تێكدا بپاڕێته‌وه‌ و بڵێت:
(أللّهمّ لاسَهڵ الاّماجعلته سهلا، وأنت تجعل الحَزن اذا شئت سهلا).
واته‌: (خوایه‌ هیچ كارێك ئاسان نیه‌ مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی‌ تۆ ئاسانت كردبێت، تۆش گه‌ر بته‌وێت هه‌رد و چیا ده‌كه‌یت به‌ ده‌شت و سارا).
پێویسته‌ ڕێبوار ئه‌وه‌ش بزانێت زۆرجاران گرانبوونی‌ كاره‌كانی‌ و دواكه‌وتنیان به‌خێر ده‌گه‌ڕێت. بۆیه‌ گه‌ره‌كه‌ ئه‌م شتانه‌ی‌ لا ئاسایی بێت و پێیان دڵگران نه‌بێت، به‌ڵكو ژیرانه‌ هه‌وڵبدات بۆ كردنه‌وه‌ی‌ گرێ‌ كوێره‌كانی‌ سه‌فه‌ر .

دوعای‌ كاتی‌ ئیحرام پۆشین
له‌ كاتێكدا به‌رگی‌ ئیحرامت پۆشی‌، نیه‌تی‌ ته‌نها حه‌جت هێنابێ‌، بڵێ‌: (لبّیك اللّهمّ بحجّه‌).
(خوایه‌ هاتم به‌ده‌م فه‌رمانی‌ تۆوه‌ و نیازی‌ حه‌جم هه‌یه‌).
ئه‌گه‌ر نیازه‌كه‌شت هه‌ر بۆ عه‌مره‌ بوو، بڵێ‌: (لبّیك اللّهمّ بعمره‌). ئه‌گه‌ر نیازی‌ هه‌ردووت هه‌بوو، بڵێ‌: (لبّیك بحجّه‌ وعمره‌). دوای‌ ئه‌وه‌ به‌رده‌وام ئه‌م دووعایه‌ بخوێنه‌:
(لبّیك اللّهمّ لبّیك، لبّیك لاشریك لك لبّیك، انّ الحمد والنّعمه‌ لك، والملك لاشریك لك). (ئه‌ی‌ خوایه‌ من به‌ندی‌ تۆم، به‌ندم، به‌ندی‌ تاعه‌تی‌ تۆم، تۆ هاوه‌ڵت نیه‌، به‌ندم، نازونیعمه‌ت هه‌مووی‌ هی‌ تۆیه‌، موڵك و ده‌سته‌ڵات هه‌ر هی‌ تۆیه‌، هاوه‌ڵت نیه‌).
جێگای‌ خۆیه‌تی‌ دوای‌ (لبّیك) صه‌له‌وات له‌ دیداری‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) بدات و، هه‌ردوعایه‌كی‌ خێری‌ دنیایی و قیامه‌تیی ده‌وێت بیكات.
سوننه‌ته‌ زۆر (لبّیك)ه‌ بكات به‌ پاڵه‌وه‌، به‌ پێوه‌،به‌ دانیشتنه‌وه‌،له‌ سه‌ركه‌وتن و دابه‌زیندا، له‌كاتی‌ تێكه‌لاوبوون به‌ هاوه‌ڵه‌كان، ته‌نانه‌ت له‌ كاتی‌ بێ ده‌ستنوێژی‌ و له‌شگرانیدا، یان ئافره‌تان له‌ كاتی‌ بێنوێژیدا. سوننه‌ته‌ پیاوان به‌ دووعای‌ (لبّیك) ده‌نگ هه‌ڵبڕن، به‌ڵام ئافره‌تان به‌ نهێنی‌.
فه‌رمووده‌ی‌ (أصح) ئه‌وه‌یه‌: له‌ كاتی‌ سووڕانه‌وه‌ی‌ كه‌عبه‌ و، هاتووچۆی‌ سه‌فاو مه‌روه‌دا (لبّیك) نه‌ڵێت، ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و شوێنانه‌ دوعای‌ تابه‌تیی خۆیان هه‌یه‌.
گه‌وره‌ترین ویرد دوای‌ ئیحرام پۆشین بۆ حاجی‌ و عه‌مره‌كاریش, ویردی‌ (لبّیك)ه‌یه‌. هه‌ركاتیش ئه‌م ویرده‌ی‌ خوێندسێ‌باره‌ی‌ بكاته‌وه‌، پاشان صه‌له‌وات بدات، ناوبه‌ناویش دوعای‌ تایبه‌ت بۆ خۆی و موسڵمانان بكات.
سوننه‌ته‌ هه‌ركات ئیحرامپۆش شتێكی‌ سه‌رسوڕهێنه‌ری‌ دی‌، بڵێت: (لبّیك، انّ العیش عیش الآخره‌).

واتا: (من به‌ندی‌ تاعه‌تی‌ تۆم، به‌ڕاستی‌ ژیان ژیانی‌ قیامه‌ته‌).
دوعای‌ كاتی‌ بینینی مه‌ككه‌ی‌ پیرۆز
كاتێ‌ نزیكی‌ مه‌ككه‌ی‌ پیرۆز بوویت و چوویته‌ ناوچه‌ی‌ (حه‌ره‌م) –واتا سنووری‌ مه‌ككه‌- ، بڵێ‌sadأللّهمّ) هژا حرمك وأمنك فحامنی علی‌ النّار، وأمّنّی عذابَك یوم تبعث عبادَك، واجعلنی من أولیائِك وأهلِ طاعتِك).
مانای‌: (ئه‌ی‌ خوایه‌ ئه‌مه‌ حه‌ره‌می‌ تۆیه‌، جێگایه‌كه‌ خۆت پاراستوته‌، لاشه‌ی‌ منیش له‌سه‌رئاگر حه‌رام بكه‌، له‌ ڕۆژێكدا كه‌ به‌نده‌كانت زیندوو ده‌كه‌یته‌وه‌، بمپارێزه‌ له‌ سزای‌ خۆت و، بیشمگێڕه‌ له‌وانه‌ی‌ كه‌ خۆشه‌ویستی‌ تۆن و ئه‌هلی‌ په‌رستشی‌ تۆن).
دوعای‌ چوونه‌ ناو شاری‌ مه‌ككه‌ی‌ پیرۆز
كاتێ‌ چوویته‌ ناو شاری‌ مه‌ككه‌وه‌، بڵێ‌sadأللّهمَّ البلدُ بلدُك، والبیتُ بیتُك، جئتُ أطلُبُ رحمتَك، وأؤمُ ّطاعتَك متبعِا لآمرك، أسألك مسأله‌ المضطرّ الیك المشفق من عذابك، أن تستقبلنی بعفوك، وأن تتجاوز عنّی برحمتك وأن تدخلنی جنّتك).
(ئه‌ی‌ خوایه‌! ئه‌م شاره‌ شاری‌ تۆیه‌، ئه‌م ماڵه‌ ماڵی‌ تۆیه‌، منیش هاتووم داوای‌ به‌زه‌یی تۆ ده‌كه‌م، به‌ نیازی‌ تاعه‌تی تۆم، دوای‌ فه‌رمانی‌ تۆ كه‌وتووم، ڕاِزیم به‌ قه‌ده‌ری‌ تۆ، خۆم داوه‌ته‌ ده‌ست تۆ، داوات لێده‌كه‌م به‌داوای‌ كه‌سێكی‌ داماو بۆ لای‌ تۆ كه‌ له‌ سزای‌ تۆ ده‌ترسێت پێشوازیم لێبكه‌یت به‌ لێخۆشبوونی‌ خۆت و، له‌ تاوانه‌كانم ببووریت و، بمخه‌یته‌ به‌هه‌شته‌كه‌ی‌ خۆت).

دوعای‌ چوون به‌ره‌و مزگه‌وت
كاتێ‌ به‌ره‌و مزگه‌وت ڕۆشتیت بڵێ‌:
(أللّهمّ اجعل فی قلبی نورا، وفی لسانی‌ نورا، واجعل فی سمعی نورا، واجعل فی بصری نورا، واجعل من خلفی نورا، ومن أمامی نورا، واجعل من فوقی نورا، ومن تحتی نورا، أللّهمّ أعگنی نورا).
(خوایه‌! دڵم نوورانی‌ بكه‌یت، زمانم نوورانی‌ بكه‌یت، گوێكانم نوورانی‌ بكه‌یت، چاوانم نوورانی‌ بكه‌یت، پشت و به‌رده‌مم نوورانی‌ بكه‌یت، سه‌رو خوارم نوورانی‌ بكه‌یت، ئه‌ی‌ خوایه‌ نوورم پێببه‌خشیت).

دوعای‌ چوونه‌ ناو مزگه‌وت
كاتێ‌ چوویته‌ ناو مزگه‌وتی‌ ((حه‌رام)) یان هه‌ر مزگه‌وتێكی‌ تر، قاچی‌ ڕاست پێش بخه‌و صه‌لاوات بۆ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) بنێره‌و بڵێ‌sadأللّهمّ افتح لی ابواب رحمتك). (خوایه‌ ده‌رگاكانی‌ ڕحمه‌تی‌ خۆتم لێبكه‌یته‌وه‌).
كاتێكیش هاتیته‌ ده‌ر، قاچی‌ چه‌پت پێش بخه‌ و به‌هه‌مان شێوه‌ صه‌لاوات بنێره‌و ئنیجا بڵێ‌sadأللّهمّ انـّی أسألك من فضلِك).
واته‌: (خوایه‌، داوات لێده‌كه‌م له‌ فه‌زڵی‌ خۆت به‌شم بده‌یت).
دوعای‌ ناو مزگه‌وتی‌ حه‌رام (المسجد الحرام).
له‌ناو حه‌ره‌می‌ مزگه‌وتی‌ مه‌ككه‌دا بڵێ‌sadأللّهمّ انّ هذا حرمُك، وموضعُ أمنك، فحرّم لحمی وبشری ودمی ومخّی وعڤامی علی‌ النّار).
(خوایه‌! ئه‌مه‌ حه‌ره‌می‌ تۆیه‌، جێگایه‌كی‌ پارێزراوی‌ تۆیه‌، گۆشت و پێستم،خوێن و مۆخ و ئێسكم، حه‌رام بكه‌ له‌سه‌ر ئاگری‌ دۆزه‌خ).
دوعای كاتی‌ بینینی‌ كه‌عبه‌
كاتێ‌ ماڵی‌ كه‌عبه‌ت بینی بڵێ‌sadأللّهمّ زِد هذا البیتَ تشریفًا وتعظیمًا وتكریماً ومهابه‌ً، وزد من شرَّفه وكرّمه ممّن حجّه‌ أو اعتمره تشریفا وتكریما وتعظیما وبڕّّا. أللّهمّ أنت السّلام ومنك السّلام فحیّنا بالسّلام).
(خوایه‌! ئه‌م به‌یته‌ زیاتر شه‌ره‌فمه‌ندو گه‌وره‌ و به‌ڕێزو به‌ هه‌یبه‌ت بكه‌، هه‌ر كه‌سیش ڕێزی‌ ڕێزی‌ لێده‌گرێت له‌وانه‌ی‌ بۆ حه‌ج و عه‌مره‌ دێن، شه‌ره‌ف و حورمه‌ت و گه‌وره‌یی و چاكه‌یان زیاتر بكه‌یت.ئه‌ی‌ خوایه‌ تۆ ئاشتی‌ ویستیت و ئاشتییش هه‌ر له‌ تۆوه‌ ده‌بێت، ئه‌ی‌ خوایه‌ به‌ ئاشتی بمانژێنه‌).
دوای‌ ئه‌مه‌ بۆ هه‌ر مه‌به‌ستێكی‌ چاك بیه‌وێت با دوعا بكات.
دوعای‌ ته‌وافی‌ كه‌عبه‌
كاتێك ده‌ستت به‌ ته‌واف كرد –گه‌ر گونجا ده‌ست له‌ به‌رده‌ ڕه‌شه‌كه‌ بده‌ و ماچی بكه‌، گه‌ر نه‌شگونجا له‌ به‌رانبه‌ریه‌وه‌ ده‌ستی‌ بۆ هه‌ڵبڕه‌ و بڵێ‌sadبسم اللّه واللّه أكبر، أللّهمّ ایماناً بك وتصدیقاً بكتابك ووفا‌وً بعهدك واتّباعاً لسنّه‌ نبیِّك).
ئه‌ی‌ خوایه‌ ئه‌م (ته‌وافه‌ی‌ من) له‌به‌ر باوه‌ڕ به‌ تۆیه‌ ، به‌ قورئانه‌كه‌ی‌ تۆیه‌، وه‌فایه‌ به‌ به‌ڵێنی‌ تۆ، شوێنكه‌وتنه‌ بۆ پیبَغه‌مبه‌ره‌كه‌ی‌ تۆ.
له‌ سێ‌ سووڕی‌ یه‌كه‌مدا دوای‌ ئه‌م دۆعایه‌ بڵێ‌sadأللّهمّ اجعله حجاًّ مبرورًا، وژنبًا مغفوراً، وسعیًا مشكوراً، وتجاره‌ً لن تبور).
(خوایه‌ به‌ حه‌ج (یان عه‌مره‌یه‌كی‌) قبووڵكراوی‌ بگێڕه‌، به‌ تاوانێكی‌ لێبووراو،به‌ هه‌وڵێكی‌ وه‌رگیراو، به‌ بازرگانیه‌كی‌ به‌ پیت و قازانج تێدا كراو).به‌ڵام له‌ چوار سووڕه‌كه‌ی‌ تردا له‌دوعای به‌رانبه‌ر (حجر الاسود) بڵێ‌sadأللّهمّ اغفر وارحم واعف عمّا تعلم وأنت الاعزّ الاكرم).
ئه‌ی‌ خوایه‌! لێم ببوره‌ و ڕحمم پێ‌بكه‌ و له‌و گوناهانه‌ی‌ خۆت ده‌یزانیت خۆش ببه‌، تۆی‌ خاوه‌ن ده‌سته‌ڵات و زۆر به‌ڕێز.ئه‌وه‌شت بیر نه‌چێت هه‌موو كات له‌ نێوان ڕوكنی‌ یه‌مانی‌ و (حجر الاسود)دا بڵێ‌:[ربّنا ێ‌تنا فی الدّنیا حسنه‌ وفی‌ اڵاخره‌ حسنه‌ وقنا عژاب النّار]. (ئه‌ی‌ خوایه‌ له‌ دنیا چاكه‌مان پێ‌ببه‌خشه‌ و، له‌ قیامه‌تیشدا هه‌ر چاكه‌، بیشمانپارێزه‌ له‌ سزای‌ دۆزه‌خ).
زیاد له‌مانه‌ش ته‌واف هه‌لێكی‌ زۆر گه‌وره‌یه‌ بۆ هه‌موو جۆره‌ پاڕانه‌وه‌یه‌كی‌ دین و دنیا. بۆیه‌ گه‌ره‌كه‌ ئه‌و هه‌له‌ گه‌وره‌یه‌ له‌ ده‌ست خۆ نه‌درێت، به‌تایبه‌ت له‌ ئاستی‌ (مُلتَزَم)دا، كه‌ له‌ نێوان ده‌رگای‌ كه‌عبه‌ و (حجر الاسود)دایه‌، حاجیان ده‌ستیان ده‌خه‌نه‌ سه‌ری‌ و ده‌پاڕێنه‌وه‌، هه‌روه‌ها له‌ناو (حِجر)ی‌ ئیسماعیلدا كه‌ دروست نیه‌ حاجیان له‌ كاتی‌ ته‌وافدا پیایدا بڕۆن، به‌ڵام هه‌ندێكیان ده‌چنه‌ ئه‌وێ‌ و ده‌وه‌ستن بۆ دوعاو پشوو دان، به‌ڵام له‌ بیرت بێت ناوبه‌ناو با دوعاكانت تێكه‌ڵاو بێت به‌ سوپاسی‌ خوای‌ په‌روه‌ردگار و سه‌ڵاوات له‌ دیداری‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله‌ علیه‌ وسلم) دوعای دوای‌ سوننه‌تی‌ ته‌واف دوای‌ ته‌واوبوونی‌ ته‌واف و نوێژی‌ سوننه‌تی‌ ته‌واف بڵێ‌: (أللّهمّ انّی عبدك وابن عبدك أتیتك بذنوبٍ كثیره‌ وأعمال سیّئه‌، وهذا مقام العائذبك من النّار، فاغفرلی انّك أنت الغفور الرّحیم).
ئه‌ی‌ خوایه‌! من به‌نده‌ی‌ تۆم كوڕی‌ به‌نده‌ی‌ تۆم به‌ تاوانێكی‌ زۆرو كرده‌وه‌ی‌ خراپه‌وه‌ هاتووم بۆلات، ئه‌مه‌ش جێگای‌ ئه‌و كه‌سه‌یه‌ په‌نا ده‌گرێت به‌ تۆ له‌ ئاگری‌ دۆزه‌خ، لێم ببووره‌ به‌ڕاستی‌ تۆ زۆر لێبوورده‌ و به‌ سۆزیت).

خواردنه‌وه‌ی‌ ئاوی‌ زه‌مزه‌م و دوعاكه‌ی‌
سونه‌ته‌ له‌ كاتی‌ خواردنه‌وه‌ی‌ زه‌مزه‌مدا ڕو بكه‌یته‌ قیبله‌و به‌ ناوی‌ خواوه‌ سێ‌ جار له‌ سه‌ر یه‌ك له‌و ئاوه‌ بخۆیته‌وه‌ له‌ دوای‌ هه‌مو جارێك ده‌فره‌كه‌ له‌ ده‌مت بكه‌یته‌وه‌و هه‌ناسه‌ بده‌یت هه‌تا ته‌واو پاراو ده‌بیته‌وه‌ هه‌روه‌ها سونه‌ته‌ له‌كاتی‌ خواردنه‌وه‌ی‌ زه‌مزه‌مدا نیازی‌ خێری‌ دین ودنیا بهێنیت،چونكه‌ پێغه‌مبه‌ر ()فه‌رمویه‌تی‌ sadما‌و زمزم لما شُڕب له) ئاوی‌ زه‌مزه‌م بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌یه‌ كه‌ له‌ دڵتایه‌ كاتی‌ خواردنه‌وه‌ی‌ .
وه‌ له‌ كاتی‌ خواردنه‌وه‌ ی‌ زه‌مزه‌م ئه‌م دوعایه‌ بخوێنه‌ (أللّهم اجعله علماً نافعاً ورزقاً واسعاً،وریّاً وشبعاً وشفا‌وًمن كلِّ دا‌و واغسل به قلبی‌ ، وامله من خشیتك وحكمتك) ئه‌ی‌ خوایه‌ بیگێره‌ به‌ زانستێكی‌ به‌ سود ، به‌ رۆزیه‌كی‌ فراوان،به‌ پاراوی‌ و تێری به‌ شیفا له‌ هه‌مو ده‌ردێك،دڵمی‌ پێ‌ بشۆره‌و پڕی بكه‌ له‌ ترسی خۆت و له‌ په‌ندی‌ جوان.

دوعای‌ سه‌ر كێوی‌ سه‌فاو مه‌روه‌
عن جابر (رچ)أن االنبّی‌َّ (خرج ألی‌ الصفا فلما دنا من الصفا قرأ(أن الصفا والمروه‌ من شعائرلله )(البقره‌ 158)(أبدأبما بدأالله به)فبدأ بالصفا فرقی علیه حتی رأی‌ البیت فا ستقبل القبله‌،فوحدالله وكبره وقال لااله الاالله وحده لا شریك له،له المك وله لحمد وهو علی كل شئ قدیر، لا اله الا الله وحده، أنجز وعده،ونصر عبده، وهزم الآ‌حزاب وحده،ثم دعا بین ذالك، قال مثل هذا ثلاث مرات، ثم نزل ألی‌ المروه‌، ففعل علی‌ المروه‌كما فعل علی‌ الصفا)رواه مسلم.
جابر (رخ)ده‌فه‌رموێ‌: پێغه‌مبه‌ر (صلى الله‌ علیه‌ وسلم )رۆیشت به‌ره‌و صه‌فا كاتێ‌ لێی‌ نزیك بویه‌وه‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ی‌ خوێند (ان الصفا والمروه‌ من شعا ئرالله ....)(البقره‌ 158)واتابه‌ڕاستی‌ صه‌فاو مه‌روه‌ له‌نیشانكرده‌ گه‌وره‌كانی‌ په‌رستشی‌ خوان .
ئینجا فه‌رمووی‌ ده‌ست پێده‌كه‌م به‌وه‌ی‌ خوا ده‌ستی‌ پێكردووه‌ واتا (له‌ صه‌فاوه‌ بۆمه‌روه‌ )،ئینجا سه‌ر كه‌وته‌ سه‌ر ته‌ پۆڵكه‌ی‌ صه‌فا هه‌تا چاوی‌ به‌ به‌یت كه‌وت .له‌وێدا ڕووی‌ كرده‌ قیبله‌و (الله أكبر )و(الحمدلله‌)ی‌ كردو فه‌رموی‌: (لااله ألله وحده )هیچ خوایه‌ك نیه‌ جگه‌ له‌ (ألله)تاكو ته‌نهایه‌ هاوه‌ڵی‌ نیه‌ موڵك و ده‌سه‌لاأت و سوپاس وستایش هه‌ر بۆ ئه‌و زاته‌یه‌. به‌ ده‌سه‌ڵاتیشه‌ به‌سه‌ر هه‌مو شتێكدا، هیچ خوایه‌ك نیه‌ جگه‌ له‌ ألله تاك و ته‌�

+ نوشته شده در  2010/7/8ساعت 14:55  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

100 ئامۆژگاري بۆ خوشك وبراياني موسلمان.......

بسم الله الرحمن الرحيم
خوشك و برای موسوڵمان، ئەم چەند ئامۆژگاری یە دیاریە بۆ بەڕێزت بوچیە پێویستە كە تۆش ڕچاوی بكەیت و لە كردەوەی ڕۆژانەتدا كاریان پێ بكەی، وەبشزانە بە ئەنجام دانی ئەم چەپكە ئامۆژگاریە ژیانت لە سەر پێچی و ناخۆشی و دڵ تەنگیەوە گەگۆڕێت بۆ ژیانێكی ئاسوودەو ئارام و بەختەوەر، بۆیە هیوا خوازم كە سوودی هەبێ بۆت فەرموو:
1- ئاگادارو وشیاربە نەكەی تەوبە دوابخەیت، بەڵكو بەردەوام بە لەسەر گەڕانەوە بۆلای خوای گەورە و میهرەبان، لەبەر ئەوەی تۆنازانی كەی دەمریت وەبشزانە ئەگەر تەوبە نەكەیت و نەگەڕێیتەوە ئەوە دەچیتە ڕیزی ستەم كارانەوە وەك خوای گەورە دەفەرموێت: [ وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ ] الحجرات /11 واتە / ئەوانەی كە تەوبە ناكەن و ناگەڕێنەوە بۆلای خوا بەڕاستی ئەوانە لەڕیزی ستەم كارانن، وەبشزانە زانایان (ڕەحمەتی خوایان لێبێت) كۆڕان لەسەر ئەوەی كە تەوبە واجبە.
2- ئاگادار بە فریو نەخۆی و هەڵ نەخەڵەتێی بەچەند شتێكی كاتی و شوێن كەوتن و لاسایی كردنەوە ی تاوان باران، چونكە بزانە كەتۆ زۆر گەورەو بەڕێزی وە زۆر لەوەش گەورەتری كە بچیتە ڕیزی ئاژەڵانەوە،هەروەك خوای گەورە دەفەرموێت: [إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا ] الفرقان /44 واتە/ئەوانە وەك ئاژەڵ وان بەڵكو لە ئاژەڵیش خراپترو گومڕاترن.
3- هەوڵ بدە لەزۆربەی ووتەو كردەوەكانتدا شوێن سوننەت بكەویت دوور بكەوەوە لە و شتانەی كە زیانیان بۆ دینت هەیە هەر لەبەر ئەوەشە كەخوای گەورە دەفەرمویت: [ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا ] الحشر /7 واتە /ئەوەی كە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم)" ئەنجامی داوە و كردوویەتی تۆش ئەوە ئەنجام بدەووەری بگرە وەشوێن پێی هەڵگرە و شوێن ڕێبازەكەی بكەوە هەروەها ئەوەی كە نەهیشی لێ كردوە تۆش دووربكەوەوە لێی و خۆتی لێ بپارێزە.
4- بەردەوام بە لەسەر یادو زیكری خوا لەهەموو كاتێكدا جا چ بە نهێنی یاخود بەئاشكرا یان چبەپێوەبویت یاخود بە دانیشتنەوە، وەئاگادربە نەچیتە ڕیزی بێ ئاگایانەوە، بەردەوام زوبانت بە یادو زیكری خوا بڕازێنەوە، چونكە سەرەڕای پاداشتی خوایی قورس بوونی تای تەرازووا چاكەت دەشبێتە هۆی پاراستنت لە شەیتان خوای گەورەش دەفەرموێت: [ فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلاَ تَكْفُرُونِ ] البقرة‌ /152 واتە /یادوزیكرم بكەن، باس و یادتان دەكەم،سوپاسم بكەن و بێ باوەڕمەبن.
5- خۆت بپارێزە لە زۆر چوون بۆ بازاڕ مەگەر بۆكاری پێویست نەبێت، وەئەگەر هەر چویتە بازاڕ ئەوا ئاگات لەخۆت بێت لەكاتی چوونە بازاڕدا هەوڵبدە بەپێی فەرمانی خواو پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" بچیت و بگە ڕێیتە وە، وە ئاگادار بە زۆر بەملاو لادا مەڕوانە.چونكە چاو كاری خۆی دە كات.
6- سوور بە لەسەر وەرگرتنی زانست و زانیاری وە هەوڵی بەدەست هێنانی بدە، لەبەر ئەوەی تەنها دەتوانی بەهۆی زانستەوە بە هەورازی ناهەمواریەكاندا سەربكەویت، وەهەر زانستی بە سوودیشە دەبێتە هۆی پاراستنی مرۆڤ لەدونیاو دواڕۆژدا. وەدەشبێتە هۆی چوونە بەهەشتی بەندە وخوای گەورە بەهۆی ئەو زانستەوە ڕێگای بەهەشتی بۆ ئاسان دەكات وەك پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" دەفەرموێت: [ من سلك طريقا يلتمس فيه علما سهل الله له طريقا الى الجنة ] صحيح جامع الصغير /للشيخ الالباني..واتە / هەر كەسێك ڕێگایەك بگرێت بۆفێربوونی زانستێك ئەوە خوای گەورە ڕێگای بەهەشتی بۆ ئاسان دەكات.
7-خۆت بپارێزە لە خۆبەزل زانین و لەخۆبایی بوون، لەبەرئەوەی بەڕاستی هۆكارێكی زۆر گرنگە بۆ توڕەبوونی خواو پوچەڵ بوونەوەی كردەوەكان، هەروە هۆكریشە بۆ گەیشتن بە دۆزەخ، وە بشزانە خوای گەورە بەهیچ جۆرێك كەسانی خۆبەزل زانی خۆش ناوێت.وەك دەفەرموێت: [ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ ] لقمان /18 واتە / بەڕاستی خوای گەورە ئەو جۆرە كەسانەی خۆش ناوێت كە لووت بەرزو لە خۆبایین.بۆیە خۆبەزل زانین نكۆڵی كردنە لە حەق و ڕاستی بە كەم تەماشاكردنی بەرامبەریشە، كەواتە زۆر ئاگات لەم ڕەوشتە بێزراوە بێت پێش ئەوەی پێت ڕابگەیەنرێت كە تۆ ئەهلی دۆزەخیت.وەك پێغەبەری خوا " دەفەرموێت: [ الا أخبركم بأهل النار ؟ كل عتل جواظ مستكبر ] رواه البخاري(4918) ومسلم (3853) واتە / ئایا پێتان ڕا بگەیەنم كێن ئەهلی دۆزەخ ؟ فەرمووی: هەموو كەسێكی دڵ ڕەق و ووشكی ماڵ كۆكەرۆەوەو خەیر نەكەرێكی خۆبە زل زان.
8- بەردەوام بە لەسەر خەیر كردن كە ئەمە زیاتر بە ماڵ و پارە دەكرێت ئەگەر دەتەوێت زیاتر لە خوای كارجوان نزیك بیتەوە، چونكە بەهۆی ئەو كارەوە تاوانەكانت دەسڕێنەوە وەك خۆشەویستمان " دەفەرموێت: [ الصدقة تطفيء الخطيئة كما يطفيء الماء من النار ] رواه امام احمد والترمذي وصححه الشيخ الالباني في تخريج (مشكيلة الفقر 3732 ) واتە / خەیر كردن تاوان دەكوژێنێتەوە هەروەك چۆن ئاو ئاگر دەكوژێنێتەوە.
9- ئاگاداری گفتوگۆو قسەكردنت بە هەوڵ بدە كەم بدوێ و زۆر ببیستە، چونكە هەركەس زۆربدوێت زۆریش هەڵە دەكات زۆریش هەڵەی كرد زۆر تاوانبار دەبێت، هەوەك بەوەی كە خوای میهەرەبان چۆن دووگوێی پێداوی بەڵام لەهەمان كاتدا یەك دەمی پێداوی كە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی زۆر ببیستە بەڵام كەم بدوێ ! پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" دەفەرموێت: [ من كان يؤمن بالله واليوم الاخر فاليقل خيرا او ليصمت ] رواه البخاري فتح (8/60) واتە / هەركەس باوەڕی بەخواو بە ڕۆژی دویی هەیە با قسەی چاك بكات یاخود بێ دەنگ بێت.
10- نەكەی بێ ئومێدبیت لە ڕەحمەتی خوا، نا بەڵكو بەردەوام بە ئومێدەوە بژی و بشزانە كە خوای میهرەبان خاوەن ڕەحمی خۆیەتی و زۆریش لێ بووردەیە، وە تەنها بێ باوەڕانن كە لە ڕحمەتی خوا بێ ئومێد دەبن، وەك خوای گەورە دەفەرموێت: [ إِنَّهُ لاَ يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ ] یوسف/ 87 واتە / بەڕاستی كەس لە ڕەحمەتی خوا مەئیوس و بێ ئومێد نابێ تەنها بێ باوەڕان نەبێت.
11- خۆت بپارێزە لەباس كردنی تاوان بۆ خەڵكی جا چ تاوانێك كە خۆت ئەنجامت دابێت یاخود تاوانێك كە كە سێكی تر ئەنجامی دابێت، چونكە دەبێتە هۆی هەڵنانی خەڵكی بۆ ئەو تاوانەو تاوانەكانی تر و وەدەشبێتە هۆی بە سانایی تەماشاكردنی تاوان و بەرەو سزای خواییت دەبات وەك خوای گەورە دەفەرموێت: [ إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ ] النور /19 واتە /ئەو كەسانەی ئارەزوویانە كە خراپەو فاحشە لە ناو موسوڵماناندا بڵاو بێتەوە بەوەی كە باسی خراپەكەیان بكەن، ئەوا سزایە كی زۆر بەئێش و ئازار دەچێژن لەدونیاو دواڕۆژدا وە ئەوەش خوای گەورە دەیزانێت وە ئێوە نایزانن.
12 - دوور بكەوەوە لە شایەدی دان بە درۆ، لەبەرئەوەی بەڕاستی ڕەوشتێكی بێزراوەو ناشیرینە وە دەشبێتە هۆی تێك دانی نێوان كەسەكان و داڕوخانی تەواوی كۆمەڵگە، وەبشزانە شایەدی دان بەدرۆ تاوانێكی گەورەیەو بەرەو درۆكردن و قسە هەڵبەستن و شتی ناڕەوا دەتبات، خوای گەورش دەفەرموێت: [ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ ] الحج /30 واتە / دوور بكەونەوە لە شایەدی دان بە درۆ.
13- خۆت بپارێزە لە خۆ شوبهاندن بە ڕەگەزی بەرامبەرت هەر لە قسەكردن و پۆشاك و هەڵسو كەوتت تا دەگاتە هۆكارەكانی جونكاری، چەنكە زۆر بەداخەوە لەم سەردەمی پێشكەوتن و جیهانگیریەدا مرۆڤ واخۆی لێ وون بووە تەنانەت بە ڕەگەزی خۆشی ڕازی نیەو دەیەوێت ئەویش ناوبنێ لاسایی، بۆیە تكاتان لێ دەكەم ووریابن بەر لەعنەتی پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" نەكەون وەك لەفەرموودەیەكی بەڕێزدا هاتووە [ أن رسول الله لعن المتشبهات من النساء بالرجال والمتشبيهن من الرجال بالنساء ] أخرجه البخاري (5885) واتە/ پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" نەفرەتی كردووە لەو ئافرەتانەی كە خۆیان دەشوبهێنن بە پیاوان و وە ئەو پیاوانەشی كە خۆیان دەشوبهێنن بە ئافرەتان.
14- ئاگاداربە شەرم نەكەیت لە ڕاپەڕاندنی كاری دینداریتدا هەمیشە كەسێك بە لەوانەی كە شانازی دەكەن بەو ڕوشتە ئیسلامیەی هەڵیان گرتووەو لەدونیادا پێی دەناسرێنەوەو هەر ئەوەش بۆیان باشترە، بۆیە نەكەی ئامان شتێك لە دینەكەت لەبەر شەرم و تانەو تەشەری خەڵكی بشاریتەوەو، چونكە هەرچی بكەن [ وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ] ال عمران /139 واتە / هەر ئێوە سەربەرزو سەرفرازن ئەگەر باوەڕدار بن.
15- نەكەی بەبێ پێویستی داوا لەخەڵكی بكەیت، خۆت بپارێزە لەو جۆرە داواكردنانە هەمیشە پشت بە دەست و بازووی خۆت ببەستەو مەبە بارگرانی بۆ خەڵكی تر هەروەك رسول الله " دەفەرموێت: [ من سأل وله مايغنيه جائت يوم القيامة خدشا أو كدشا في وجه ] رواه امام احمد صحيح الجامع (6255)) واتە /ئەوەی بەبێ پێویستی داوا لەخەڵكی بكات ئەوا لەڕۆژی دواییدا دەم و چاوو ڕووی ڕوشێندراوە.
16-هەوڵ بدە كەسێكی ڕاست گۆبیت لەهەموو ووتەو كردەوەكانتدا، چونكە بەڕاستی هیچ سیفەتێك نیە لەناو سیفەتە بەرزو بەڕێزو جوانەكاندا بەوێنەی ڕاستگۆیی.بەوەی ڕاستگۆیی بەوێنەی ئەو كەشتی یە گەورەیەیە كەسواربووانی خۆی دەگەیەنێتە‌ دوامەنزڵ كەئەویش بەهەشتە وەك خوای گەورەش دەفەرموێت: [ وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ ] الحدید/19 واتە / ئەوانەی كە بڕوایان بەخواو نێردراوەكانی هەیە بە ڕاستی ڕاست گۆن.ەروەها پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" دەفەرموێت: [ الصدق طمأنينه والكذب ريبة ] رواه الترمذي قال حديث صحيح. واتە / ڕاستگۆیی دڵ ئارامیە و درۆش دڵ تەنگی و گومانە.
17 - خوت بپارێزە لە غەیبەت و باس كردنی پاش ملە، لەبەرئەوەی جگە لەوەی كە ڕەوشتێكی بێزراوە دەشبێتە هۆی سزای دواڕۆژو هەروەها خواردنی گۆشتی براكەشتە لەدونیادا، وە دەم درێژی كردنیشە بۆسەر شەرەف و نامووسی بەرامبەرت.وەك پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" فەرمووی: [ أتدرون مالغيبة ؟ أن تذكر أخاك بما يكره ] رواه مسلم (4/2001) واتە / ئایا ئەزانن غەیبەت چی یە ؟ فەرمووی: باسی براكەت بكەی بەو جۆرەی كەپێی ناخۆشە.
18- خۆت ڕازاوە بكە بە زەردە خەنەو دەم بەپێكەنین، چونكە دەبێتە هۆی خەیرو سەرنج ڕاكێشانی بەرامبەرت وەبشزانە توڕەیی و مڕو مۆچی لە موسوڵمان نایەت، بەوەی پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" دەفەرموێت [ تبسمك في وجه اخيك لك الصدقة ] صحيح سنن الترمذي (1594) واتە / زەردەخەنەیەك بەرەو ڕووی براكەت بۆت دەبێت بە خەیر.
19 - زۆر یادی مردن بكەوە و بەبیری خۆتی بهێنەوە ئەویش بەسەردانی هاوڕێی و خزم و كەس وكاری نەخۆشت یان بەسەردانی گۆڕستان و بیرلێكردنەوە لە لەناوچوونی گەلانی پێشوو، خوای گەورەش دەفەرموێت: [ كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ الْمَوْتِ ] ال عمران / 185 واتە: هەموو نە فسێك دبێت مردن بچێژێت.هەروەها پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)" سەبارەت بە سەردانی گۆڕستان دەفەرموێت: [ فانها تذكر بالاخرة ] واتە / یادی دواڕۆژتان دەخاتەوە.
20- پارێزگاری لە نوێژەكانت بكەو لەكاتی خۆیدا ئەنجامی بدە بۆ برایان لە مزگەوت و ئافرەتانیش لەماڵەوە، بەتایبەتیش هەردوو نوێژە كە (بەیانی و عەصر) وەك خوای گەورەش دەفەرموێت: [ وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ] المؤمنون /9 واتە / ئەوانەی پارێزگاری لە نوێژەكانیان دەكەن. نیشتە جێی بەهەشتی هەتاهەتایین. هەروەها پرسیار كرا لەپێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم) " كام كردەوە زۆر چاكە لای خوا: ئەویش فەرمووی: [ الصلاة على وقتها ] متفق علیه.
والسلام عليكم

+ نوشته شده در  2010/7/8ساعت 14:53  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

پاش ئه‌وه‌ی ڕه‌زامه‌ندیم وه‌رگرت له‌سه‌ر بڵاو كردنه‌وه‌ی زۆربه‌ی ووتاره‌كانی له‌ مامۆستا " ادریس كار


 

مامۆستا ادریس كاریتانی یه‌كێكه‌ له‌ به‌ناوبانگترین مامۆستایه‌كانی شاری هه‌ولێر ووتاره‌كانی زۆر زۆر به‌هێزن ، له‌ مزگه‌وتی " الله‌ أكبر " له‌ گه‌ڕه‌كی كوردستان ته‌نیشت قوتابخانه‌ی " دیموكراسی بنه‌ڕه‌تی " له‌ پاش كاتژمێر 11 نیوه‌ڕۆ ڕۆژی هه‌ینیان ژووری مزگه‌وت پڕ ده‌بێته‌وه‌ ئه‌مه‌ش به‌هۆی به‌هێزی ووتاره‌كانی .



(( دڕاندنی قورئانی پیرۆز ))





ووتاری ژماره‌ ( 75 ) " ماڵئاوی كردن له‌ مانگی ره‌مه‌زان "


+ نوشته شده در  2010/7/8ساعت 14:50  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

چۆنیه‌تی ده‌ست نوێژ و نوێژ هه‌ندێ هه‌ڵه‌.... به‌وێنه‌

بسم الله‌ الرحمن الرحیم
بۆ ئه‌وه‌ی به‌باشترین و راسترین شێوه‌ نوێژه‌کانت ئه‌نجام بده‌ی ئه‌م بابه‌ته‌م بۆ ئاماده‌کردوون  به‌هیوای سوود وه‌رگرتن

سه‌ره‌تا ده‌ست نوێژ

1- نیه‌ت هێنان : ده‌بی نیه‌تت له‌ دڵ بێ که‌ تۆ ده‌ست نوێژ ده‌که‌ی و نوێژ ده‌که‌ی بۆ خوای گه‌وره‌

2- ئه‌مانه‌ به‌وێنه‌ ته‌ماشاکه‌ن

http://kurdup.com/up/uploads/picture/825b741c46.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/b617efaa5a.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/012f6dc1b0.jpg

چۆنیه‌‌تی نوێژ کردن ئه‌مه‌ش به‌وێنه‌

http://kurdup.com/up/uploads/picture/6c7b05725c.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/b86b8a82fc.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/458895d516.jpg

بۆ ئافره‌تانتش ده‌بێ جلی به‌ریان فراون بێ له‌گه‌ڵ ئه‌وی هه‌موو جه‌سته‌ی داپۆشی ته‌نها  ده‌ست و ده‌مو چاو ده‌توانی ئه‌ویش داپۆشی

قه‌ده‌غه‌کراوه‌کانی نوێژ و رێگاپێدراوه‌کان
http://kurdup.com/up/uploads/picture/b753548d1a.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/44c571431a.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/90c85b3327.jpg

چه‌ند تێبینیه‌کی تر
1- له‌کاتی نوێژی  به‌کۆمه‌ڵ ( له‌مزگه‌وت یان هه‌ر شوێنێكک که‌به‌کۆ مه‌ڵ بکرێ) ئه‌وکاته‌ی ئیمام سوره‌تی الفاتحه‌ ده‌خوێنێ ده‌بی تۆ بێ ده‌نگ بی واته‌ هیچ سوره‌تیك نه‌خوێنی به‌ سوه‌رتی الفاتحه‌ وه‌ش هه‌تا ده‌ڵێ امین ئنجا سوره‌تی الفاتحه‌ ده‌خوێنی .

2- ئه‌و کاته‌ی که‌  له‌ ته‌حیاتی یه‌که‌می ده‌بی هه‌تا (شهاده‌ ) بڵێ واته‌ هه‌موو ته‌حیاتی ناڵێێ 

هه‌ندێك له‌ هه‌ڵه‌کانی نوێژکه‌ر

http://kurdup.com/up/uploads/picture/8885290101.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/822ef40601.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/d1a684e055.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/6e3cbf347e.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/8caef36a72.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/e8f01ae832.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/24e2f6a42d.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/1e1e6f11e2.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/69e5d39123.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/109504cdcb.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/28aacd01a5.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/f9832a2049.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/b9d4ca09d5.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/0dd8602fb9.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/45c77e7b5a.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/641179023d.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/9df02a3dba.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/d1cf1c29c9.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/fb41c6343d.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/d7c7fff685.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/99534a5659.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/828ae2fa06.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/89cf8f2869.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/1323fa50b0.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/b6fa792267.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/c70c995590.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/b3f524d500.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/be001b2130.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/be44726bad.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/c7c110e36f.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/fdec0176af.jpg
http://kurdup.com/up/uploads/picture/9ad6f3238e.jpg


+ نوشته شده در  2010/7/8ساعت 14:47  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

فاز من قام الليالي

المقطعالمنشدالحجمالتحميل
  وجاء العيد للدنياأبو عبدالملكMB 0.61
  ياعيد يا هديةأحمد بو خاطرMB 0.91
  أكثروا من عتابيأحمد بو خاطرMB 0.55
  كم تشتكيأحمد بو خاطرMB 0.59
  صرختأبو عبدالملك , أبو عليMB 0.62
  القول قول الصوارمأبو عليMB 3.29
  بك أستجيرأبو عمارMB 1.18
  نهاية أحزانأبو مهندMB 1.16
  وداعا أيها البطلأبو أسيد  MB 0.51
  سلاما ً فاح من أرج لضيف حل ناديناأبو ريانMB 1.77
  أخليت قلبي من سواك جاسم هجرسMB 0.51
  وطن يئنباسم خالدMB 0.76
  أشكراً لأبي وأمي ياسر خليلMB 0.26
  ليس الغريبمشاري راشد العفاسيMB 3.62  
  نَوح الحمام       مشاري راشد العفاسيMB 1.34  
  وقفت على القبورمشاري راشد العفاسيMB 0.89
  يا من له في البرايا حمزة الحلبيةMB 4.69
  حب الزوجعقيل الجناحيMB 0.93
  حب الزوجةعقيل الجناحيMB 1.16
  ابنتي الحلوة الصغيرةعمر الضحيانMB 0.37  
  ياراحلين إلى منىصلاح الهاشمMB 0.61
  لا تقل فات الأوانأسامة الصافيMB 0.74
  الشيخ بن باز رحمه الله MB 6.29
  الشيخ الألباني رحمه الله MB 5.77
 

 

+ نوشته شده در  2010/5/12ساعت 1:10  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

نَوح الحمام

المقطعالمنشدالحجمالتحميل
  وجاء العيد للدنياأبو عبدالملكMB 0.61
  ياعيد يا هديةأحمد بو خاطرMB 0.91
  أكثروا من عتابيأحمد بو خاطرMB 0.55
  كم تشتكيأحمد بو خاطرMB 0.59
  صرختأبو عبدالملك , أبو عليMB 0.62
  القول قول الصوارمأبو عليMB 3.29
  بك أستجيرأبو عمارMB 1.18
  نهاية أحزانأبو مهندMB 1.16
  وداعا أيها البطلأبو أسيد  MB 0.51
  سلاما ً فاح من أرج لضيف حل ناديناأبو ريانMB 1.77
  أخليت قلبي من سواك جاسم هجرسMB 0.51
  وطن يئنباسم خالدMB 0.76
  أشكراً لأبي وأمي ياسر خليلMB 0.26
  ليس الغريبمشاري راشد العفاسيMB 3.62  
  نَوح الحمام       مشاري راشد العفاسيMB 1.34  
  وقفت على القبورمشاري راشد العفاسيMB 0.89
  يا من له في البرايا حمزة الحلبيةMB 4.69
  حب الزوجعقيل الجناحيMB 0.93
  حب الزوجةعقيل الجناحيMB 1.16
  ابنتي الحلوة الصغيرةعمر الضحيانMB 0.37  
  ياراحلين إلى منىصلاح الهاشمMB 0.61
  لا تقل فات الأوانأسامة الصافيMB 0.74
  الشيخ بن باز رحمه الله MB 6.29
  الشيخ الألباني رحمه الله MB 5.77
 

 

+ نوشته شده در  2010/5/12ساعت 1:9  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

سلاما ً فاح من أرج لضيف حل نادينا

المقطعالمنشدالحجمالتحميل
  وجاء العيد للدنياأبو عبدالملكMB 0.61
  ياعيد يا هديةأحمد بو خاطرMB 0.91
  أكثروا من عتابيأحمد بو خاطرMB 0.55
  كم تشتكيأحمد بو خاطرMB 0.59
  صرختأبو عبدالملك , أبو عليMB 0.62
  القول قول الصوارمأبو عليMB 3.29
  بك أستجيرأبو عمارMB 1.18
  نهاية أحزانأبو مهندMB 1.16
  وداعا أيها البطلأبو أسيد  MB 0.51
  سلاما ً فاح من أرج لضيف حل ناديناأبو ريانMB 1.77
  أخليت قلبي من سواك جاسم هجرسMB 0.51
  وطن يئنباسم خالدMB 0.76
  أشكراً لأبي وأمي ياسر خليلMB 0.26
  ليس الغريبمشاري راشد العفاسيMB 3.62  
  نَوح الحمام       مشاري راشد العفاسيMB 1.34  
  وقفت على القبورمشاري راشد العفاسيMB 0.89
  يا من له في البرايا حمزة الحلبيةMB 4.69
  حب الزوجعقيل الجناحيMB 0.93
  حب الزوجةعقيل الجناحيMB 1.16
  ابنتي الحلوة الصغيرةعمر الضحيانMB 0.37  
  ياراحلين إلى منىصلاح الهاشمMB 0.61
  لا تقل فات الأوانأسامة الصافيMB 0.74
  الشيخ بن باز رحمه الله MB 6.29
  الشيخ الألباني رحمه الله MB 5.77
 

 

+ نوشته شده در  2010/5/12ساعت 1:7  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

بك أستجير


أناشيد الجوال

 
المقطعالمنشدالحجمالتحميل
  وجاء العيد للدنياأبو عبدالملكMB 0.61
  ياعيد يا هديةأحمد بو خاطرMB 0.91
  أكثروا من عتابيأحمد بو خاطرMB 0.55
  كم تشتكيأحمد بو خاطرMB 0.59
  صرختأبو عبدالملك , أبو عليMB 0.62
  القول قول الصوارمأبو عليMB 3.29
  بك أستجيرأبو عمارMB 1.18
  نهاية أحزانأبو مهندMB 1.16
  وداعا أيها البطلأبو أسيد  MB 0.51
  سلاما ً فاح من أرج لضيف حل ناديناأبو ريانMB 1.77
  أخليت قلبي من سواك جاسم هجرسMB 0.51
  وطن يئنباسم خالدMB 0.76
  أشكراً لأبي وأمي ياسر خليلMB 0.26
  ليس الغريبمشاري راشد العفاسيMB 3.62  
  نَوح الحمام       مشاري راشد العفاسيMB 1.34  
  وقفت على القبورمشاري راشد العفاسيMB 0.89
  يا من له في البرايا حمزة الحلبيةMB 4.69
  حب الزوجعقيل الجناحيMB 0.93
  حب الزوجةعقيل الجناحيMB 1.16
  ابنتي الحلوة الصغيرةعمر الضحيانMB 0.37  
  ياراحلين إلى منىصلاح الهاشمMB 0.61
  لا تقل فات الأوانأسامة الصافيMB 0.74
  الشيخ بن باز رحمه الله MB 6.29
  الشيخ الألباني رحمه الله MB 5.77
 

 

+ نوشته شده در  2010/5/12ساعت 1:6  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

تلاوات خاشعة

المقاطع

اسم القارئ

التحمل
منصور الزهراني-وماقدروا الله حق قدره وماقدروا الله حق قدرهمنصور الزهراني
منصور الزهراني-فإذا مس الإنسان ضر دعانا فإذا مس الإنسان ضر دعانامنصور الزهراني
فيصل الرشود-ص صفيصل الرشود
سلمان العتيبي-فستذكرون ماأقول لكم فستذكرون ماأقول لكمسلمان العتيبي
سلمان العتيبي-أواخر آل عمران أواخر آل عمرانسلمان العتيبي
سلمان العتيبي-أواخر آل عمران آية النورسلمان العتيبي
سلمان العتيبي-فستذكرون ماأقول لكم فستذكرون ماأقول لكمسلمان العتيبي
سعد القرني-وأصحاب اليمين وأصحاب اليمينسعد القرني
سعد التوم-قل لعبادي الذين آمنوا يقيموا الصلاة قل لعبادي الذين آمنوا يقيموا الصلاةسعد التوم
سعد التوم-قل الحمدلله وسلام على عباده قل الحمدلله وسلام على عبادهسعد التوم
خالد الطمرة-الزمر الزمرخالد الطمرة
المعيقلي  ( ونادى أصحاب النار أصحاب الجنة ونادى أصحاب النار أصحاب الجنةالمعيقلي
المروتي-وكأين من قرية عتت عن أمر بها وكأين من قرية عتت عن أمر بهاالمروتي
المروتي-إن للمتقين عند ربهم جنات النعيم إن للمتقين عند ربهم جنات النعيمالمروتي
اللحيدان-يومئذ تعرضون لاتخفى منكم خافية يومئذ تعرضون لاتخفى منكم خافيةاللحيدان
اللحيدان -وهم يصطرخون فيها ربنا أخرجنا وهم يصطرخون فيها ربنا أخرجنااللحيدان
القطامي-ويوم يعض الظالم على يديه ويوم يعض الظالم على يديهالقطامي
العفاسي-ومابكم من نعمة فمن الله ولا تحسبن الذين قتلو في سبيل الله امواتاالعفاسي
العفاسي-ومابكم من نعمة فمن الله ومابكم من نعمة فمن اللهالعفاسي

العفاسي-أفحسبتم أنما خلقناكم عبثا أفحسبتم أنما خلقناكم عبثا

العفاسي
الزامل-ياقومنا أجيبوا داعي الله ياقومنا أجيبوا داعي اللهالزامل
  


 
  
+ نوشته شده در  2010/5/12ساعت 1:1  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 



 Hem |  | Nya länkar | Mest populära | Högsta betyg |
 Sök 
Kategori: Hem
Audio & video Audio & video  (76)
Duaa & thikrHadithKhutba & Föreläsningar...etc
BarnhörnanBarnhörnan (75)
Audio & video Barn webbplatserBerättelser
DownloadDownload (206)
Audio&videoBarnprogramBilder...etc
FatawaFatawa (23)
FlashFlash (40)
BlandatHadithKoran...etc
ForumForum (13)
FotogalleriFotogalleri (9)
Informationsmaterial om IslamInformationsmaterial om Islam (62)
Islam och vetenskapenIslam och vetenskapen (32)
Islamsk lexikonIslamsk lexikon (9)
Islamska böckerIslamska böcker (25)
Artiklar
Islamska studierIslamska studier (7)
KoranenKoranen (68)
ÖvrigtRecitationTafseer...etc
KvinnohörnanKvinnohörnan (43)
MatguidenMatguiden (52)
BlandatOrientaliska receptÖvriga recept
Moskéer & Org.Moskéer & Org. (16)
NasheedNasheed (43)
Videoklipp
ÖvrigtÖvrigt (73)
Pilgrimsfärd (Hajj)Pilgrimsfärd (Hajj) (41)
Profeten & FöljeslagareProfeten & Följeslagare (53)
FöljeslagareHadithHans liv (sira)...etc
Profeternas livProfeternas liv (5)
Ramadan & EidRamadan & Eid (39)
SpråkSpråk (16)
ArabiskaEngelskaKurdiska...etc
Ulama & Da'yahUlama & Da'yah (41)
Viktiga webbplatserViktiga webbplatser (202)
Nya länkarNya länkar
 1.www.sonnaonline.com[Arabiska]4 May 2010
 2.www.moslim.se[Arabiska]4 May 2010
 3.www.moslim.se[Arabiska]3 May 2010
 4.www.moslim.se[Arabiska][Svenska][Engelska]30 Apr 2010
 5.www.moslim.se29 Apr 2010
 6.www.moslim.se[Engelska]28 Apr 2010
 7.www.moslim.se[Arabiska]27 Apr 2010
 8.www.moslim.se[Arabiska]27 Apr 2010
 9.www.moslim.se[Arabiska]26 Apr 2010
 10.meerg.com[Kurdiska]27 Mar 2010
Mest populäraMest populära
 1.www.moslim.se[Arabiska]50705 Hits
 2.www.moslim.se[Arabiska]29003 Hits
 3.www.moslim.se[Kurdiska]25879 Hits
 4.www.moslim.nu[Engelska]21467 Hits
 5.www.moslim.se[Engelska][Svenska][Arabiska][Kurdiska]18148 Hits
 6.www.moslim.se[Kurdiska]17646 Hits
 7.www.moslim.se[Arabiska]17362 Hits
 8.www.moslim.se[Arabiska]17279 Hits
 9.www.moslim.se[Arabiska]16884 Hits
 10.www.moslim.se[Arabiska]16742 Hits

+ نوشته شده در  2010/5/7ساعت 21:50  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

  عبد الواحد زكي راضي

       عبد الله طبل

       عبد العزيز عكاشة

       عبد الرؤوف شلبي

       عبد الفتاح الشعشاعي

       صديق المنشاوي

       عبد الحميد الباسوسي

       زكي إسماعيل

       حامد أحمد صلاح

       السيد بيومي الصواف

مصحف مكتمل الأمين محمد قنيوه

       أحمد السيد البليطي

       عثمان الشبراوي

       عبد الوارث عبد العزيز

       عبد المنعم الطوخي

       عبد المنعم أبو الخير

       عبد العظيم زاهر

       عبد الحافظ سيد رجب

       طه الجندي

       صلاح شمس الدين

       صلاح الدين عبد الرحمن

       صبري المنشاوي

       سيد عطية ندا

       سيد سعيد

       سعيد محمد نور

       رأفت حسين

       حمدي الزامل

       حلمي الجمل

       حسن يوسف القرناوي

       حجاج الهنداوي

       الشحات محمد أنور

       السعيد عبد الصمد الزناتي

       إسماعيل السيد الطنطاوي

       سيد النقشبندي

       ربيع زين

       حمزة مغازي

       إبراهيم سليمان درعة

       أحمد حسن أبو الفرج

       أحمد سليمان السعدني

       أحمد أبو طالب السوهاجي

       أحمد محمد عامر

       أحمد صالح

       أحمد عبد الرحمن الزارع

       أحمد أبو المعاطي

       إبراهيم المنصوري

مصحف مكتمل مصطفى محمود البنا

       يوسف قبلان

       أحمد المعصراوي

       محمد طه - القاريء الصغير

مصحف مكتمل ياسر المزروعي

مصحف مكتمل فارس عباد

       ياسر سلامة

       محمد عبد الوهاب الطنطاوي

       سلطان العويد

       محمد صالح عالم شاه

       فيصل الحليبي

       إسماعيل حافظ

       وديع حمادي حمود اليمني

       محمد إبراهيم النعيم

مصحف مكتمل عبدالعزيز ندا

       فهد بن سالم الكندري

       عمر بن عبدالعزيز القبيسي

       عبدالعزيز الروضان

       قيس هائل

مصحف مكتمل أكرم عبدالله العلاقمي

       مشعل يوسف المطر

       مصطفى أوزجان

       عاصم عبدالمحسن المغربي

       أحمد الشامي

       غسان أبو خضرة

       راضي إبراهيم السعيد

       إبراهيم كدّاف علي

مصحف مكتمل محمد عبدالحكيم سعيد العبدالله

       مصطفى الشناوي

       ماجد زبن

       أمين بن عبدالله بربيد

       لافي العوني

       شعبان عبدالعزيز الصياد

       إبراهيم الشعشاعي

       أسامة عبدالله الخياط

       حسين بن عبدالعزيز آل الشيخ

       محمد البلوشي

مصحف مكتمل ماهر حمد المعيقلي

       أبوهاجر العراقي

       عبدالله البطاح

       السيد عبدالعزيز السعدني

       طلال المطر

       يحيى حوباني

       سمير المالكي

       محمد الماجد

مصحف مكتمل عبدالرشيد بن الشيخ علي صوفي

       فيصل الحميد

       عثمان الصديقي

       محمد متولي

       يحيى الجهراني

       خالد النهاري

       فهد صقر الهلال

مصحف مكتمل الدوكالي محمد العالم

مصحف مكتمل مصطفى غربي

مصحف مكتمل العيون الكوشي

       أحمد الشاوي

       لطف الله حاتم

مصحف مكتمل سهل ياسين

       علي السعدون

       تركي الخليوي

       سعيد الدهموش

       مهدي البيشي

       يوسف القرضاوي

       عبدالله عصام

       عبدالحميد محمود

       محمد يوسف

       وليد الدليمي

       صالح الهبدان

       ياسر الدوسري

       محمد السعران

       طارق و محمد الحواس

       يحيى أبو كرم

       محمد حبش

       وسام العثمان

       عبدالكريم الديواني

       أسامة فخري

+ نوشته شده در  2010/5/7ساعت 2:17  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

علي الزهراني

       أحمد العمران

       يوسف الهقاص

       أبوعبدالله

       موسى بلال

       خالد عبدالكافي

       إبراهيم الجبرين

       علي العشبان

       خالد الجليل

       عبدالله الغامدي

       طارق الحسين

       عادل السنيد

       خالد الشريدة

       عبدالمحسن العجيمي

       ماجد الزامل

       محمد صادق

       أبو أنس

       عيسى العجمي

       قاسم المالكي

       فيصل الخلاقي

       خالد الدراج

       منصور العريدي

       سراج الدين سليمان

       عبدالحكيم العصيمي

       عدنان بانافع

مصحف مكتمل صابر عبدالحكم

       إبراهيم العسيري

       عبدالسلام الحمدان

       محمد الطيار

       مالك العمودي

       سعيد كرامة

       عمر القزابري المغربي

       ناصر العبيد

       عبدالله بوقيان

       محمد عبدالله

       محمد عابد

       صالح الشمراني

       خالد عبداللطيف

       خالد الرميح

       خالد الحمودي

       خلدون الذيب

       خالد صلاح عجلان

       هيثم أسطى

       حسن غالب

       فهد الغراب

       أنور الصبان

مصحف مكتمل صلاح بن محمد البدير

       عادل ريان

       عبدالواحد المغربي

مصحف مكتمل عبدالله عواد الجهني

       عبد السلام اليحيى

       طلحة بن عبدالمطلب

       محمد شرف الحلواني

       إبراهيم السعدان

       أحمد القاضي

       علي السديس

       سعد البريك

       واصل دواوود المذن

مصحف مكتمل مشاري راشد العفاسي

مصحف مكتمل عبدالله المطرود

       عبدالله الخليفي

       ناصر الغامدي

       محمد البراك

       مساعد الصايغ

       صلاح الراشد

       طه الفشني

       أحمد الطرابلسي

مصحف مكتمل أحمد الرزيقي

       السيد متولي

       مكاوي السنباطي

       عبدالرحيم نور

       أحمد الديب

       شحاتة الهلالي

       أبوالعينين شعيشع

       راغب مصطفى غلوش

       محمد رفعت

مصحف مكتمل صلاح أبو خاطر

مصحف مكتمل محمد عبدالكريم

مصحف مكتمل زكي داغستاني

مصحف مكتمل عبدالله الخياط

مصحف مكتمل عبدالباري الثبيتي

مصحف مكتمل أحمد خليل شاهين

مصحف مكتمل شيخ أبوبكر الشاطري

مصحف مكتمل علي السويسي

مصحف مكتمل مصطفى إسماعيل

مصحف مكتمل عبدالرحمن السديس

مصحف مكتمل عبدالمحسن القاسم

مصحف مكتمل محمد صالح أبوزيد

مصحف مكتمل توفيق الصايغ

مصحف مكتمل عبدالعزيز الأحمد

مصحف مكتمل محمود علي البنا

مصحف مكتمل عبدالله بصفر

مصحف مكتمل الحرم المدني.. 4 قراء

مصحف مكتمل أحمد نعينع

مصحف مكتمل السيد أحمد أبوزيد

مصحف مكتمل إبراهيم الأخضر

مصحف مكتمل محمد المحيسني

مصحف مكتمل سعد الغامدي

مصحف مكتمل عبدالودود حنيف

مصحف مكتمل محمد حسان

مصحف مكتمل هاني الرفاعي

مصحف مكتمل علي الحذيفي

مصحف مكتمل عبدالهادي الكناكري

مصحف مكتمل عادل الكلباني

مصحف مكتمل خالد القحطاني

مصحف مكتمل محمد جبريل

مصحف مكتمل أحمد العجمي

مصحف مكتمل محمد محمود الطبلاوي

مصحف مكتمل السديس والشريم

مصحف مكتمل سعود الشريم

مصحف مكتمل علي عبدالله جابر

مصحف مكتمل محمد أيوب

مصحف مكتمل محمد صديق المنشاوي

مصحف مكتمل محمود خليل الحصري

مصحف مكتمل عبدالباسط عبدالصمد

 



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/5/7ساعت 2:13  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 


القراء

القراء

القراء

       إسلام عبد الشافي

       أحمد سباق

       محمد المطر

       مبارك المبارك

       عبدالوهاب المنيفي

       عبدالله الهزيم

       عبدالله الكندري

       طلال الخضر

       أحمد القصار

       أبي عبادة محمود الطيب

       عبدالمجيد الجزائري

       سامي الحسن

       عبدالقادر أحمد المغربي

       أبو ذر القلموني

       الهادي الفخفاخ

       محمد المنشد

       حاتم فريد الواعر

       السيد عبدالحليم الصباغ

       عمرو صلاح الدين

       هاني الجاسر

       محمد بن عودة العنزي

       عواد بن سبتي العنزي

       سعود بن ملوح العنزي

       عبدالرزاق الشمري

       علي جريد العنزي

       بندر بن طلال المحمدي

       منير محمود علي المسيري

       عبدالرحمن علي الشهري

       عاطف عبدالمعز الفيومي

       عبدالرحمن الزيني

       حسين محمد فضل

       إبراهيم الجرمي

       محمد ثاني العروسي

       سامح فاروق أبوبكر راشد

مصحف مكتمل محمد رشاد الشريف

       محمد مصطفى الزيات

       وليد حسين

       العشري عمران

       عبدالعزيز العويد

       محمد صلاح نافع

       عادل عبدالعزيز أحمد عامر

       عبداللطيف إسماعيل عبدالرحمن

       محمد طلبية

       محمد عبدالحليم الصباغ

       أحمد الجمالي

       فيصل عبدالرحمن أمين العمودي

مصحف مكتمل خالد بركات

       أحمد محمد عمر

       خالد الوهيبي

       حسن عدلي

مصحف مكتمل حسن صالح

       سلطان صغير العنزي

       أحمد أبو غياتي

       مصطفى أمنشار

       محمد نزار الدمشقي

       أحمد حسني الشيخ

       هارون حسين أحمد عبدالعزيز

       علاء بن إبراهيم المزجاجي

       الأسعد الدريدي

       معمر السيد

       أحمد عبدالحكيم

       ياسر فرج الشندويلي

       منصف بنشقرون

       محمد عبدالعزيز عبدالدائم

       أحمد عبد المنعم

       محمد محمد زكريا

       أشرف بن علي عبدالباري

مصحف مكتمل رشيد بلعالية

       معتز الغنام

       أحمد عبدالغفار بحبح

       رائد محمد الوصابي

مصحف مكتمل عبدالمحسن الحارثي

       أحمد بن يوسف الأهدل

       عبدالله بن علي النفجان

       عمر إبراهيم شلبي

       أنور الشلتوني

       يونس مشطان

       طارق فتحي أحمد

مصحف مكتمل مصطفى بن رعد العزاوي

مصحف مكتمل صداقت علي

مصحف مكتمل عبدالعزيز عليلي

مصحف مكتمل حسن إبراهيم هاشم

مصحف مكتمل عماد زهير حافظ

       يحيى احسايني

       أحمد كندوز

       محمد عبد البصير

       إسماعيل الهداجي

       عباس محمد مقادمي الثبيتي

       عمر محمد القاسم

مصحف مكتمل علي ثابت عبد الحافظ

       حمد الدغريري

       بندر بن عبد العزيز بليله

       إبراهيم حسين الحجوري

       أبو الكرم إبراهيم أنفلوس

       عادل الزبيري

       أبو موسى الجزائري

       أحمد علي عبدالرحمن الحذيفي

       إبراهيم الزيات

       إبراهيم الفارس

       نور الدين أحمد

       عبد العزيز بن سعد الناصر

مصحف مكتمل سعيد بن عبد الله العبد الله

       ثامر بن مبارك العامر

       أحمد رضوان

مصحف مكتمل شعبان محمود عبد الله

       عبد العزيز الكرعاني

       عبد الحكيم صوفي

       سند محروس شعبان

       أيمن مرسي

       أشرف البسيوني

       أحمد إبراهيم

       إبراهيم بن عبد الله المرزوقي

       إبراهيم بن عبد الله البديوي

       إبراهيم السويد

       إبراهيم الثويني

       إبراهيم البصيلي

       محمود حسنين الكلحي

مصحف مكتمل أبو يوسف الخرخاشي

       أحمد الحلبية

       أبو حذيفة المكي

       محمد غرام

       خالد أبو شادي

       محمد جمال عبد الناصر

       معيض بن عبد العزيز الحارثي

مصحف مكتمل المصحف المجود لمشاهير القراء الأربعة

       محمود أبو الوفاء الصعيدي

مصحف مكتمل عبد الرزاق بن عبطان الدليمي

       محمود أبو زيد

مصحف مكتمل عبد الحكيم عبد اللطيف عبد الله

       بندر بن محمد الجعدي

       عبد العزيز حربي

       أحمد سمير شرارة

       شوقي حامد شرف الدين

       أحمد نواف المجلاد

       أحمد حسين أبو عمر

       أحمد زياد

مصحف مكتمل مصطفى اللاهوني

       محمد علي قاسم الغرباني

       محمد صالح الحضيري

       طارق عبد الغني دعوب

مصحف مكتمل أحمد أحمد عثمان القريو

مصحف مكتمل مصحف الحرم المكى لعام 1426هـ

مصحف مكتمل مصحف الحرم المدنى لعام 1426هـ

       محمود سليمان رافع

       فيصل الرشود

مصحف مكتمل عادل مسلم

       صالح العمري

       سامي الدوسري

       خالد محمد فتحى

       عبد الولي الأركاني

       أحمد سعود

       محمد إبراهيم السيد

       محمد شعبان أبو قرن

       سمير البشيري

       سلطان الذيابي

       سالم محمود عبد الجليل

       نعمه الحسان

       محمد الشريف

       حسن قاري

       فيصل عبد الرحمن الشدي

       عبدالله السالم

       خالد السعيدي

       جمال شاكر عبدالله

       أيمن شعبان الدروى

       إسماعيل الشيخ

       أحمد رجب

       محمد بن عبدالرحمن العريفي

       محمد المهنا

       ماجد فاروق

       علي أبو هاشم

       شيرزاد عبد الرحمن طاهر

       الحسيني العزازاي

       وليد عاطف

       ياسر الفيلكاوي

       أسامة الصافي

       أحمد بن سمير

       أحمد أسامة الترجمان

       عبدالله البريمي

       يحيى عبد العزيز اليحيى

       يحيى حوى

       ياسين درويش

       ياسر صبري

       ياسر برهامي

       هزاع المسوري

مصحف مكتمل نبيل عبد الرحيم الرفاعي

       محمد الكنتاوي

       عبد البديع أبو هاشم

       سيد درويش

       خليل الآنسي

       أحمد المصباحي

       الزبير الوصابي

مصحف مكتمل عبد الله طه سربل

       وليد إدريس المنيسي

       محمد فاروق منسي

مصحف مكتمل محمد أبو سنينة

       قدري محمد عبد الوهاب

       صلاح الهاشم

       محمد محمود الوائلي

مصحف مكتمل عبد المنعم عبد المبدىء

       علي جابر والسديس

مصحف مكتمل محمد سعيد خياط

       عبد العزيز بن صالح الزهراني

       محمد عتيق

       فؤاد محمد الخامري

       أحمد الحاج قاسم

+ نوشته شده در  2010/5/7ساعت 2:2  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

القراءات العشر

 

مقدمة عن المصحف

المصحف كاملا


أسماء السور

أسماء السور

أسماء السور

أسماء السور

الفاتحة

البقرة

آل عمران

النساء

المائدة

الأنعام

الأعراف

الأنفال

التوبة

يونس

هود

يوسف

الرعد

إبراهيم

الحجر

النحل

الإسراء

الكهف

مريم

طه

الأنبياء

الحج

المؤمنون

النّور

الفرقان

الشعراء

النّمل

القصص

العنكبوت

الرّوم

لقمان

السجدة

الأحزاب

سبأ

فاطر

يس

الصافات

ص

الزمر

غافر

فصّلت

الشورى

الزخرف

الدّخان

الجاثية

الأحقاف

محمد

الفتح

الحجرات

ق

الذاريات

الطور

النجم

القمر

الرحمن

الواقعة

الحديد

المجادلة

الحشر

الممتحنة

الصف

الجمعة

المنافقون

التغابن

الطلاق

التحريم

الملك

القلم

الحاقة

المعارج

نوح

الجن

المزّمّل

المدّثر

القيامة

الإنسان

المرسلات

النبأ

النازعات

عبس

التكوير

الإنفطار

المطفّفين

الإنشقاق

البروج

الطارق

الأعلى

الغاشية

الفجر

البلد

الشمس

الليل

الضحى

الشرح

التين

العلق

القدر

البينة

الزلزلة

العاديات

القارعة

التكاثر

العصر

الهمزة

الفيل

قريش

الماعون

الكوثر

الكافرون

النصر

المسد

الإخلاص

الفلق

+ نوشته شده در  2010/5/7ساعت 1:44  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

فلاشات إسلامية

+ نوشته شده در  2010/5/7ساعت 1:42  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

ته‌یه‌مموم و چۆنیه‌تی‌ ئه‌نجامدانی‌




مه‌لامسلم مه‌لاصالح فریزی‌

خوای‌ گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌: [وَإِن كُنتُم مَّرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاء أَحَدٌ مَّنكُم مِّنَ الْغَائِطِ أَوْ لاَمَسْتُمُ النِّسَاء فَلَمْ تَجِدُواْ مَاء فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مِّنْهُ] ألمائده‌: 6،

* كه‌نگینێ‌ بۆمان هه‌یه‌ ته‌یه‌مموم بكه‌ین؟ 1- له‌كاتێك كه‌ ئاو نیه‌، یاخود كه‌مێك ئاو هه‌یه‌ بۆ خواردنه‌وه‌ ئیتر بۆخۆی یا بۆ وولاَغی‌ ( كه‌ئێستا سه‌یاره‌ش ده‌گرێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر زه‌روور بوو له‌به‌ر حه‌ماوه‌ هه‌ڵسانی‌ و په‌ككه‌وتنی‌ له‌ ڕێگاو بێ ئومێدیش له‌ هه‌بوونی‌ له‌م ڕێگایه‌) ! وه‌ ئه‌و ئاوه‌ی‌ پێشیه‌تی‌ كه‌مه‌و به‌ ته‌ئكید لێی ده‌بڕێت! ئه‌وا: بۆی هه‌یه‌ ته‌یه‌مموم بكات .
2- له‌كاتێك كه‌ نه‌یتوانی‌ بگات به‌ ئاو جا ترسێك له‌و ڕێگایه‌وه‌ هه‌بێت یاخود هه‌ر به‌ربه‌ستێك كه‌ وای‌ لێبكات نه‌گات به‌ ئاو.
3- له‌كاتێك كه‌ ترسی ئه‌وه‌ی‌ هه‌بوو ئاو زیانی‌ پێ ده‌به‌خشێت له‌به‌ر نه‌خۆشی و حه‌ساسیه‌و هاوشێوه‌كانی‌.
4- كاتێك كه‌ ترسی ئه‌وه‌ت هه‌بێت كه‌ به‌كارهێنانی‌ ئاو مه‌عته‌لت ده‌كات و تووشی تێنوێتی‌ ده‌بیت!
5- ئه‌گه‌ر هاتوو ئاو هه‌بوو به‌لاَم به‌ پاره‌یه‌كی‌ خه‌یالی‌ زۆر بوو! زیانیشی ده‌گه‌یاند به‌ دارایی نوێژخوێنه‌كه‌.
6- ئه‌گه‌ر هاتوو به‌ وه‌رگرتنی‌ ئاو تووشی پاڵ پاڵێنێ‌ و لێدان و سوكایه‌تی‌ پێكردن ده‌بۆوه‌!
7- ناسك كه‌وتنی‌ كاتی‌ نوێژو پێڕانه‌گه‌ییشتنی‌ به‌ ده‌ستنوێژ گرتن به‌ئاو! مه‌ترسی له‌ده‌ست چوونی‌ كاتی‌ نوێژه‌كه‌ی‌ لێده‌كرا.
8- كاتێك كه‌ ئاوه‌كه‌ی‌ لای بوو ته‌نها به‌شی لابردنی‌ پیسی‌ له‌سه‌ر شت و مه‌كی‌ ده‌كرد.
9- ئه‌گه‌ر مه‌ترسی نه‌خۆشی له‌ به‌ كارهێنه‌ره‌كه‌ لێیده‌كه‌وته‌وه‌! به‌لاَم ده‌بێت دكتۆری پسپۆڕی‌ موسڵمان ئه‌مه‌ت بۆ دیاری كات و ئه‌م ڕێگایه‌ت پێبدات كه‌ ئاو زیانی‌ بۆت هه‌یه‌و به‌كاری‌ مه‌هێنه‌و ته‌یه‌مموم كه‌.
10- مه‌ترسی مردن ! وه‌ك برینێكی‌ قوڵی له‌سه‌ری داهه‌بێت یا هه‌ر جێگایه‌كی‌ دیكه‌ی‌ لاشه‌ی‌ و به‌گه‌ییشتنی‌ ئاو به‌و برینه‌ مه‌ترسی ئاوه‌دز بوونی‌ برینه‌كه‌و مردنی‌ لێبكه‌وێته‌وه‌! ئه‌وكاته‌ش دروسته‌ ته‌یه‌مموم، والله أعلم،
* به‌ چ شتێك ئه‌توانین ته‌یه‌مموم كه‌ین؟
پێغه‌مبه‌ر صلی‌ الله علیه‌وسلم ده‌فه‌رموێ‌: ((جُعِلَتْ لِي الأرْضُ مَسْجِداً وَطهُوراً)) رواه‌ البخاری ومسلم،
ئینجا دروسته‌ ته‌یه‌ممو بكرێت به‌:
1- خۆڵ 2- ڕه‌مل ی‌ خاوه‌ن تۆز 3- به‌رد 4- شاخ ، هه‌موو ئه‌مانه‌ ده‌بێت تۆزی‌ خاوێنیان هه‌بێت و به‌گێچ و هاوشێوه‌كانی‌ ته‌یه‌مموم ناكرێت، وه‌ڕه‌نگه‌ به‌ بالیفێك كه‌ تۆزی‌ له‌سه‌ر بێت، یا به‌تانیه‌ك و یا به‌رماڵێك به‌لاَم به‌مه‌رجێك: كه‌ تۆزی‌ خاوێنیان له‌سه‌ربێت ئه‌وا پێی دروسته‌، ئیتر ئه‌م ئاسانكاریه‌ بۆ ئه‌وانه‌یه‌ كه‌ نه‌خۆشن له‌سه‌ر جێگا له‌ماڵ یا له‌ نه‌خۆشخانه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌زیه‌ت نه‌خۆن (بۆ ئه‌وانه‌ش كه‌ له‌شوێنی‌ وان كه‌ گڵیان بۆ ده‌سته‌به‌ر نابێت).
* شه‌رتی‌ دامه‌زراویی ته‌یه‌مموم:
1- ده‌بێت به‌م شتانه‌ بێت كه‌ ته‌یه‌ممومی‌ پێ داده‌مه‌زرێت.
2-پاكو خاوێنی‌ ئه‌و شته‌ی‌ كه‌ ته‌یه‌ممومی‌ پێ ده‌كه‌یت.
3- دروستی‌ ئه‌وه‌ی‌ ته‌یه‌موومی‌ پێده‌كه‌یت.
4- ڕێگه‌ پێدراوی‌ (واته‌: پاك وخاوێنی‌ ئه‌و شوێنه‌ی‌) كه‌ ته‌یه‌ممومی‌ لێده‌كه‌یت.
5- پاكی‌ ئه‌ندامه‌كانی‌ لاشه‌ی ئه‌وكه‌سه‌ی‌ كه‌ ته‌یه‌مموم ده‌كات. 6- نابێ‌ به‌ربه‌ستێك هه‌بێت وه‌ك: ئه‌نگوستیله‌و ئه‌ڵقه‌و سه‌عات و بازنه‌ له‌كاتی‌ ته‌یه‌مموم كردندا.
7- ده‌بێت ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی‌ كه‌ ته‌یه‌مموم ده‌یانگرێته‌وه‌ پاش و پێشیان پێینه‌كات به‌ڵكو به‌ ته‌سه‌لسول بێت.
8- له‌ دوای‌ یه‌كتری‌ و له‌شوێنێك ته‌یه‌ممومه‌كه‌ بكات، واته‌: نه‌چێت ده‌م و چاوی‌ له‌ شوێنێك مه‌سح بكات و ده‌سته‌كانیش له‌ شوێنیكی‌ دیكه‌. 9- خۆی ئه‌م ته‌یه‌ممومه‌ بكات نه‌ك كه‌سێكی‌ تر پێی بكات تاوه‌كو پێی ده‌كرێت (مه‌گه‌ر بێ ده‌ست بێ یا نه‌خۆشبێت).

* به‌تاڵ كه‌ره‌وه‌كانی‌ ته‌یه‌مووم:
هه‌موو ئه‌وشتانه‌ی‌ كه‌ ده‌بنه‌ هۆی به‌تاڵ كردنه‌وه‌ی‌ ده‌ستنوێژ، هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر عوزره‌كه‌شی نه‌ما، وه‌ ئه‌وه‌یشی نه‌ما كه‌ به‌م هۆیه‌وه‌ بۆی دروست بوو ته‌یه‌مموم بكات، وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو ئاوی‌ به‌ده‌ستكه‌وت پێشی ئه‌وه‌ی‌ چوبته‌ ناو نوێژ.
* ئینجا چۆنیه‌تی‌ ته‌یه‌مموم، به‌م شێوه‌یه‌:
ده‌ستپێشخه‌ری‌ ده‌كه‌ین به‌ نیه‌ت هێنان، ئینجا له‌ دڵه‌وه‌ بێت یانیش به‌ زمان ودڵ بێت، نیه‌ته‌كه‌ش به‌وه‌ داده‌مه‌زرێت: كه‌ مه‌به‌ستمان پێی‌ نزیك بوونه‌وه‌مان بێت له‌ [په‌روه‌ردگار]، نیه‌ته‌كه‌ش به‌م جۆره‌یه‌: (نويت إستباحة فرض الصلاة) یانیش هاوشێوه‌ی‌ ئه‌م جۆره‌ نیه‌تانه‌، كه‌ ده‌توانین بڵێین به‌كوردی‌ ده‌ڵێی: (نیه‌تمه‌ ته‌یه‌مموم به‌ ناچاری‌ ده‌كه‌م بۆ چوونه‌ ناو نوێژ، یا: بۆ لابردنی‌ جه‌نابه‌ت)، له‌ پاشان ده‌بێت ئه‌مانه‌ ئه‌نجام بده‌یت:
1- هه‌ردوو ناوله‌په‌كانی‌ ده‌ست ده‌ده‌یت به‌ زه‌ویدا.
2- پاشان ده‌ست دێنین به‌ نێوچاوان و ڕوومه‌ته‌كان و له‌ لای‌ هه‌ردوو زولفه‌كان و تا برۆیه‌كان و ته‌نیشته‌كانی‌ لای‌ سه‌ره‌وه‌ی‌ لوت و له‌ سه‌ره‌وه‌ بۆ خواره‌وه‌.
3- ئینجا ناو له‌پی ده‌ستی‌ چه‌پ ده‌هێنی‌ به‌ پشته‌ ده‌ستی‌ ڕاسته‌و به‌ناو كه‌لێنه‌ په‌نجه‌كان و ته‌نیشته‌كانی‌. 
4- ناو له‌پی ده‌ستی‌ ڕاسته‌ت ده‌هێنی‌ به‌ پشته‌ ده‌ستی‌ چه‌په‌ له‌ گرێیه‌كه‌ی‌ دوای‌ په‌نجه‌ی‌ گه‌وره‌ ده‌ستت به‌سه‌ری‌ دا ده‌هێنی‌ و ده‌یبه‌یته‌ خواره‌وه‌ بۆلای‌ سه‌ره‌ په‌نجه‌كانت، ده‌بێت به‌م شێوه‌یه‌ مه‌سحه‌كه‌ له‌سه‌ره‌وه‌ بۆ خواره‌وه‌ بێت، به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ دروسته‌، واته‌:
له‌سه‌ره‌په‌نجه‌كان بۆلای‌ جومگه‌ی‌ ده‌ست.
* هه‌ندێك وورده‌كاری‌ له‌ ته‌یه‌مموم:
1- واجبه‌ ناو له‌پی‌ ده‌سته‌كان بوه‌شێنی‌ به‌ زه‌ویدا، دروست نیه‌ به‌ته‌نها ده‌ست پێداهێنان و یا به‌نه‌رمی‌ ده‌ست له‌سه‌ر دانان.
2- دروست نیه‌ ته‌یه‌مموم بكرێت بۆ نوێژی‌ فه‌رز پێشی ئه‌وه‌ی‌ كاتی‌ هاتبێتن، واته‌: ده‌بێت نوێژه‌كه‌ بوبێت ئینجا ته‌یه‌مموم بكه‌یت.
3- دروسته‌ چه‌ند نوێژی‌ سوونه‌تی‌ پێ ئه‌نجامبده‌ی‌ به‌لاَم بۆ فه‌رز نا، ته‌نها یه‌ك نوێژی‌ فه‌رزی‌ پێ ئه‌نجام ده‌درێت.
4- ئه‌وه‌ی‌ غوسلی جه‌نابه‌تی‌ له‌سه‌ر بێت ده‌بێت (2)دوو ته‌یه‌مموم بكات، یه‌كیان بۆ: جه‌نابه‌ته‌كه‌، ئه‌وی‌ تریان له‌بڕی ده‌ستنوێژو بۆ نوێژ پێكردن .
5- له‌ فه‌رموده‌یه‌كی‌ تریش هاتووه‌ له‌ عبدالله ی‌ كوڕی پێشه‌وا عومه‌ریه‌وه‌ (رضي الله عنهم) ڕیوایه‌ت كراوه‌ كه‌ پێغه‌مبه‌ر صلی‌ الله علیه‌وسلم ده‌فه‌رموێ‌: ((التيمم ضربتان: ضربة للوجه، وضربة لليدين إلى المرفقين )) رواه الدار قطتنی ، واته‌: ته‌یه‌مموم دوو ده‌ست له‌ زه‌ویدانه‌، جارێكیان بۆ ده‌م و چاوو كه‌ڕه‌ته‌كه‌ی‌ تریش بۆ مه‌سحی‌ ده‌سته‌كانه‌ تا ئانیشكه‌كان، ئه‌گه‌رچی ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ بێهێزیه‌كی‌ له‌سه‌نه‌ده‌كه‌ی‌ دا هه‌یه‌! به‌لاَم ئه‌م ئایته‌:
[فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ ] ألملئده‌: 6، 
[بوجوهكم + و ایدیكم] ده‌م و چاوتان و ده‌ستان (به‌ خۆڵه‌كه‌ مه‌سح كه‌ن)، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ئه‌مانه‌ ئه‌ندامی‌ جیاوازن و به‌ دوو شێوه‌ خوای‌ گه‌وره‌ ناوی‌ هێناون، كه‌واته‌: دوو ده‌ست له‌ زه‌ویدانیشی گه‌ره‌كه‌، كه‌ بۆ هه‌ریه‌كه‌یان به‌ جیاواز بێت.
6- ئینجا ئه‌وه‌ش بزانن كه‌ مه‌سحی‌ سه‌رو قاچی ناوێت (وه‌كو: ده‌ستنوێژ).
7- ده‌بێت ئه‌وه‌ بزانین كه‌ ته‌یه‌مموم بۆ ناچاریه‌! ئه‌گه‌ر نا: نوێژ ئه‌نجامدان به‌ ده‌ستنوێژ خێری زیاتره‌.
8- ئه‌وه‌ش بزانه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر مسته‌ گڵێك له‌ناو زه‌لفێك لای‌ خۆی دابنێت، ئه‌گه‌ر هاتوو به‌خۆی چه‌ند جارێكیش (یا چه‌ند كه‌سێكیش): ته‌یه‌ممومی‌ پێ بكه‌ن: دروسته‌، به‌لاَم نابێت تۆزه‌ به‌كار هاتووه‌كه‌ بكه‌وێته‌وه‌ ناو خۆڵه‌كه‌.
9- برین پێچی‌: ئه‌گه‌ر كه‌سێك برینێك یا شكستێك جێگای‌ ده‌ستنوێژ بوو، وه‌كو: ده‌سته‌كان و ڕووخساری‌ و قاچی، كه‌ نه‌شتوانێت برین پێچه‌كه‌ لابه‌رێت ئه‌وه‌: ئه‌وه‌نده‌ی‌ پێی‌ ده‌كرێت ده‌بێت به‌ئاو شوێنه‌كانی‌ تری‌ بشواو پاشان هه‌ركه‌ گه‌یشته‌ برینه‌ پێچراوه‌كه‌ بالیفێك یا له‌سه‌ر زه‌وی‌ ده‌ستی‌ خۆی ده‌دا لێی و ده‌ڵێ: (نیه‌تمه‌ ته‌یه‌مموم به‌ناچاری‌ ده‌كه‌م) ئینجا بۆ (جه‌نابه‌ت و حه‌یزو زه‌یستانی‌ یانیش بۆ نوێژ)، پاشان ئه‌وه‌ی‌ مایبوو له‌ ئه‌ندامه‌كانی‌ تری‌ به‌ ئاو ده‌یشواو ده‌ستی‌ ته‌ڕیش دێنێ‌ به‌ برین پێچه‌كه‌و پاشان نوێژه‌كه‌ ئه‌نجامده‌دات، 
تێبینی‌: ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ده‌ستنوێژ ئه‌م برینه‌ی‌ پێچابێ (واته‌: له‌ پێشدا ده‌ستنوێژی‌ هه‌بووبێتن): ئه‌وا تاوه‌كو چا ده‌بێت و برین پێچه‌كه‌ لاده‌بات به‌مجۆره‌ نوێژه‌كانی‌ ئه‌نجامده‌دات و دووباره‌شیان ناكاته‌وه‌، به‌لاَم ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ده‌ستنوێژ نه‌بوو كاتێ‌ كه‌ برینه‌كه‌ی‌ پێچاوه‌ته‌وه‌ (یانیش بۆیان پێچاوه‌ته‌وه‌): ئه‌وه‌ نوێژه‌كان به‌مجۆره‌ ده‌كات و پاشانیش ده‌بێت دووباره‌یان بكاته‌وه‌.
* ئینجا به‌ڕاستی‌ كه‌سانێكمان هه‌یه‌: ئاماده‌یه‌ نوێژی‌ بچێت به‌لاَم ته‌یه‌مموم بۆ: (له‌ش گرانی‌ یا له‌بڕی‌ ده‌ستنوێژ) هه‌ڵناگرێت و پێی‌ وایه‌ كه‌ نوێژه‌كه‌ی‌ دانامه‌زرێت! وه‌ هه‌شمانه‌ دیسان ئاماده‌یه‌: نوێژی‌ بچێت! به‌لاَم ئاماده‌ نیه‌ (جمع، یا: القصر و الجمع) بكه‌، ده‌بێت بزانین كه‌: ئه‌وانه‌ دیاریه‌كی‌ خوای‌ گه‌وره‌یه‌و پێویسته‌ به‌نده‌كان له‌سه‌ری‌ ڕابێن و وه‌ری‌ گرین، والله الموفق.
* ڕوكنه‌كانی‌ ته‌یه‌مموم به‌كورتكراوه‌یی ئه‌م پێنج شته‌ن:
1- گڵه‌كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ بێت كه‌ بگواسترێته‌وه‌ بۆ ئه‌ندامه‌كانی‌ لاشه‌.
2- نیه‌ت به‌م جۆره‌: (نویت إستباحه‌ الصلاه‌) یان هاوشێوه‌ی‌ ئه‌م جۆره‌ نیه‌ته‌.
3- مه‌سح كردنی‌ ڕووخساری‌ به‌ تۆزی‌ خۆڵه‌كه‌ كه‌ به‌ ئه‌ندازه‌ی‌ ده‌ست نوێژ بێت.
4- پاشان مه‌سح كردنی‌ پشته‌ ده‌سته‌كان، ئه‌گه‌ر تا ئانیشك بێت بێگومان باشتره‌.
5- ڕیزكردنه‌ به‌م جۆره‌ی‌ كه‌ باسمان كرد.
* سوننه‌ته‌كانی‌ ته‌یه‌مموم ئه‌وانه‌ن:
1- وتنی‌ (بسم الله الرحمن الرحیم).
2- مه‌سح كردنی‌ ده‌ستی‌ ڕاسته‌ پێشی‌ ده‌ستی‌ چه‌په‌.
3- مه‌سح كردنی‌ لای‌ سه‌ره‌وه‌ی‌ ڕووخساری‌ پێشی‌ لای‌ خواره‌وه‌ی‌ ڕووخساری‌.
4- ئه‌گه‌ر تۆزه‌كه‌ زۆر به‌ده‌سته‌كانی‌ وه‌نوسا ئه‌وا: سوننه‌ته‌ سوكی‌ بكات به‌ فوێك یا به‌ هه‌ڵته‌كاندنی‌ ده‌سته‌كانی‌ یه‌كجار به‌ خه‌فیفی‌.
5- به‌ دووای‌ یه‌كدا مه‌سحی‌ ئه‌ندامه‌كانی‌ بكات (له‌ یه‌ك شوێن).
6- نزا خوێندنه‌كه‌ی‌ دووای‌ ده‌ستنوێژ كه‌ سوننه‌ته‌ له‌ دووای‌ ته‌یه‌ممومیش بیخوێنێت.
7- سوننه‌تیشه‌ له‌سه‌ره‌تای‌ ده‌ست لێدانه‌كه‌: په‌نجه‌كانی‌ ده‌ستی‌ لێك دوور بكاته‌وه‌.
* ئه‌گه‌ر هاتوو نوێژی‌ ئه‌نجامدا به‌ ته‌یه‌مموم پاشان ئاوی‌ دۆزیه‌وه‌ ئه‌وا:
ڕای‌ (الجمهوری) زانایان له‌سه‌ره‌وه‌یه‌ كه‌: نوێژه‌كه‌ دووباره‌ ناكاته‌وه‌، به‌ته‌نها پێشه‌وا شافیعی‌ ڕای‌ وایه‌ كه‌ (ئه‌گه‌ر كاتی‌ نوێژه‌كه‌ مابوو ئه‌وا):
ده‌بێت دووباره‌ی‌ كاته‌وه‌، خۆشی (ئه‌صڵ) وایه‌: له‌سه‌ری نیه‌ دووباره‌ی‌ كاته‌وه‌، به‌لاَم ئه‌گه‌ر هاتوو دووباره‌شی كرده‌وه‌ ئه‌وه‌: (فله أجران) دووكه‌ڕه‌ت پاداشت وه‌رده‌گرێته‌وه‌، والله أعلم.

+ نوشته شده در  2010/5/4ساعت 21:49  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

+ نوشته شده در  2010/5/4ساعت 17:57  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

بةشى وينة كرايةوة+جاوةريى زياتر بن


+ نوشته شده در  2010/5/4ساعت 17:54  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

لةبةشى سرود خؤشترين سرودي مشاري بن راشدالعفاسي

+ نوشته شده در  2010/5/4ساعت 17:50  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

مردن


بسم الله الرحمن الرحیم


خوای په‌روه‌ردگار ده‌فه‌رموێ : 
[كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ] هه‌موو نه‌فسێك ئه‌بێ مردن بچێژێ


السلام علیكم ورحمة الله وبركاته


بێگومان هه‌موو سه‌ره‌تایه‌ك كۆتاییه‌كی هه‌یه‌، وه‌ هه‌موو هێزێك بێ هێزی بۆ هه‌یه‌، وه‌ هه‌موو ژیانێك مردنی به‌دواوه‌یه‌
خوای پایه‌ به‌رز ده‌فه‌رموێ: 
[إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُم مَّيِّتُونَ ] تۆ (مه‌به‌ستى پێغه‌مبه‌ره‌ صلى الله عليه وسلم)ده‌مری وه‌ هه‌روه‌ها ئه‌وانیش ده‌مرن.
هه‌روه‌ها ده‌فه‌رموێ: 
[أَيْنَمَا تَكُونُواْ يُدْرِككُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنتُمْ فِي بُرُوجٍ مُّشَيَّدَةٍ ] له‌ هه‌ركوێیه‌ك بن مردن یه‌خه‌تان پێ ده‌گرێ، ئه‌گه‌ر له‌ قه‌ڵای سه‌خت و قایمیشدا بن.
خوای پایه‌ به‌رز ده‌فه‌رموێ 
[كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنَا تُرْجَعُونَ ] هه‌موو نه‌فسێك ئه‌بێ مردن بچێژێ ، پاشانیش بۆلای ئێمه‌ ده‌گه‌رِێنه‌وه‌.
پێغه‌مبه‌ری خوا صلى الله علیه وسلم ده‌فه‌رموێ: 
[
أكثروا من ذكر هادم اللذات  ] زۆر یادی مردن بكه‌ن.شاعیر ئه‌ڵێ :

 

هو الموت ما منه ملاذ ومهرب  *** متى حُُط ذا عن نعشه ذاك يركب 
نؤمل آمالاً ونرجوا نتاجها  *** وباب الردى مما نؤمل أقرب

ئه‌وه‌ مردنه‌، هیچ په‌ناگه‌و ده‌رچوونی بۆ نیه‌

چه‌ندین ئاواتمان هه‌یه‌و به‌ هیوای به‌دیهاتنین

 

ئا ئه‌مه‌ تۆی ئه‌ى ئاده‌میزاد، تازه‌ ژیانت به‌ جێهشتووه‌و بویت به‌ لاشه‌یه‌كی وشك كه‌ جوڵه‌ى لێوه‌ نایه‌، هه‌رچی كه‌لوپه‌ل و جوانی و مۆدێلاته‌ له‌به‌رت دارِنراوه‌، ته‌نها پارچه‌ قوماشێك نه‌بێ بۆداپۆشینی عه‌وره‌تت هیچت له‌به‌ر نییه‌، له‌سه‌ر مێزێك رِاكشاوی به‌ڵكو بتشۆنه‌وه‌.


ئه‌ى چاوه‌كانت كوا بۆئه‌وه‌ى ببینى؟ ئه‌ى هه‌ردوو ده‌سته‌كه‌ت كوا؟ 
ئه‌ى ئه‌و لاشه‌یه‌ت چی لێهات؟
ئه‌وه‌تا له‌سه‌ر مێزێك رِاخراوه‌و رِووت كراوه‌ته‌وه‌، بێ رِۆح، بێ هێز ، بێ جووڵه‌ .
خۆشه‌ویسته‌كه‌یان به‌خێرا هه‌ستا
به‌ره‌و رِووم به‌ڵكو بمشۆرێته‌وه‌
وتی ئه‌ى خه‌ڵكینه‌ مردوو شۆرێ كارامه‌مان ده‌وێ
ئازاد و ئازاو شاره‌زاو عاقڵ بێ
ئه‌وه‌بو پیاوێك هات له‌ كه‌لو په‌ل
دایرِنیم و رِووتی كردمه‌وه‌و ته‌نیای خستم

ئێستا په‌ستان ده‌خه‌ سه‌ر ورگت و ده‌یگوشێرن به‌ڵكو ئه‌وه‌ى چاوه‌رِێ ده‌كرێبێته‌ ده‌ره‌وه‌.


برای خۆشه‌ویستم بیری ئه‌م مه‌وقیفه‌ت كردۆته‌وه‌، یان تۆ ئه‌ى خۆشكی به‌رِێزم.

 


له‌سه‌ر مێزێك رِایانخستم و جێیانهێشتم
ئیتر بینیم خورِه‌ى ئاوه‌و پاكم ده‌كاته‌وه‌
له‌سه‌ره‌وه‌ ئاوی پیاكردم و شۆردمی
سێ جارو پاشان كفنیشیان هێنا
مردوو ئاوها كفن ده‌كرێ ! ئه‌وه‌ش كفنی تۆیه‌

 

جلێكیان له‌به‌ر كردم بێ گیرفان 
توێشوه‌كه‌م بووه‌ كفنه‌كه‌م كه‌ كفنی كردم
له‌ دونیا ده‌ریانم وا ئه‌سه‌فا
له‌ بۆ كۆچێك به‌بێ توێشوو پێم گه‌یشت
ئا به‌و شێوه‌یه‌، ئیتر ئاماده‌ی ئه‌وه‌ی نوێژت له‌سه‌ر بكرێ

دوای ئه‌وه‌ى نوێژت له‌سه‌ر ده‌كرێ پیاوان له‌سه‌ر شان هه‌ڵتده‌گرنوبه‌ره‌و گۆره‌كه‌ت

ئه‌گه‌ر مردووه‌كه‌ چاكه‌كار بێ، ئه‌ڵێ قدمونی قدمونی : زوكه‌ن زوكه‌ن پێشم خه‌ن، وه‌ ئه‌گه‌ر وا نه‌بێ ئه‌و كات ئه‌ڵێ : ئه‌ی ماڵ وێران به‌خۆم بۆ كوێم ئه‌به‌ن.
له‌سه‌ر شانی چوار پیاو هه‌ڵیان گرتووم
خه‌ڵكیش شوێنی جه‌نازه‌كه‌م كه‌وتوون
گۆرِ یه‌كه‌م ماڵی دوا رِۆژه‌

 

ماڵه‌كه‌ت مه‌نزڵگا كه‌ى خۆت ببینه‌، ته‌ماشای ته‌سكی ئه‌و چاڵه‌ بكه‌، دوای 
حه‌وش و ماڵ و كۆشك ، ده‌چیته‌ نێو چاڵێكه‌وه‌ !!!

به‌ڵێ برایانم : ئه‌م گۆرِه‌ ماڵی خه‌مه‌، ماڵی سامناكیه‌، ماڵ غه‌ریبیه‌، ماڵی كرمه‌، ماڵی گۆرِه‌ گۆرِستانه‌، ئه‌مه‌ ئه‌و گۆرِه‌یه‌ كه‌ له‌ بیرت كردووه‌، ئه‌مه‌ ئه‌و گۆرِه‌یه‌ كه‌ زانایان و پیاوچاكانی ئه‌كرده‌ گریانه‌وه‌، په‌نا ئه‌گرین به‌خوا له‌ تاریكی قه‌بر، له‌ سامناكی قه‌بر، له‌ گوشاندنی قه‌بر، له‌ ته‌سكی قه‌بر.
 

غه‌ریب،نه‌ غه‌ریبى شام وه‌نه‌ش هى یه‌مه‌نه‌
به‌ڵكوئه‌وكه‌سه‌غه‌ریبه‌ غه‌ریبی گۆرِو كفنه‌

ئێستا ته‌رمه‌كه‌ ئاماده‌یه‌ بۆ ناشتن
خوا شتوپه‌نابێ
سبحان الله ئاده‌میزاد هه‌روه‌ك چۆن به‌ ته‌نیایی هاته‌ دونیاوه‌ هه‌ر ئاوهاش به‌ته‌نیایی له‌ دونیا ده‌رده‌چێ، بێ پاره‌ بێ ماڵ و مناڵ، ته‌نها به‌كرده‌وه‌و كفنه‌وه‌ ده‌رده‌چێ

له‌ تاریكی گۆرِدا نه‌ دایك هه‌یه‌و نه‌
باوكێكی دلسۆز و نه‌ برایه‌ك بتگرێته‌ خۆی

دوای ته‌رم خستنه‌ ناو له‌حده‌كه‌وه‌

برای خۆشه‌ویست خوشكی به‌رِێزم، برا موسوڵمانه‌كان :
بیهێنه‌ پێش چاوى خۆت ئه‌گه‌ر بۆ ساتێكیش بووه‌، تۆ ئه‌وه‌ى كه‌ له‌ناو ئه‌و گۆرِه‌ دانراوی ؟
پێش ئه‌وه‌ى ئاواته‌ خوازی گه‌رِانه‌وه‌ بی ، مادام رِوح له‌ لاشتدایه‌ و ده‌توانی ته‌به‌ بكه‌ی و نێوانی خۆت و خوا باش بكه‌، ئه‌وه‌تا ده‌رگای ته‌به‌ كراوه‌یه‌، رِه‌حمه‌تی خوا دێت و ده‌رِوا، ئه‌مرِۆ عوزرت قبوڵه‌و تاوانت ده‌سرێته‌وه‌، ده‌ له‌ كۆت و زنجیری تاوانه‌كان خۆت ئازاد كه‌ پێش په‌شیمانی و جیابوونه‌وه‌ .

به‌ چه‌ند پارچه‌ خشتێك بانی مردوو ده‌گیرێ و پاشان هه‌ندێ قورِ ده‌درێ له‌و خشتانه‌ به‌ڵكو به‌هێزی كاو وه‌ ئه‌و كه‌له‌به‌رانه‌ی له‌ خشته‌كان هه‌ن پرِی كاته‌وه‌، ئیتر دوای ئه‌وه‌ خۆڵی به‌سه‌ۆردا ده‌كرێ ... له‌وه‌وه‌ دروستكراوه‌و بۆ ئه‌ویش ده‌گه‌رِێته‌وه‌.
گوتیان خۆڵی به‌سه‌ردابكه‌ن و پاشان داوای پاداشت له‌لای خوای به‌به‌زه‌یی بكه‌ن
له‌ دواییدائا ئه‌مه‌ ده‌بێته‌ كۆتایی كۆتایی مرۆڤ، وه‌ ئه‌مه‌یه‌ ماڵی رِاسته‌قینه‌ كه‌ ده‌كاته‌ یه‌كه‌م مه‌نزڵگای ئاخیرت


عوسمانی كورِی عه‌ففان ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر گۆرِ بوه‌ستایه‌ ده‌گریا، هه‌تا رِیشی ته‌رِ ده‌بوو، پێیان ووت: باسی به‌هه‌شت و ئاگر ده‌كرێ ناگری ئا بۆ ئه‌مه‌ ده‌گری ؟؟! فه‌رمووی: له‌ رِاستیدا گوێم له‌ پێغه‌مبه‌ری خوات بوو صلى الله علیه وسلم ده‌یفه‌رموو: [ 
القبر أول منازل الآخرة فإن نجا منه فما بعده أيسر منه وإن لم ينج منه فما بعده أشد منه
واته‌ گۆرِ یه‌كه‌م مه‌نزڵگای ئاخیره‌ته‌ ، ئه‌گه‌ر رِزگار بێ لێی ئه‌وه‌ى دوای ئه‌و دێ ئاسانتره‌، وه‌ ئه‌گه‌ر رِزگاری لێ نه‌بێ ئه‌وى دوای ئه‌و دێ گرانترو توندتره‌،

هه‌روه‌ها ده‌یفه‌رموو پێغه‌مبه‌ری صلى الله علیه وسلم فه‌رمویه‌تی :[ 
ما رأيت منظراً قط إلا والقبر أفظع منه ] هیچ دیمه‌نێكم نه‌بینیوه‌ ئیلا قه‌بر سماناك تر بووه‌ لێی .
ئه‌م په‌یامه‌ت بگه‌یه‌نه‌


بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى نوێژ ناكه‌ن یان كه‌مته‌رخه‌می تێدا ده‌كه‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى زه‌كات ناده‌ن یان ته‌مبه‌ڵی تێدا ده‌كاتبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى ئازاری دایك و باوكی ده‌ده‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى له‌ خزم و خوێش زوێره‌و سه‌ردانیان ناكابۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى كه‌ دوژمنایه‌تی خوادو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ى ده‌كه‌ن به‌ رِیبا خودارنه‌كیانبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى غه‌ش له‌ كرِین و فرءشتندا ده‌كه‌ن، یان رِه‌شوه‌ ده‌خۆن و رِه‌شوه‌ ده‌ده‌ن.بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى گۆرانی ده‌ڵێن و گۆێ له‌ گۆرانی ده‌گرنبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى غه‌ش له‌ ماڵ و منداڵی خۆیان ده‌كه‌ن و سه‌ته‌لایتان بۆ ده‌كرِێتبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى زینا ده‌كه‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى كارى گه‌له‌كه‌ى لوط ده‌كه‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى شه‌رِواڵه‌كانیان به‌ كیبره‌وه‌ بۆ خوار ئیزار درێژكردۆته‌وه‌بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى سته‌م ده‌كه‌ن و مافی خه‌ڵك ده‌خۆن .بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى له‌ نوێژی به‌یانی خه‌وتوونبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى ده‌رِۆنه‌ لای ساحیرو جادو بازه‌كانبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى گاڵته‌ به‌ دیندارو پیاو چاكان ده‌كه‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى گاڵته‌ به‌ عاباو سه‌رپۆشی ئافره‌تان ده‌كه‌ن
ب
بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى حه‌سوودی به‌ برا موسوڵمانه‌كانیان ئه‌به‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى به‌ بازارِه‌كاندا ده‌گه‌رِێن به‌ شوێن ئافره‌تاندا و كاری حه‌رام ئه‌نجام ده‌ده‌ن.بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى ئه‌و ده‌میانه‌ پیس ده‌كه‌ن كه‌ شایه‌تمانیان پێ هێناوه‌، به‌ جگه‌ره‌ یان به‌ موخه‌دراتی پیسی بۆگه‌ن .بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى هیجری قورئانیان كردوه‌ به‌ خوێندنه‌وه‌و تێفكرین و كارپێكردنه‌وه‌.بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى براده‌ریی خه‌ڵكی خراپه‌كار ده‌كه‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى پشتیان له‌ پیاوچاكان و كۆرِی زیكر كردووه‌بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى حه‌جیان نه‌كردووه‌و له‌ تواناشیاندایه‌ به‌ ته‌واوه‌تیبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى شایه‌تی درۆ ئه‌ده‌ن و هاوكاری بۆ ده‌كه‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى خه‌ڵكانی كافرو دوژمنانی ئیسلامیان خۆش ده‌وێ.بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى بیدعه‌ له‌ دیندا ده‌كه‌ن
ب
بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى درۆ ده‌كه‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى بانگه‌شه‌ی نا پۆشته‌یی و سفورو ده‌ركردنی ئافره‌تی مسوڵمان ده‌كه‌ن.بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى باڵا پۆش نین و جوانی خۆیان له‌ بۆ پیاوان ده‌رده‌خه‌نبۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ى له‌ ئاست یادی خوادا بێ ئاگان

ئاياكاتی ئه‌وه‌ نه‌هاتووه‌ مورِاجه‌عه‌یه‌كی خۆمان بكه‌ن؟
كاتی ئه‌وه‌ نه‌هاتووه‌ بگه‌یه‌ینه‌ ئه‌و عومره‌ى كه‌ ماوه‌
كاتی ئه‌وه‌ نه‌هاتووه‌ له‌و بێ ئاگاییه‌مان بێدار بینه‌وه‌
كاتی ئه‌وه‌ نه‌هاتووه‌ له‌و خه‌وه‌مان به‌خه‌به‌ر بێین

+ نوشته شده در  2010/5/4ساعت 12:15  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

سه د فه‌رموده‌ ى لاواز


avatar

بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله والصلاة والسلام علي رسول الله أمابعد :_
برایان وخوشکانی به‌رێزم ئه‌بێت ئێمه‌ به‌رده‌وام هه‌ول بده‌ین (زانیاری شه‌رعی) وه‌ربگرین جایه‌کێک له‌وزانیاریانه‌ (زانیاری فه‌رموده‌یه‌) بۆیه‌ به‌باشم زانی که‌چه‌ند (فه‌رموده‌یه‌کی لاواز) له‌سه‌ر زمانی خه‌لک به‌رده‌وام ئه‌گوترێته‌وه‌ وه‌من به‌داخه‌وه‌ له‌سه‌ر زمانی چه‌ند مه‌لایه‌ک یش ئه‌بیسته‌مه‌وه‌ که‌له‌ووتاره‌کانایان یان له‌تلفزیوێنه‌کان ئه‌به‌ینم چه‌ند مامۆستایه‌ک ئه‌یلێنه‌وه‌ ،راسته‌ ئه‌گه‌ر له‌باره‌ی (ترغیب وترهیب_ هاندان وترساندن) ی خه‌لک بێت ئه‌بێت به‌لام ته‌نها له‌باره‌ی (بیروباوه‌ر_عقیده‌) نابێت فه‌رموده‌ بلێین ئه‌گه‌ر لاواز بوو وه به‌پێویستم زانی ئه‌م چه‌ندفه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ بهێنمه‌وه‌ چونکه‌ (سند_زنجیره‌ی گێره‌ره‌وه‌ی فه‌رموده‌)ته‌نها له‌ ئاینی ئیسلام دا هه‌یه‌ بۆیه‌ ئیسلام تائیستا به‌ پاکی وه‌بێ گه‌ردی ماوته‌وه‌ چونکه‌ ئاینه‌کانی دیکه‌ ئه‌م شته‌ی تێدانیه‌،وه‌هیوادارم خوای گه‌وره‌ بیکاته‌ تێشوی رۆژی دوایی بۆمان وه‌بیکاته‌ مایه‌ی لێ خۆشبونمان ئامین .

فه‌رموده‌ی یه‌که‌م :_
(أتق شر من أحسنت إليه ) واتا بترسه‌ له‌خراپه‌ی ئه‌وکه‌سه‌ی که‌چاکه‌ت له‌گه‌لدا کردوه‌.
ئه‌مه‌ فه‌رموده‌ نیه‌ به‌لکو قسه‌یه‌کی عبدالله‌ کوری عه‌باسه‌ هه‌روه‌ک پێشه‌وا(السخاوی) ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی_ المقاصد الحسنة_ لاپه‌ره‌ 39).

فه‌رموده‌ی دووه‌م : _
(.سؤر المؤمن شفاء ) واتاپاش ماوه‌ی باوه‌ردار شفایه‌ ..
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌که‌_ ج1 _لاپه‌ره‌ 78)

فه‌رموده‌ی سێیه‌م :_
(خير الأسماء ما عبِّد وما حـمِّد) واتا خۆشترین ناوله‌لای خوای گه‌وره‌دا ناوه‌کانی (مانایی به‌ندایه‌تی ومانای سوپاس گوزاریه‌) .
پێشه‌وا محمد ابو المحاسن القاوقجي. له‌په‌رتوکی( اللؤلؤ المرصوع) ئه‌فه‌رموێ هه‌لبه‌ستراوه‌.

فه‌رموده‌ی چواره‌م :_
(أحبو العرب لثلاث: لأني عربي والقرآن عربي وكلام أهل الجنة عربي ) . واتا عه‌ره‌ب تان خۆشبوێت بۆسێ شت له‌به‌رئه‌وه‌ی من عه‌ره‌بم وقورئان عه‌ره‌بیه‌ وقسه‌ی خه‌لکی به‌هه‌شت عه‌ره‌بیه‌) .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی مشكاة المصابيح ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ _5952).

فه‌رموده‌ی پێنجه‌م :_
(اختلاف أمتي رحمة) واتا رارای ئومه‌ته‌که‌م ره‌حمه‌ته‌ .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌که‌(11) .

فه‌رموده‌ی شه‌شه‌م :_
(أدبني ربي فأحسن تأديبي) واتا خوای په‌روه‌ردگار په‌روه‌رده‌ی کردم چاکترین په‌روه‌رده‌ی کردوم
پێشه‌وا ئیبن ته‌یمیه‌ ئه‌فه‌رموێ ( ماناکه‌ی ته‌واوه‌ به‌لام هیچ سه‌نه‌دێکی نیه) وه‌ پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌که‌_ ج1_لاپه‌ره‌ ‌72 ) .

فه‌رموده‌ی حه‌فته‌م :_
( إذا بليتم بالمعاصي فاستتروا) واتا ئه‌گه‌ر گوناهتان کرد ئه‌وا بیشارنه‌وه‌ .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌
ژماره‌ی فه‌رموده‌ (2 ، 985)

فه‌رموده‌ی هه‌شته‌م :_
(من صلى في مسجدي أربعين صلاة لا يفوته صلاة كتبت له براءة من النار ونجاة من العذاب، وبرئ من النفاق) واتاهه‌ر که‌سێک چل نوێژ بکات له‌مزگه‌وتی من هیچ نوێژێکی نه‌چێت ئه‌وا ناوی ئه‌نوسری له‌وانه‌ی که‌ له‌ ئاگری دۆزه‌خ رزگاری ئه‌بێت وه‌ له‌ئازاری دۆزه‌خ وبێ به‌ری ئه‌بێت له‌ دوورویی.
فه‌روموده‌یه‌کی لاوازه‌ ، پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_
ژماره‌ی فه‌رموده‌_364).

فه‌رموده‌ی نۆیه‌م : _
(إذا رأيتم الرجل يعتاد المساجد فأشهدوا له بالأيمان ) واتا ئه‌گه‌ر پیاوێکتان بینی هاتوچۆی مزگه‌وتی ئه‌کرد به‌رده‌وام ئه‌وا شایه‌دی بۆبده‌ن .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ، پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_
ژماره‌ی فه‌رموده‌ .(1782)

فه‌رموده‌ی ده‌یه‌م :_
(اقرؤها عند موتاكم يعني: يس) واتا له‌ لای مردوه‌کانتان سوره‌تی یس بخوێنن.
فه‌روموده‌یه‌کی لاوازه‌ ، پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_
ژماره‌ی فه‌رموده‌( 5861)

فه‌رموده‌ی یازدیه‌م : _
(تنظفوا فإن الإسلام نظيف) واتا پاکو خاوێن بن چونکه‌ ئیسلام پاکو خاوێنه‌ .
فه‌روموده‌یه‌کی لاوازه‌ ، پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (غاية المرام ) لاپه‌ره‌( 61)

فه‌رموده‌ی دوانزه‌هه‌م : _
( إنكم تدعون يوم القيامة بأسمائكم، وأسماء آبائكم، فأحسنوا أسماءكم) واتا رۆژی دوایی به‌ناوه‌کانتان بانگ ئه‌کرێن وه‌به‌ناوی باوکه‌کانتان ،جا ناوه‌کانتان خۆشبکه‌ن )
فه‌روموده‌یه‌کی لاوازه‌ ، پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی(زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_
ژماره‌ی فه‌رموده‌(5460) .

فه‌رموده‌ی سێ نزه‌هه‌م : _
(اطلبوا العلم من المهد إلى اللحد) واتا داوی زانیاری بکه‌ له‌ بێشکه‌وه‌ تا وه‌کو گۆر .
زانای به‌ناو بانگ ( حاجی خه‌لیفه‌ _له‌په‌رتوکی _ (كشف الظنون عن أسامي الكتب و الفنون_ج 1-لاپه‌ره‌ 51‌ _ئه‌ فه‌رموێ قسه‌یه‌که‌ به‌ ناو خالکدا بلاو بۆته‌وه‌ ،وه‌ پێشه‌وا ئبن باز ئه‌فه‌رموێ هیچ سه‌نه‌دێکی نیه‌ .

فه‌رموده‌ی چوارده‌هه‌م :_
(اعمل لدنياك كأنك تعيش أبدا ، وأعمل لآخرتك كأنك تموت غدا ) واتا ئه‌وه‌نده‌ ئیش بۆدونیابکه وه‌ک ئه‌وه‌ هه‌تا هه‌تا ئه‌ژیت ،وه‌ئه‌وه‌نده‌ کرده‌وه‌ بکه‌ بۆرۆژی دوایی وه‌ک ئه‌وه‌وا بێت به‌یانی ئه‌مریت .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ( فه‌رموده‌یه‌کی هه‌لبه‌ستراوه‌ ، که‌وتۆته‌ سه‌رزمانی خالک پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ژماره‌ی فه‌رموده‌(ج 1_لاپه‌ره‌ 63)

فه‌رموده‌ی پانزه‌هه‌م : _
(إكرام الميت دفنه ) واتا رێزگرتنی مردوو شاردنه‌ویه‌تی .
فه‌رموده‌یه‌کی هه‌لبه‌ستراوه‌،وه‌ پێشه‌وا (ئه‌لعجلونی_له‌په‌رتوکی _ کشف الخفاء ومزیل الالباس
_ ئه‌فه‌رموێ قسه‌ی یه‌کێک له‌ زاناکانه‌ )

فه‌رموده‌ی شانزه‌هه‌م : _
(اللهم بارک لنا فی مارزقتنا وقنا عذاب النار) واتا خوا به‌رکه‌ت بخیته‌ ئه‌وه‌ی که‌رۆزیت داوین وه‌ بمان پارێزه‌ له‌ئاگری دۆزه‌خ.
پێشه‌وازه‌هه‌بی ئه‌فه‌رموێ( زۆرلاوازه‌ ،فه‌رمودیه‌کی نه‌ناسراوه‌ .
فه‌رموده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م : _
(اللهم لك صمنا وعلى رزقك أفطرنا ، اللهم تقبل منا ، انك أنت السميع العليم ) واتا خوایه‌ بۆتۆبه‌رۆژو بوین،وه‌له‌سه‌ررۆزی تۆ شکاندمان،خوایه‌لێمانی قبول بکه‌یت،خۆت بیسه‌روزانای.
فه‌رموده‌یه‌کی لاوازه‌ .پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی (اروا الغلیل_ج 4_لاپه‌ره‌ 36)

فه‌رموده‌ی هه‌ژده‌هه‌م : _
(إن الله أمر حمامتين وحشيتين فوقعتا بفم الغار, وأقبل فتيان قريش فنظر أولهم فرأى الحمامتين ، فرجع فقال له أصحابه : مالك لم تنظر في الغار؟ قال : رأيت حمامتين وحشيتين بفم الغار، فعرفت أنه ليس فيه أحد ) خوای گه‌وره‌فه‌رمانی به‌دوو کۆتری کێویلکه‌ کرد_مه‌به‌ستی رۆژی کۆچ کردنه‌_ هاتنه‌ به‌رده‌می ئه‌شکه‌وته‌که‌ وه‌گه‌نجه‌کانی قوریش هاتن یه‌که‌میان ته‌ماشای کرد هه‌ردوو کۆتره‌که‌ی بینی گه‌راوه‌لای براده‌رکانی برادره‌کانی وتیان ئه‌وه‌بۆته‌ماشای ئه‌شکه‌وته‌که‌ت نه‌کرد؟ئه‌ویش ووتی دووکۆتری کێویلکه‌ له‌به‌رده‌می ئه‌شکه‌وته‌که‌ هێلانه‌یان کردبوو ئنجازانیم که‌سی تێدا نیه‌ .
پێشه‌وا بوخاری ئه‌فه‌رموێ( ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ) .

فه‌رموده‌ی نۆزده‌هه‌م : _
(إن الله لا ينظر للصف الأعوج ) واتا خوای گه‌وره‌ ته‌ماشای ریزی خوار ناکات .
پێشه‌وا ئبن باز ئه‌فه‌رموێ ( ئه‌مه‌ فه‌رموده‌ نیه‌ ،وه‌راست نیه‌ ) .

فه‌رموده‌ی بیسته‌هه‌م : _
(إن النبي (ص) أوصى على سابع جار ) واتا پێغه‌مبه‌ر وه‌سیه‌تی کردوه‌ چاک بین له‌گه‌ل دراوسێکانمان تا حه‌وت دراوسێ) .
( ئه‌مه‌ هه‌ر فه‌رموده‌ نیه‌ به‌لکو قسه‌ی خه‌لکه‌ .)

فه‌رموده‌ی بیست ویه‌که‌م : _
(إن للصائم عند فطره دعوة لا ترد ) واتا بۆرۆژوه‌ وان له‌کاتی رۆژوشکاندن هه‌ردوعایه‌ک بکات گیرا ئه‌بێت .
فه‌رموده‌یه‌کی لاوازه‌ .پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی (اروا الغلیل¬_ ژماره‌ی فه‌رموده‌ _921)



فه‌رموده‌ی بیست ودووه‌م :_
(أول شهر رمضان رحمة ، وأوسطه مغفرة ، وآخره عتق من النار ) واتا سه‌رتای مانگی ره مه زان ره‌حمه‌ته‌،وناونده‌که‌ی لێخۆش بونه‌، وه‌کۆتایه‌که‌ی رزگاربوونه‌ له‌ ئاگری دۆزه‌خ .
فه‌روموده‌یه‌کی نه‌ناسراوه‌ ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان
ژماره‌ی فه‌رموده‌ (1569_ ج 4_لاپه‌ره‌ 70) .

فه‌رموده‌ی بیست وسێیه‌م :_
(بروا آباءكم ، تبركم أبناؤكم ، و عفوا ، تعف نساؤكم ، و من انتصل إليه فلم يقبل ، لم يرد علي الحوض يوم القيامة) واتا چاک بن له‌گه‌ل باوکتان کوره‌کانتان چاک ئه‌بن له‌گه‌لتان ،وه‌داوێن پاک بن خێزانه‌کانتان داوێن پاک ئه‌بن .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ،پێشه‌وا ئه‌لبانی له‌ په‌رتوکی(زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان
ژماره‌ی فه‌رموده‌_2039) .

فه‌رموده‌ی بیست وچواره‌م :_
(بشر القاتل بالقتل والزاني بالفقر ولو بعد حين ) واتا موژده‌بده‌ به‌ بکوژ ئه‌کوژرێته‌وه‌ ،وه‌داوێن پیس به‌ هه‌ژاری ئه‌گه‌ر چی پاش ماوه‌یه‌کی دیکه‌ بێت ) پێشه‌وا (العجلونی له‌په‌رتوکی كشف الخفاء ومزيل الإلباس_ئه‌فه‌رموێ فه‌رمودیه‌کی لاوازه‌.

فه‌رموده‌ی بیست وپێجه‌م :_
(تسعة أعشار الرزق في التجارة والعشر في المواشي ) واتا نۆله‌سه‌ر ده‌ی رۆزی له‌ بازرگانیه‌،وه‌ده‌یه‌میش له‌ مه‌رومالت دایه‌ .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌، ،پێشه‌وا ئه‌لبانی له‌ په‌رتوکی(زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان ژماره‌ی فه‌رموده‌
2434)

فه‌رموده‌ی بیست وشه‌شه‌م :_
(الجنة تحي أقدام الأمهات ) واتا به‌هه‌شت له‌ژێرپی ی دایکان دایه‌ .
پێشه‌وا ئبن ته‌یمیه‌ ئه‌فه‌رموێ ( ئه‌مه‌ فه‌رموده‌ نیه‌ به‌لام ماناکه‌ی ئه‌وه‌یه‌ هۆی چونه‌ به‌هه‌شت رێزگرتن وخزمه‌ت کردنیه‌تی ، پێشه‌وا ئه‌لبانی له‌ په‌رتوکی¬_ ضعيف الجامع_ ژماره‌ی فه‌رموده‌
2666)

فه‌رموده‌ی بیست وحه‌وته‌م :_
(الحكمة ضالة المؤمن، فحيث وجدها فهو أحق بها ) واتا دانایی دیتراوه‌ی باوه‌رداره‌، وه‌له‌کوێ دیتیه‌وه‌ ئه‌وا ئه‌و شیاوتره‌ بۆی) .
پێشه‌وا ئبن جه‌وزی ئه‌فه‌رموێ ( ئه‌م فه‌رمودیه‌ راست نیه‌ ،ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ لاوازه‌) .

فه‌رموده‌ی بیست وهه‌شته‌م :_
(أَمْرًا بَيْنَ أَمْرَيْنِ ، وَخَيْرُ الأُمُورِ أَوْسَطُهَا) واتا ئیشێک له‌ نێوان دووئیش دا باشترین یان ناوه‌نجیه‌.
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ، پێشه‌وا ئه‌لبانی له‌ په‌رتوکی(زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان ژماره‌ی فه‌رموده‌_ج14_لاپه‌ره‌ 1163) .

فه‌رموده‌ی بیست ونۆیه‌م :_
(خير البر عاجله ) واتا باشترین کاری چاکه‌ په‌له‌ی تێدا بکرێت .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌، پێشه‌وا(العجلونی له‌په‌رتوکی كشف الخفاء ومزيل الإلباس _ج 1_
لاپه‌ره‌ 461) .

فه‌رموده‌ی سی یه‌مین:_
(الدعاء مخ العبادة ) واتا پارانه‌وه‌ مێشکی عیباده‌ته‌ .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ، پێشه‌وا ئه‌لبانی له‌ په‌رتوکی (ضعيف الترغيب) ژماره‌ی فه‌رموده‌1016)
به‌لام به‌شێوه‌یه‌کی تر هاتوه‌ ئه‌م به‌هێزه‌ (الدعاء هو العبادة ) پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ به‌م شێوه‌یه‌ به‌ هێزه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ .

فه‌رموده‌ی سی ویه‌که‌مین :_
(الدين المعاملة ) واتا ئاین موعامه‌له‌ کردن وتێکه‌لاو کردنه‌ .
پێشه‌وا ئیبن باز ئه‌فه‌رموێ هیچ سه‌ره‌تایه‌کی نیه‌،وه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ، پێشه‌وا ئه‌لبانی له‌ په‌رتوکی(زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان ژماره‌ی فه‌رموده‌ ج 5¬_لاپه‌ره‌ 11) .

فه‌رموده‌ی سی ودوه‌مین:_
(سلمان منا أهل البيت ) واتا( سه‌لمان ) له‌ئێمه‌یه‌ ئه‌هل وبێت .
پێشه‌وا زه‌هه‌بی ئه‌فه‌رموێ زۆر لاوازه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌،وه‌پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _ ضعيف الجامع_ ژماره‌ی فه‌رموده‌ 3272)

فه‌رموده‌ی سی وسێ یه‌م :_
(شراركم عزابكم ) واتا خراپترین که‌ستان ئه‌وانه‌ن که‌ بێ ژنن .
پێشه‌وا زه‌هه‌بی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی ميزان الاعتدال ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ نه‌ناسراوه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ _ج1_لاپه‌ره‌ 627).

فه‌رموده‌ی سی وچواره‌م :_
(علموا أبناءكم السباحة والرمي والمرأة المغزل) واتا فێری مناله‌کانتان بکه‌ن مه‌له‌وانی ،وپێکاندن ،وسوارچاکی وه‌فێری ئافره‌ته‌کانتان بکه‌ن رستن وچنین ،
پێشه‌وا ئه‌لبانی له‌ په‌رتوکی(زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان ژماره‌ی فه‌رموده_‌3877)ئه‌فه‌رموێ زۆرلاوازه‌.

فه‌رموده‌ی سی وپێنجه‌م :_
(لا تكثروا الكلام بغير ذكر الله، فإن كثرة الكلام بغير ذكر الله قسوة للقلب، وإن أبعد الناس من الله القلب القاسي) واتا نه‌که‌ن زۆر قسه‌بکه‌ن به‌بێ یادی خوا،چونکه‌زۆرقسه‌کردن به‌بێ یادی خوا دڵ ئه‌مرێنێت،وه‌دوورترین که‌س له‌خوای گه‌وره‌ ئه‌وانه‌ن دلیان ره‌قه‌.
پێشه‌وا ئه‌لبانی له‌ په‌رتوکی(زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان ژماره‌ی فه‌رموده_920_وه‌ئه‌م فه‌رموده‌ لاوازه‌.



فه‌رموده‌ی سی وشه‌شه‌م :_
(يأتي على الناس زمان هم فيه ذئاب ، فمن لم يكن ذئبا ، أكلته الذئاب) واتا زه‌مانێک به‌سه‌ر ئه‌م ئومه‌ته‌ دادێت ئه‌وان گورگن،ئه‌گه‌ریه‌کێک له‌وان گورگ نه‌بێت ئه‌وا گورگه‌کان ئه‌یان خۆن.
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ زۆر لاوازه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌_37)

فه‌رموده‌ی سی وحه‌وته‌م :_
(كان إذا دخل رجب قال : "اللهم بارك لنا في رجب وشعبان وبلّغنا رمضان) وا تا پێغه‌مبه‌ر_درودی خوای لێبێت_ کاتێک ئه‌گه یشته‌ مانگی ره‌جه‌ب ئه‌ی فه‌رموو _خوایه‌ به‌رکه‌ت بخه‌ یته‌ مانگی ره‌جه‌ب وبمان گه‌ینێت بۆ ره‌مه‌زان.
پێشه‌وا بوخاری ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ نه‌ناسراوه‌ وپێشه‌وا زه‌هه‌بی ئه‌فه‌رموێ لاوازه‌.

فه‌رموده‌ی سی وهه‌شته‌م :_
(كل قرض جر منفعة فهو ربا ) واتا هه‌مو قه‌رزێک ئیستفاده‌ی هه‌بوو ئه‌ وه‌ سووه‌_ربا.
پێشه‌وا زه‌هه‌بی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی - ميزان الاعتدال_ج3 لاپه‌ره‌ 96) لاوازه‌.

فه‌رموده‌ی سی ونۆیه‌م :_
(لا تمارضوا فتمرضوا ، ولا تحفروا قبوركم فتموتوا) واتا خۆتان نه‌خۆش مه‌هێخن دوای نه‌خۆش ئه‌که‌ون ،وبه‌ده‌ستی خۆتان گۆرهه‌لمه‌که‌نن دوای ئه‌مرن.
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌_ج1-لاپه‌ره‌ 425).

فه‌رموده‌ی چله‌مین :_
(لا صلاة لجار المسجد إلا في المسجد ) واتا نوێژی قبول نیه‌ ئه‌که‌سه‌ی دراوسیێ مزگه‌وت بێت .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ 183)

فه‌رموده‌ی چل ویه‌که‌مین :_
(المعدة بيت الداء والحمية خير دواء) واتا گه‌ده‌ مالی نه‌خۆشیه‌ وخۆپاراستن باشترین ده‌رمانه‌.
ئه‌م فه‌رمودیه‌‌هه‌لبه‌ستراوه‌ وه‌یه‌کێکه‌ له‌ قسه‌کانی دکتۆری به‌ناوبانگی عه‌ره‌ب (الحارث بن كلدة) .

فه‌رموده‌ی چل ودووه‌م :_
(من عاشر قوما 40 يوما صار منهم ) واتا هه‌رکه‌سێک تێکه‌لاوی گه‌لێک بکات بۆماوه‌ی چل رۆژ ئه‌وا له‌وانه‌ .
ئه‌مه‌ هه‌ر فه‌رموده‌ نیه‌ به‌ ناو خه‌لک دا بلاو بۆته‌وه‌ .

فه‌رموده‌ی چل وسێ یه‌م :_
(من قرأ سورة الواقعة كل ليلة لم تصبه فاقة أبدا) واتا هه‌ر که‌سێک سوره‌تی (واقعه‌) ی خوێند هه‌مو شه‌وێک ئه‌وا توشی هیچ ناخۆشیه‌ک نابێت .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_289)

فه‌رموده‌ی چل وچواره‌م :_
(النظافة تدعوا إلى الأيمان ) وا تا پاک وخاوێنی سه‌رئه‌کێشی بۆ‌ باوه‌ر .
پێشوه وا( العراقی) ئه‌فه‌رموێ زۆر لاوازه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ ، ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_5277)
فه‌رموده‌ی چل وپێنجه‌م :_
(النظافة من الأيمان ) واتا پاک وخاوێنی له‌ باوه‌ردایه‌ .
ئه‌م قسه‌یه‌ هه‌ر فه‌رموده‌ نیه‌ .

فه‌رموده‌ی چل وشه‌شه‌م :_
(لو اعتقد أحدكم بحجر لنفع ) واتا ئه‌گه‌ر یه‌کێکتان بروای به‌ به‌ردێک هه‌بوو ئه‌وا قازانجی پێ ئه‌گه‌یێنێ .
پێشه‌وا ئیبن قه‌یم ئه‌فه‌رموێ (ئه‌مه‌ قسه‌ی بت په‌رسته‌کانه‌ که‌گومانی باشیان ئه‌برد به‌ بته‌کان و) وه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ،پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌ ژماره‌ی فه‌رموده _450)


فه‌رموده‌ی چل و حه‌وته‌م :_
(من حج ولم يزرني فقد جفاني ) واتا هه‌ر که‌سێک حه‌جی کرد وه‌سه‌ردانی منی نه‌کرد ئه‌وا بی وه‌فا بووه‌ له‌گه‌ل من .
پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی_ دفاع عن الحديث_ژماره‌ی فه‌رموده‌ (107) ئه‌م فه‌رموده‌ هه‌لبه‌ستراوه‌.

فه‌رموده‌ی چل وهه‌شته‌م :_
(من زارني وزار أبي ( إبراهيم ) في عام واحد ضمنت له الجنة) واتا هه‌رکه‌سێک سه‌ردانی من و سه‌ردانی باوکی من ئیبراهیم ی کردم له‌ یه‌ک سال ئه‌وا من به‌هه‌شتی بۆمسۆگه‌ر ئه‌که‌م .
پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی حجة النبي_ژماره‌ی فه‌رموده‌ _146)

فه‌رموده‌ی چل ونۆیه‌م :_
(من زار قبري فقد وجبت له شفاعتي ) واتا هه‌رکه‌سێک سه‌ردانی قه‌بری منی کرد ئه‌وا به‌ر شه‌فاعتی من ئه‌که‌وێت .
پێشه‌وا ئیبن ته‌یمیه‌ ئه‌فه‌رموێ ( قسه‌ی خه‌لکه‌ وه‌هیچ فه‌رموده‌ نیه‌ ) .



فه‌رموده‌ی په‌نجا هه‌مین :_

(من لم تنهه صلاته عن الفحشاء والمنكر لم يزدد من الله إلا بعدا ) واتا هه‌رکه‌سێک نوێژه‌که‌ی دوری نه‌کاته‌وه‌ له‌خراپه‌ وگوناه ئه‌وا ته‌نها له‌خوای گه‌وره‌ دوور ئه‌که‌وێته‌وه‌ .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌ ج2_لاپه‌ره‌ 985)

فه‌رموده‌ی په‌نجاویه‌که‌مین :_
(الرسول رأى رجلا يعبث بلحيته في الصلاة فقال(( لو خشع قلب هذا لخشعت جوارحه ) واتا پێغه‌مبه‌ر کابرایه‌کی بینی له‌کاتی نوێژدا یاری به‌ ریشی ئه‌کرد پێغه‌مبه‌ر فه‌رموی( ئه‌گه‌ر دلی ئه‌م کابرایه‌ دڵ نه‌وا بوایه‌ له‌ ئه‌وا دسه‌ت وقاچ و شوێنه‌کا‌نی دی دل نه‌وا ئه‌ بوو .
ئه‌م فه‌رمودیه‌ راست نیه‌ به‌لکو له‌ قسه‌کانی (سه‌عیدی کوری موسه‌یه‌به‌) ،وه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_110)

فه‌رموده‌ی په‌نجاودوه‌مین :_
(إن الله لا ينظر الى الصف الأعوج ) واتا خوای گه‌وره‌ ته‌ماشای ریزی خوار ناکات .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ هیچ بنچینه‌ یه‌کی نیه‌ مامۆستا _ مشهور حسن ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی القول المبين في أخطاء المصلين .‌

فه‌رموده‌ی په‌نجاوسێ یه‌مین :_
(إن الله يحب أن يرى عبده تعبا في طلب الحلال) واتا خوای گه‌وره‌ پێ خۆشه‌ به‌نده‌که‌ی خۆی ببینێ که‌ماندوه‌ له‌ به‌دواگه‌رانی رۆزی حه‌لال.
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌هه‌لبه‌ستراوه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌ _10).


فه‌رموده‌ی په‌نجاوچواره‌مین :_
(اطلبوا العلم ولو بالصين ) واتا داوای زانیاری بکه‌ن ئه‌گه‌رله‌ ولاتی چین یش بێت .
پێشه‌وا ئیبن جه‌وزی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی الموضوعات" (1/215) ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌.

فه‌رموده‌ی په‌نجاوپێنجه‌مین :_
(حب الوطن من الإيمان )واتا خۆشه‌ویستی نیشتمان له‌ باوره‌وه‌یه‌ .
پيشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ هه‌لبه‌ستراوه‌ له‌ په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده
36)

فه‌رموده‌ی په‌نجاوشه‌شه‌مین :_
(أصحابي كالنجوم فبأيهم اقتديتم اهتديتم ) واتا هاوله‌کانم وه‌ک ئه‌ستێره‌وانه‌ به‌دوای هه‌ریه‌کێ کیان بکه‌ون ئه‌وا رێنمونی وه‌ر ئه‌گرن .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ هه‌روه‌ک پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _ صفة الصلاة النبی_ لاپه‌ره‌ _59).

فه‌رموده‌ی په‌نجاوحه‌فته‌مین :_
(نحن قوم لا نأكل حتى نجوع وإذا أكلنا لا نشبع ) واتا ئێمه‌ گه‌لێکین نان ناخۆین تاوه‌کو برسی مان نه‌بێت وه‌ئه‌گه‌ر خواردمان ئه‌وا تێر ناخوێن .
. پيشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ هه‌لبه‌ستراوه‌ له‌ په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ راسته‌کان _ج 7_لاپه‌ره‌ 1651).

فه‌رموده‌ی په‌نجاوهه‌شته‌مین:_
(أكرموا عمتكم النخلة ) واتا رێزی ئامۆژنتان بگرن دار خورما .
مامۆستا محمد جار الله الصعدي ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ له‌په‌رتوکی_ النوافح العطرة_لاپه‌ره‌ 53)

فه‌رموده‌ی په‌نجاونۆیه‌مین :_
(الحديث في المسجد يأكل الحسنات كما تأكل البهائم الحشيش ) واتا قسه‌کردن له‌مزگه‌وت چاکه‌کانی مرۆڤ ئه‌خوات هه‌روه‌کو ئاژه‌ل گژوگیا ئه‌خوات .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هیچ بنچینه‌یه‌کی نیه‌ ژماره‌ی فه‌رموده _4) .

فه‌رموده‌ی شه‌سته‌هه‌مین:_
(من نام بعد العصر؛ فاختُلس عقله، فلا يلومنّ إلا نفسه ) واتا هه‌رکه‌سیک پاش کاتی عه‌سه‌ر خه‌وت دوای شێت بوو ئه‌وا ته‌نها لۆمه‌ی خۆی بکات .
ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ پێشه‌وا ئه لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ژماره‌ی فه‌رموده‌_39).

فه‌رموده‌ی شه‌ست ویه‌که‌مین:_
(تزوجوا، و لا تطلقوا؛ فإن الطلاق يهتز له العرش) واتا ژن بهێنن ته‌لاق مه‌ده‌ن چونکه‌ ته‌لاق عه‌رشی خوای بۆ ئه‌جولێت .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ئه‌م فه‌رموده‌یه لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_147)‌

فه‌رموده‌ی شه‌ست و دووه‌م :_
(الولد سر أبيه ) واتا منال نهێنی باوکیه‌تی.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ئه‌م فه‌رموده‌یه هیچ بنچینه‌ یه‌کی نیه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ فه‌رموده‌_48)

فه‌رموده‌ی شه‌ست وسێ یه‌م :_
(الدعاء سلاح المؤمن ، و عماد الدين ، و نور السماوات و الأرض) واتا پارانه‌وه‌ چه‌کی باوه‌رداره‌ وه‌ کۆله‌گه‌ی ئاینه‌ وه‌ روناکی ئاسمانکان وزه‌ویه‌ ، یه‌کێکه‌ له‌ قسه‌کانی پێشه‌وا (الفضيل بن عياض ) پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ئه‌م فه‌رموده‌یه لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ -179)

فه‌رموده‌ی شه‌ست وچواره‌م :_
(صوموا تصحوا ) واتا به‌رۆژو بن ته‌ندروستیتان چاک ئه‌بێت .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ئه‌م فه‌رموده‌یه لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_253).


فه‌رموده‌ی شه‌ست وپێنجه‌م :_
(لولاك لما خلقت الأفلاك ) واتا ئه‌گه‌ر تۆنه‌بوایت _مه‌به‌ستی پێغه‌مبه‌ره‌_ ئه‌وا عه‌رزوئاسمانم دروست نه‌ ئه‌کرد.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ئه‌م فه‌رموده‌یه لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_282).

فه‌رموده‌ی شه‌ست وشه‌شه‌م :_
(الحجر الأسود يمين الله في الأرض، يصافح بها عباده ) واتا به‌رده‌شه‌که‌ ده‌ستی راستی خوای گه‌وره‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌رز ته‌وقه‌‌ له‌گه‌ل به‌نده‌کاندا ئه‌کات.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ئه‌م فه‌رموده‌یه لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_223)

فه‌رموده‌ی شه‌ست وحه‌وته‌م:_
(كما تكونوا يُولّى عليكم ) واتا چۆن بن ئه‌وا به‌سه‌رتان دا ئه‌کرێته‌ ده‌سه‌لات دار .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ فه‌رموده‌ لاوازکان ئه‌م فه‌رموده‌یه لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_320)


فه‌رموده‌ی شه‌ست و هه‌شته‌م :_
(وُلد له مولود، فأذّن في أذنه اليمنى، و أقام في أذنه اليسرى، لم تضره أم الصبيان ) واتا هه‌که‌سێک منالی بوو بانگی دا به‌گوێ راستی وه‌ قاماتی کرد به‌ گوێ چه‌پی ئه‌وا هیچ شتێک زه‌ره‌ری لێ نادات .
پێشه‌وا زه‌هه‌بی له‌په‌رتوکی _میزان الاعتدال ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌.( الميزان" للذهبي (4/397))

فه‌رموده‌ی شه‌ست ونۆیه‌م :_
(من تمسّك بسنّتي عند إفساد أمتي؛ فله أجر مائة شهيد ) واتا هه‌رکه‌سێک ده‌ستی به‌ سونه‌ته‌کانی من گرت له‌ کاتی خراپی ئۆمه‌ته‌که‌م ئه‌وا پاداشتی سه‌دد شه‌هیدی
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ _326).

فه‌رموده‌ی حه‌فتاهه‌مین :_
(أنا ابن الذبيحين ) واتا من کوری دوو سه‌ربراوم .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هیچ بنچیه‌نیه‌ کی نیه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ _331)


فه‌رموده‌یحه‌فتاویه‌که‌مین:_
(النّظر في المصحف عبادة، و نظر الولد إلى الوالدين عبادة، و النظر إلى علي بن أبي طالب عبادة) واته‌ ته‌ماشا کردنی قورئان عیباده‌ته‌ ،وته‌ماشآکردنی دایک وباوک عیباده‌ته‌ ،وته‌ماشا کردنی عه‌لی کوری ئه‌بی تالب عباده‌ته‌ )
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌که‌_ 365)

فه‌رموده‌ی حه‌فتاودووهه‌مین :_
(لا تسبّوا قريشاً؛ فإن عالمها يملأ الأرض علماً ) واتا جنێوبه‌قوره‌یه‌ش مه‌ده‌ن له‌به‌رئه‌وه‌ زاناکانیان پر به‌ سه‌ر ئه‌رز زانستیان پێه‌.
وه‌پێشه‌وا زه‌هه‌بی ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ له‌ سه‌نه‌ده‌که‌ی پیاوێکی تێدایه‌نه‌ناسراوه‌ له‌ په‌رتوکی ميزان الاعتدال ج4_لاپه‌ره‌ 256) .

فه‌رموده‌ی حه‌فتاو سێ هه‌مین:_
(السلطان ظل الله في أرضه، من نصحه هدي، و من غشّه ضل) واتا ده‌سه‌لات سێبه‌ری خوایه‌ له‌سه‌ر ئه‌رز هه‌رکه‌سێک ئامۆژگاری کرد ئه‌وا رێنمونی وه‌رگرت، وه‌هه‌ر که‌سێک غه‌شی لێ کرد ئه‌وا گومرا بوو.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ‌
ژماره‌ی فه‌رموده‌ _475).

فه‌رموده‌ی حه‌فتاوچواره‌مین:_
(سيد القوم خادمهم ) واتا سه‌رداری خه‌لک خزمات کاری وانه‌.
ێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ _1042).

فه‌رموده‌ی حه‌فتاوپێنجه‌ هه‌مین:_
(البر لا يبلى، و الإثم لا ينسى، و الديان لا ينام، فكن كما شئت، كما تُدين تُدان) واتا چاکه‌ له‌ناوناچێ وه‌گوناه له‌ یاد ناکرێت وه‌ خوای گه‌وره‌ نامرێت وه‌چۆنت ئه‌وێت بیکه‌ چۆن ئه‌نجام بده‌یه‌ت ئه‌وا پاداشت ئه‌درێته‌وه‌ .
ێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_1567).

فه‌رموده‌ی حه‌فتاو هه‌شته‌مین:_
(أجرؤكم على الفتيا أجرؤكم على النّار ) واتا زۆرئازاتان له‌سه‌ر فه‌توادان زۆرئازاتانه‌ له‌سه‌ر ئاگر
فه‌رموده‌یه‌کی لاوازه‌ .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه له‌په‌رتوکی_ ضعيف الجامع_ژماره‌ی فه‌رموده‌ _147)

فه‌رموده‌ی حه‌فتاونۆیه‌مین:_
(إياكم و الحسد؛ فإن الحسد يأكل الحسنات كما تأكل النّار الحطب ) واتا نه‌که‌ن ئێره‌ی ببه‌ن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئێره‌ی چاکه‌کان ئه‌خوات هه‌روه‌کو ئاگر دار ئه‌سوتێنی.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه له‌په‌رتوکی_ ضعيف الجامع_ژماره‌ی فه‌رموده‌_2197).

فه‌رموده‌ی هه‌شتا هه‌مین :_
(فكرة ساعة خير من عبادة ستين سنة ) واتا بیر کردنه‌وه‌ کاتێکی که‌م باشتره‌ له‌ په‌رستنی خوا بۆماوه‌ی شه‌ست سال .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه له‌په‌رتوکی_ ضعيف الجامع_ژماره‌ی فه‌رموده‌_3988)

فه‌رموده‌ی هه‌شتا ویه‌ک:_
(شاوروهن – يعني النّساء – و خالفوهن ) واتا پرسیان پێ بکه‌ن مه‌به‌ستی _ئافره‌تان_وه‌به‌گوێیان مه‌که‌ن .
زانای به‌ناوبانگ خاوه‌نی په‌رتوکی (تذكرة الموضوعات(128) _ محمد طاهر بن علي الصديقي الفتني ئه‌فه‌رموێ هیچ بنچیینه‌یه‌کی نیه‌

فه‌رموده‌ی هه‌شتاو دوو:_
(اتقوا فراسة المؤمن؛ فإنه ينظر بنور الله ) واتا بترسن له‌ چاوو رونی باوه‌ردار له‌به‌ ئه‌وه‌ی به‌روناکی خوا ته‌ماشا ئه‌کات .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_1821).

فه‌رموده‌ی هه‌شاو سێ یه‌مین:_
(ليس لفاسق غيبة" أو "لا غيبة لفاسق ) واتا غه‌یبه‌ت نیه‌ بۆ پیاوی خراپه‌کار.
پێشه‌وا ئیبن ئه‌لقه‌یم ئه‌فه‌رموێ له‌کتێبی المنار المنيف" (301) ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌.

فه‌رموده‌ی هه‌شتاوچواره‌مین:_
(لما قدم النبي المدينة، جعل النساء و الصبيان و الولائد يقلن: طلع البدر علينا من ثنيات الوداع)
واتا کاتێک پێغه‌مبه‌ر کۆچی کرد بۆمه‌دینه‌ که‌ گه‌یشته‌ مه‌دینه‌ منال وئافره‌تان ئه‌یان وت لێمان به‌دیار که‌وت مانگی چوارده‌ _
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_598).

فه‌رموده‌ی هه‌شتاو پێنجه‌مین:_
(كان _أي النبي _ إذا أخذ من شعره، أو قلّم أظافره، أو احتجم، بعث به إلى البقيع فدُفن ) واتا کاتیک پێغه‌مبه‌ر ئه‌گه‌ر بیوستبایه‌ قژی کۆرت کردبایه‌وه‌ یان نینۆکه‌کانی بکردبایه‌ یان خۆێنی پیسی بهێنابایه‌ ده‌ره‌وه‌ ئه‌وا ئه‌ی نارده‌ گۆرستانی به‌ قيع ئه‌ی شارده‌وه‌ .
پێشه‌وا ئیبن ئه‌بی حاته‌م ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی _ العلل_ ئه‌م فه‌رموده‌ نیه‌ .

فه‌رموده‌ی هه‌شتاو شه‌شه‌مین:_
(المؤمن كيس فطن حذر) واتا مرۆڤی باوه‌ردار ژیره‌وئاگاداره‌ .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان _ئه‌فه‌رموێ هه‌لبه‌ستراوه‌
ژماره‌ی فه‌رموده‌760)

فه‌رموده‌ی هه‌شتاوحه‌فته‌مین:_
(يا جبريل صِف لي النّار، و انعت لي جهنم، فقال جبريل: إن الله –تبارك و تعالى- أمر جهنم؛ فأوقد عليها ألف عام حتى ابيضَّت، ثم أمر؛ فأوقد عليها ألف عام حتى احمرَّت، ثم أمر؛ فأوقد عليها ألف عام حتى اسودَّت؛ فهي سوداء مظلمة ) واتا پێغه‌مبه‌ر به‌ جوبریلی فه‌رموو شێوه‌ی ئاگری دۆزه‌خ چۆنه‌؟ جوبریل فه‌رموی خوای په‌روه‌ردگار فه‌رمانی کرد به‌ ئاگری دۆزه‌خ هه‌زارسال که‌گر بگرێت هه‌زار سال گری گرت تا وه‌کو سپی بوو وه‌فه‌رمانی کرد که‌ گر بگرێت هه‌زار سال سوتا تا وه‌کو سوره‌وه‌بوو دوای فه‌رمانی کرد هه‌زار سالی تر بسوتێ تاوه‌کوره‌ش بوو ئێستا ئاگری دۆزه‌خ ره‌ش وتاریکه‌ .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ (910).

فه‌رموده‌ی هه‌شتاوهه‌شته‌مین:_
(لكل شيء عروس، و عروس القرآن الرحمن ) واتا هه‌موو شتێک بوکێکی رازاوه‌ی هه‌یه‌ وه‌ بوکی قورئان سوره‌تی الرحمن )
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_1350)
.

فه‌رموده‌ی هه‌شتاونۆیه‌مین:_
(لا تجعلوا آخر طعامكم ماء ) واتا نه‌کان کۆتای خواردنه‌کانتان ئاو بێت .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هیچ بنچینه‌ یه‌کی نیه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_2096).

فه‌رموده‌ی نه‌وه‌د مین:_
(رجعنا من الجهاد الأصغر إلى الجهاد الأكبر ) واتا له‌ جهادی بچوک‌ _مه‌به‌ستی کوشتار کردنه‌ له‌پێناوی خوا_هاتینه‌وه‌ بۆجیهادی گه‌وره‌ .
پێشه‌وا ئیبن حه‌جر ئه‌فه‌رموێ( ئه‌مه‌ فه‌رموده‌ نیه‌ له‌ قسه‌کانی إبراهيم ابن أبي عبلة یه‌ )وه‌ پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هیچ بنچینه‌ یه‌کی نیه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌_2460) وه‌ به‌داخه‌وه‌ ئێستا زۆرێک له‌ خالک ئه‌ کاته‌ به‌لگه‌ له‌ خۆدزینه‌وه‌ له‌ جیهاد وتێکۆشان.

فه‌رموده‌ی نه‌ودو یه‌ک :_
(كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا فرغ من طعامه قال : الحمد لله الذي أطعمنا وسقانا ، وجعلنا مسلمين) واتا کاتێک له‌ خواردن ئه‌بۆوه‌ ئه‌ی وه‌ت سوپاس بۆ خوای گه‌وره‌ که‌ خواردنی پێ داین وئاویشی پێداین وئێمه‌شی کرده‌ موسلمان .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی _ الشمائل المحمدية_لاوازه‌ _ژماره‌ی فه‌رموده‌ _163)

فه‌رموده‌ی نه‌وه‌د ودوو :_
من لقي أخاه عند الانصراف من الجمعة فليقل تقبل الله منا ومنك فإنها فريضة أديتموها إلى ربك)
واتا هه‌رکه‌سێک برایه‌کی خۆی بینی له‌کاتی ته‌واو بوونی نوێژی هه‌ینی ئه‌وا بلێ خوالێمان قبوول بکات ئه‌وا فه‌رزێک بوو کردمان بۆ خوای خۆمان.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی_ الأجوبة النافعة_لاپه‌ره‌ _74)

فه‌رموده‌ی نه‌ودوو سێ :_
(عند كل ختمة دعوة مستجابة) واتا له‌دوای کۆتایی هه‌موو خه‌تمێکی قورئان هه‌رنزاوپارانه‌وه‌یه‌ک بکه‌یت ئه‌وا گێرا ئه‌بێت.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی_ ضعيف الجامع_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌_ژماره‌ی فه‌رموده‌ _3819).

فه‌رموده‌ی نه‌ودووچوار:_
(من قال سبحان الله وبحمده غرس الله له ألف ألف نخلة في الجنة أصلها ذهب ) واتا هه‌ر که‌سێک بلێت سبحان الله‌ و الحمدلله‌ ئه‌وا خوای گه‌وره‌ هه‌زار هه‌زار دارخورمای بۆ ئه‌چێنێت له‌ به‌هه‌شتا بنچینه‌که‌ی زێره‌ .
پێشه‌وا ئیبن ئه‌لقیم له‌په‌رتوکی _ المنار المنيف_ لاپه‌ره‌_36)ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌ هه‌لبه‌ستراوه.‌

فه‌رمده‌ی نه‌وه‌دوو پێنج:_
(علموا أبناءكم السباحة والرمي ، والمرأة المغزل) واتا فێری مناله‌کانتان بکه‌ن مه‌له‌وانی وتیرهاوێشتن وه‌ئافره‌ته‌کانتان فێری رستن وچنین بکه‌ن .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی (زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان وهه‌لبه‌ستراوه‌کان _ ئه‌م فه‌رموده‌یه زۆر لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ _ج8_لاپه‌ره‌_ 335).


فه‌رموده‌ی نه‌وه دوشه‌ش:_
(الوقت الأول من الصلاة رضوان الله والآخر عفو الله) واتا کاتی یه‌که‌می نوێژ ره‌زامه‌ندی خوایه‌ و کۆتایه‌که‌ی لێ خۆش بوونی خوایه‌ .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی إرواء الغليل ئه‌فه‌رموێ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ جزء 1 – لاپه‌ره‌_287).

فه‌رموده‌ی نه‌وه‌د حه‌وت:_
(أبغض الحلال إلى الله الطلاق ) واتا خراپترین حه‌لال که‌ خوای گه‌وره‌ رقی لێ بێته‌وه‌ ته‌لاقه‌.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی _ ضعيف الجامع الصغير_ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ _44).

فه‌رموده‌ی نه‌وه‌د هه‌شت:_
(إن الله يحب أن يرى عبده تعبا في طلب الحلال) واتا خوای گه‌وره‌ پێ خۆشه‌ به‌نده‌که‌ی خۆی ببینێ ماندوه‌ له‌ به‌دواگارانی رۆزی حه‌لال .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ هه‌لبه‌ستراوه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ _10)





فه‌رموده‌ی نه‌وه‌دونۆ:_
(من أفطر يوماً من رمضان في غير رخصة رخصها الله له، لم يقض عنه صيام الدهر كله، و إن صامه ) واتا هه‌ر که‌سێک رۆژێک بشکێنی له‌ مانگی ره‌مه‌زان به‌بێ هیچ عوزرێک که‌ خوا بۆی داناوه‌ هیچ شتێک نایه‌ته‌وه‌ له‌ بری ئه‌م رۆژه‌ که‌ نه‌ی گرتوه‌ ئه‌گه‌ر هه‌موو ژیانی به‌ رۆژو بوو.
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی الترغيب والترهيب ج 2_لاپه‌ره‌ 72) ئه‌م فه‌رموده‌ لاوازه‌.

فه‌رموده‌ی سه‌ده‌هه‌مین:_
(من أحيا ليلة الفطر و ليلة الأضحى، لم يمت قلبه يوم تموت القلوب ) واتا هه‌رکه‌ێک شه‌وی جه‌ژنی ره‌مه‌زان وشه‌وی جه‌ژنی قوربانی زیندوو کرده‌وه‌ به‌عیباده‌ت ئه‌وا دلی نامرێت کاتێک دله‌کان ئه‌مرن .
پێشه‌وا ئه‌لبانی ئه‌فه‌رموێ له‌په‌رتوکی زنجیره‌ی فه‌رموده‌لاوازه‌کان ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ لاوازه ژماره‌ی فه‌رموده‌ _520)‌ .

وه‌ له‌کۆتاییدا برایان وخوشکانم به‌دلێکی فراوانه‌وه‌ وه‌ربگرن وه‌مه‌لێن ئه‌مه‌چیه‌ ئه‌م هه‌موو فه‌رموده‌یه‌ لاوازه‌ که وابوو هیچ نه‌ماوه‌ته‌وه‌ نه‌خێر چونکه‌ ئه‌م ئاینه‌ وه‌ک زنایان ئه‌فه‌رموون (سه‌نه‌د) ئاینه‌ وه‌ئه‌گه‌ر (سه‌نه‌د) نه‌بیت ئه‌وا ئاین له‌ناو ئه‌چێت وه‌خوای گه‌وره‌ وای کردوه‌ که‌ چه‌ند زانایه‌ک هه‌لسن به‌ دانانی ئه‌م زانسته‌ گرنگه‌ که‌( زانستی فه‌رموده‌یه‌) بۆ ئه‌وه‌ی ئاینه‌که‌ بپارێزرێت نه‌وه‌ک وه‌ک ئاینه‌کانی پێشتر گۆرانکاری تێدا بکرێت و پێشه‌وا ( ئه‌ حمه‌دی کوری حه‌نبه‌ل) گوتی کوره‌که‌م وه‌ره‌ فێری فه‌رموده‌ت بکه‌م ده‌هه‌زارفه‌رموده‌ی فێر کرد دوای گوتی کورم ئه‌م فه‌رمودانه‌ هه‌موی هه‌لبه‌ستراوه‌ دوای ده‌هه‌زار فه‌رموده‌ی تری فێر کرد ئنجا وتی کورم ئه‌م فه‌رمودانه‌ هه‌موی لاوازه‌ دوای ده‌هه‌زار فه‌رموده‌ی تری فێر کرد ئنجا وتی کورم ئه‌ م فه‌رمودانه‌ ته‌واوه‌ . برایان وا مه‌زانن دوژمنان هیچ ناکه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ئاینه‌که‌مان بشێوێنن نا زۆر هه‌ول ئه‌ده‌ن له‌ کۆنه‌وه‌ تائێستا ئه‌وتا پێشه‌وا زه‌هه‌بی ئه‌فه‌رموێ کاتێک (هارون الرشید ویستی سه‌ری زندیقێک بپه‌رێنی زندیقه‌که‌ وتی تۆ ئاگات له‌چیه‌ من هه‌زار فه‌رموده‌م هه‌لبه‌ستاوه‌ هارون الرشید وتی ئه‌ی تۆ ئاگات له‌چیه‌ ئێمه‌ پێشه‌وا باوکی ئیسحاقمان هه‌یه‌ له‌گه‌ل عبد الله‌ کوری موباره‌ک هه‌لی ئه‌بژێرن وشه‌ وشه‌ ) جابرایان یاوه‌کو پێشه‌وا سوفیانی سه‌وری ئه‌فه‌رموێ(فریشته‌کان پاسه‌وانی ئاسمانه‌کانن وزانیانی فه‌رموده‌ پاسه‌وانی ئه‌رزن ) برایان وخوشکانم بگه‌رێنه‌وه‌ سه‌ربنچینه‌ی ئاینه‌که‌تان وفه‌رموده‌راسته‌کانی پێغه‌مبه‌ر وه‌ده‌ستی پێوه‌ بگرن ،وه‌هیوا دارم له‌ خوای گه‌وره‌ بیکاته‌ مایه‌ی لێ خۆش بونمان وه‌ بیکاته‌ مایه‌ی تۆێ شوو بۆ رۆژی دوایی ئامینن
له‌ کۆتایی دا سه‌لات وسه‌لام برژێت به‌ سه‌ر گیانی موحه‌مه‌د دوایین پێغه‌مبه‌ر ئامین

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:34  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

باسی ( تیمم )


avatar

بسم الله‌ الرحمن الرحیم
باسی ( تیمم )

(تیمم) له‌شه‌رعا ئه‌وه‌یه‌ ئینسان له‌باتی ئاو ده‌ست بدا له‌ تۆزێكی پاك و بیهێنێ‌ به‌ ده‌م و چاو و هه‌ردو ده‌ست و قۆڵیا له‌گه‌ڵ ئه‌نیشكه‌كانیا ، ئینسانی له‌ش پیس و بێ‌ ده‌س نوێژ تیمم ئه‌كا له‌ كاتێكا كه‌ ئاو نه‌بێ‌ ، یا ئاو ببێ‌ به‌ڵام له‌به‌ر ناساغی یا له‌به‌ر برینێ‌ كه‌ به‌ له‌شیه‌وه‌ بێ‌ نه‌توانێ‌ به‌كاری بهێنێ‌ ، یاخود ئاوه‌كه‌ی پێویست بێ‌ بۆ خواردنه‌وه‌ .
له‌به‌شی ئه‌ووه‌ڵا كه‌ كاتی نه‌بونی ئاوه‌ ئه‌گه‌ر كابرا به‌ یه‌قین ئه‌یزانێ‌ ئاو له‌و شوێنه‌دا نیه‌ ئه‌وه‌ پێویسته‌ تیمیم بكا بێ‌ ئه‌وه‌ی بگه‌رێ‌ به‌ شوێن ئاودا ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر گومانی وابو ئاو له‌و شوێنه‌دا هه‌یه‌ ، ئه‌بێ‌ له‌بارو بنه‌ی خۆی و له‌ناو هاورێكانیدا بگه‌رێ‌ بۆ ئاو و ئه‌وه‌ به‌س نیه‌ كه‌ بانگ بكا بڵێ‌ كێ‌ ئاوی هه‌یه‌ به‌ خۆرایی یا به‌ پاره‌ من ئه‌مه‌وێ‌ .
جا ئه‌گه‌ر ده‌ستی نه‌كه‌وت و شوێنه‌كه‌ش سارایه‌كی ته‌خت بۆ ، ئه‌بێ‌ به‌ هه‌ر چوار ده‌وری خۆیا بروانێ‌ ، ئه‌گه‌ر به‌رز و نزمیش بو پێویسته‌ بگه‌رێ‌ به‌و ده‌وره‌دا تا مه‌سافه‌یێ‌ چاوی ئینسانی عاده‌تی فه‌رق به‌ شت ئه‌كا كه‌ بریتییه‌ له‌ مه‌یدانی سێ‌ سه‌د گه‌ز تا چوار سه‌د گه‌ز و ناو ئه‌برێ‌ به‌ (حدالغوث) واته‌ ماوه‌ی ( بانگ و به‌ هاواره‌وه‌ عاتن ) ، به‌و شه‌رته‌ ئه‌و كابرا ئه‌مین بێ‌ له‌ زه‌ره‌رو زیانی گیان و ماڵ و (اختصاصات) وه‌كو سه‌گی ته‌مێ‌ كراوی راوی ، هه‌روه‌ها به‌وشه‌رته‌ ئه‌مین بێ‌ له‌وه‌ كه‌ له‌ ره‌فیقه‌كانی بپچرێ‌ ، جا ئه‌گه‌ر ئاوی ده‌ست نه‌كه‌وت تیمم بكا ، ئه‌گه‌ر كابرا هه‌ر له‌و شوێنه‌دا مایه‌وه‌ پێویسته‌ بۆ فه‌رزێكی تریش هه‌ر بگه‌رێ‌ بۆ ئاو تا به‌راستی حاڵی ئه‌بێ‌ كه‌وا ئه‌و شوێنه‌ ئاوی تیا نیه‌ .
ئه‌گه‌ر كابرا ئه‌یزانی به‌ یه‌قین ئاو هه‌یه‌ له‌ مه‌سافیه‌كا رێبوار و كاروانی تا ئه‌و مه‌سافه‌یه‌ به‌ ده‌وری بار و مه‌نزڵی خۆیانا ئه‌گه‌رێن بۆ پێویستی خۆیان ، كه‌ ئه‌م مه‌سافه‌یه‌ شه‌رع ناوی ئه‌با به‌ (حد القرب ) و بریتییه‌ له‌ نیو فه‌رسه‌خ ، پێویسته‌ بروا بۆ ئه‌و ئاوه‌ به‌و شه‌رته‌ ئه‌مین بێ‌ له‌زیانی گیانی ه‌ ماڵی كه‌له‌ قیمه‌تی ئاوی ده‌س نوێژ زیاتر بێ‌ و ئه‌مین بێ‌ له‌وه‌ كه‌ له‌ ره‌فیقانی ببرێ‌.
ئه‌گه‌ر ئه‌یزانی ئاو له‌ مه‌سافه‌یه‌كی زۆرتر له‌م مه‌سافه‌یه‌دا ده‌ست ئه‌كه‌وێ‌ كه‌له‌شه‌رعا ناوی (حد البعد ) ه‌ ئه‌وه‌ پێویست نیه‌ بروا بۆی و ره‌وایه‌ تیمم بكا ، ئه‌گه‌ر به‌ یه‌قین ئه‌یزانی له‌ دوا دوای وه‌خته‌كه‌دا ئاوی ده‌س ئه‌كه‌وێ‌ ئه‌وه‌ باشتر ئه‌وه‌یه‌ چاوه‌رێی ئاوه‌كه‌ بكات ، ئه‌گه‌ر هه‌ر به‌ گومان بوو له‌ده‌سكه‌وتنی ئاو ، ئه‌وه‌ زووتر تیمم بكا باشتره‌ ، ئه‌گه‌ر ئاوی ده‌ست كه‌وت ، به‌ڵام به‌شی ده‌س نوێژی نه‌ئه‌كرد ، پێویسته‌ تا ئاوه‌كه‌ ته‌واو ئه‌بێ‌ به‌كاری بێنێ‌ ئه‌وجا تیمم بكا .
ئه‌گه‌ر ئاو به‌ فرۆشتن به‌ قیمه‌تی عاده‌تی ده‌ست ئه‌كه‌وت پێویسته‌ بیكرێ‌ مه‌گه‌ر قه‌رزار بێ‌ به‌ قه‌رزێكی وه‌ها هه‌موو ماڵه‌كه‌ی دابگرێ‌ ، یاخود ئه‌و پاره‌یه‌ی پێویست بێ‌ بۆ خه‌رجی ئه‌و سه‌فه‌ره‌ له‌ هه‌ردو سه‌ره‌وه‌ بۆ خۆی و ئه‌وانه‌ی كه‌ مه‌سره‌فیان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ، ئه‌گه‌ر یه‌كێ‌ ئاوی پێ‌ به‌خشی واجبه‌ وه‌ری بگرێ‌ ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر قیمه‌تی ئاوه‌كه‌ی پێ‌ به‌خشی واجب نیه‌ وه‌ری بگرێ‌ چونكه‌ منه‌تی پاره‌ بارێكی گرانه‌ .
له‌به‌شی دووهه‌م دا كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كابرا ئاوی هه‌بێ‌ ، به‌ڵام نه‌خۆش بێ‌ یا بریندار بێ‌ به‌ جۆرێكی وا ئه‌گه‌ر ئه‌و ئاوه‌ به‌كار بێنێ‌ هێز و قازانجی پارچه‌یێ‌ له‌ ئه‌ندامه‌كانی له‌شی بفه‌وتێ‌ ، یاخود نه‌خۆشییه‌كه‌ی دره‌نگ چاك بێته‌وه‌ ، یاخود له‌كه‌یه‌كی ناهه‌موار له‌ ئه‌ندامێكی به‌ ده‌ره‌وه‌ بۆیا ده‌ركه‌وێ‌ ، ئه‌وه‌ له‌م كاته‌دا فه‌رزه‌ تیمم بكا و ، به‌كارهێنانی ئاو گوناهێكی گه‌وره‌یه‌ وه‌كو له‌ توحفه‌دا نوسراوه‌ ، ساردی ئاویش ئه‌گه‌ر توند بێ‌ و هه‌واش سارد بێ‌ وه‌كو ناساغی وایه‌ و ، ئه‌بێ‌ له‌م كاته‌شدا هه‌ر تیمم بكا مادام به‌ به‌كارهێنانی ئاو له‌و كاتی سه‌رمایه‌دا زیانی له‌ زیانه‌ پێشوه‌كانی له‌وانه‌بێ‌ توش ببێ‌ ،به‌ڵام ئه‌گه‌ر قابیل بوو ئاوه‌كه‌ گه‌رم بكات ، واجبه‌ گه‌رمی بكا با وه‌خته‌كه‌شی له‌ ده‌س ده‌رچێ‌ و نوێژه‌كه‌ی بكه‌وێته‌ قه‌زا ، ئه‌گه‌ر ئاوه‌كه‌ ئه‌وه‌نده‌ گه‌رمیش بۆ نه‌ی ئه‌توانی به‌كاری بهێنێت ، ئه‌بێ‌ زوو تیمم بكا چونكه‌ سارد كردنه‌وه‌ی ئه‌و ئاوه‌ له‌وڵاتی گه‌رم و هاوینی گه‌رما له‌ ئیختیاری ئێمه‌دا نیه‌ .
له‌به‌شی سێهه‌م دا كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئاو ببێ‌ ، به‌ڵام پێویستی بێ‌ بۆ خواردنه‌وه‌ی گیاندارێكی به‌ حورمه‌ت با بۆ له‌مه‌ولاش بێ‌ ، چ خۆی چ ئه‌و كه‌سانه‌ و ئه‌و حه‌یوانانه‌ كه‌ مه‌سره‌فیان له‌سه‌ریه‌تی ، ئه‌وه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ری تیمم بكا و نابێ‌ ئاوه‌كه‌ به‌كار بێنێ‌ ، به‌ڵكو ئه‌بێ‌ هه‌ڵی بگرێ‌ بۆ پاراستنی گیانی گیانداره‌كان ، (بزانن) هه‌موو له‌شی ئینسان بۆ غوسڵی جه‌نابه‌ت به‌ یه‌ك ئه‌ندام ئه‌ژمێرریچ ، به‌ڵام ئه‌ندامی ده‌س نوێژ چوارن (1) ده‌م و چاو (2) هه‌ر دوو ده‌ست له‌گه‌ل ئه‌نیشكه‌كانا (3) سه‌ر(4) هه‌ردوو پێ‌ له‌گه‌ڵ قولاپه‌كانا ، ئه‌گه‌ر به‌كار هێنانی ئاو مه‌منوع بو له‌ ئه‌ندامی له‌ش پیسا ، ئه‌وه‌ یه‌ك تیمم پێویسته‌ ، به‌ڵام بۆ بێ‌ ده‌س نوێژ ئه‌گه‌ر له‌ یه‌كێ‌ له‌و ئه‌ندامانه‌دا مه‌منوع بوو ، یه‌ك تیمم و له‌ دوانیانا دوو تیمم و له‌ سیانیانا سێ‌ تیمم و له‌ چواریانه‌ چوار تیمم پێویسته‌ ، تیمم بۆ برین یا ناساغی هه‌ر كام له‌م چوار ئه‌ندامه‌ له‌كاتی شۆردنی ئه‌و شوێنه‌دا ئه‌كرێ‌ و نابێ‌ به‌ر و دوای ببێ‌ .
مه‌سه‌لا ئه‌گه‌ر برین له‌ ده‌م و چاوا بو له‌كاتی شۆردنی ده‌م و چاوا و ، ئه‌گه‌ر له‌ ده‌ست بوو له‌ كاتی شۆردنی ده‌ستا تیمم ئه‌كرێ‌ ، به‌م جۆره‌ هه‌ر شوێنێ‌ ساغه‌ له‌ ده‌سته‌كه‌ی مه‌سه‌لا بیشۆرێ‌ ، جا ده‌ستی وشك بكاته‌وه‌ و تیمم بكا ، له‌پاش ئه‌وه‌ مه‌سحی سه‌ری بكا و پێكانی بشۆرێ‌ هه‌روا به‌و جۆره‌ .
هه‌ر ئه‌ندامێ‌ له‌ ئه‌ندامه‌كانی ده‌س نوێژ كه‌ ئاوی تیا به‌كار نه‌هێنرێ‌ ، یا داپۆشه‌ری به‌سه‌ره‌وه‌یه‌ وه‌كو موشه‌مما ، یا به‌سه‌ریه‌وه‌ نیه‌ ، ئه‌گه‌ر داپۆشه‌ری به‌سه‌ره‌وه‌ نه‌بوو ، واجبه‌ ئه‌وه‌ی ساغه‌ بیشۆرێ‌ جا تیمم بكا ، ئه‌گه‌ر داپۆشه‌ریشی به‌سه‌ره‌وه‌ بو و قابیلی لابردنی نه‌بوو ، پێویسته‌ له‌گه‌ڵ شۆردنی ساغه‌كه‌یا هه‌موو موشه‌مماكه‌یش به‌ ده‌ستێكی ته‌ر مه‌سح بكا جا تیمم بكا ، ئه‌مه‌ بۆ فه‌رزێ‌ ، هه‌روه‌ها بۆ فه‌رزێكی دواییش ، ئه‌گه‌ر له‌م به‌ینه‌دا ده‌س نوێژی شكا ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ده‌س نوێژه‌كه‌ی نه‌شكا ، ئه‌وا هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ پێویسته‌ بۆ فه‌رزی دوایی تیمم بكاته‌وه‌ ، ئیتر شۆردنی ساغ و مه‌سحی داپۆشه‌ری ناوێ‌ .

تیمم به‌چی ئه‌كرێ‌ ؟
تیمم ئه‌كرێ‌ به‌ هه‌موو گڵێ‌ كه‌ پاك بێ‌ و جارێكی تر تیممی پێ‌ نه‌كرابێ‌ ، با ده‌رمانیش بێ‌ ، وه‌كو گڵه‌سه‌ر و گڵه‌ ئه‌رمه‌نی ، هه‌روا به‌ لمێكیش تۆزی هه‌بێ‌ ، نه‌ك به‌ قصڵ و گه‌چ و نوره‌و له‌ته‌ سواله‌تی هاراوه‌ یا به‌ گڵێ‌ كه‌ ئاردی تێكه‌ڵ بێ‌ یا به‌ گڵێ‌ كه‌ پیس بێ‌ یا جارێكی تر به‌كار هێنرابێ‌ له‌ تیمم كردنا وه‌كو ئه‌و گڵه‌ كه‌ ماوه‌ته‌وه‌ به‌ ده‌م و چاو و ده‌سته‌وه‌ یا ئه‌وه‌ی كه‌ له‌مانه‌ داوه‌ریوه‌ له‌كاتی تیمم دا .

پێویستی تیمم
شه‌ش شت پێویسته‌ بۆ تیمم ،یه‌كه‌ قه‌صدی هێنانی گڵ ، كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر با گڵێكی كوتا به‌ ناوچاویا و كابرایش نییه‌تی هێنا و به‌و گڵه‌ مه‌سحی ده‌م و چاوی كرد ، ئه‌وه‌ به‌كار نایێ‌ ، دووه‌م ئه‌قڵی گڵه‌كه‌یه‌ با به‌سه‌ر ده‌ستیشیه‌وه‌ بێ‌ و بیهێنێ‌ بۆ مه‌سحی ده‌م و چاو له‌گه‌ڵ نییه‌تدا ، یا گڵێكی پاكی به‌كار نه‌هێنراو به‌سه‌ر ده‌م و چاویه‌وه‌ په‌یدا ببیچ و كابرا بیهێنێ‌ مه‌سحی ده‌ستی پێ‌ بكا ، ئه‌وه‌ مه‌قبوڵ و دروسته‌ .
سێهه‌م نییه‌تی حه‌ڵاڵ كردنی نوێژ ، نه‌ك لابردنی بێ‌ ده‌س نوێژی ، چونكه‌ تیمم تاره‌تی ناچارییه‌ و بێ‌ ده‌س نوێژی لانابا ، كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر وتی نییه‌تم هه‌یه‌ بێ‌ ده‌س نوێژی له‌ خۆم لا ئه‌به‌م یا فه‌رزی تیمم به‌جێ‌ ئه‌هێنم ، ئه‌وه‌ به‌تاڵ و بێ‌ سوده‌ .
چواره‌م ئه‌وه‌یه‌ نیه‌ته‌كه‌ی له‌گه‌ڵ نه‌قڵ و هێنانی گڵه‌كه‌دا هه‌بێ‌ و ده‌وام بكا تا شتێ‌ له‌ روخساری مه‌سح ئه‌كا .
پێنجه‌م مه‌سحی ده‌م و چاو و هه‌ردوو ده‌سته‌ له‌سه‌ر په‌نجه‌كانه‌وه‌ تا لای وری هه‌ردوو ئه‌نیشك ، فه‌رزه‌ له‌ كاتی مه‌سحی ده‌ستا ئه‌نگوسیله‌ له‌ په‌نجه‌ی داكه‌نێ‌ بۆ ئه‌وه‌ی تۆز بگا به‌ شوێنه‌كه‌ی .
شه‌شه‌م ئه‌وه‌یه‌ ژماره‌ی ده‌س به‌ زه‌ویدا دان و تۆز وه‌رگرتنه‌كه‌ی له‌ دوو جار كه‌متر نه‌بێ‌ ، هه‌ر چه‌ند مه‌سحی ده‌م و چاو و ده‌سته‌كانیشی به‌جارێ‌ مومكین بێ‌ به‌هۆی ده‌سته‌ سرێكه‌وه‌ كه‌ بیدا به‌ زه‌ویدا و ، به‌لایه‌كی ده‌م و چاوی و به‌ لایه‌كی تری ده‌سته‌كانی مه‌سح بكا .
ئینسان له‌گه‌ڵ تیمم كردنا ئه‌گه‌ر نییه‌تی كردنی نوێژی فه‌رز یا فه‌رزو سوننه‌تی بۆ هه‌ردوو نوێژه‌كه‌ی دروسته‌ ، ئه‌گه‌ر نییه‌تی نوێژی روت یا نوێژی سوننه‌تیشی بوو ، ئه‌وه‌ دروست نیه‌ نوێژی فه‌رز بكا .
سوننه‌ته‌ تۆزی مه‌سح و تیمم سوك بێ‌ و له‌لای ژوروی ده‌م و چاوه‌وه‌ بهێنێته‌ خواره‌وه‌ ، پێویست نیه‌ ئه‌م تۆزه‌ بگه‌یه‌نێ‌ به‌ هه‌موو بنی ته‌ڵه‌ مویێكا ، سوننه‌ته‌ له‌ مه‌سحا لای راست بخاته‌ پێش لای چه‌په‌وه‌ ، هه‌روا سوننه‌ته‌ مه‌سحی ده‌م و چاو و ده‌ست به‌ینیان نه‌كه‌وێ‌ و له‌ ئه‌ووه‌ڵی هه‌ردوو چاوه‌كانه‌وه‌ كه‌ ده‌ست ئه‌دا به‌ زه‌ویدا په‌نجه‌كانی بڵاو بكاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی تۆزی زۆر وه‌ربگری .
ئه‌گه‌ر یه‌كێ‌ تیممی كرد له‌به‌ر نه‌بونی ئاو و پاش ئه‌وه‌ ئاوی ده‌س كه‌وت ، ئه‌وه‌ ئه‌گه‌ر هێشتا ده‌ستی نه‌كردوه‌ به‌ نوێژ ، تیممه‌كه‌ی به‌تاڵ و بێ‌ سوده‌ ماده‌م ئاوه‌كه‌ی پێویست نه‌بێ‌ بۆ خواردنه‌وه‌ی گیاندارێكی به‌ حورمه‌ت ، هه‌روا ئه‌گه‌ر له‌و كاته‌دا له‌ نوێژدا بێ‌ و نوێژه‌كه‌ی به‌ تیممه‌ له‌سه‌ر لابچێ‌ واته‌ نوێژه‌كه‌ی قه‌زای پێویست بێ‌ ، ئه‌گه‌ر نوێژه‌كه‌شی له‌ كۆڵ ئه‌كه‌وت ئه‌وه‌ تیممه‌كه‌ی دا ئه‌مه‌زرێ‌ و ئه‌و نوێژه‌ی كه‌ ئه‌یكا دروسته‌ ، فه‌رز بیچ یا سوننه‌ت ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر نوێژه‌كه‌ی ببرێ‌ و ده‌س نوێژ بگرێ‌ ئه‌وه‌ باشتره‌ ، به‌ڵێ‌ نوێژی سوننه‌ت ئه‌گه‌ر نییه‌تی عه‌ده‌دێكی هێناوه‌ ته‌واویان بكا ، ئه‌گینا نابێ‌ له‌ دوو ركات سه‌ركه‌وێ‌ ، ئینسان به‌ تیممی هه‌ر فه‌رزێكی بۆ ئه‌كرێ‌ با فه‌رزه‌كه‌یش به‌نه‌زر بێ‌ ، به‌ڵام ئه‌توانێ‌ یه‌ك نوێژی جه‌نازه‌ یا زیاتر له‌یه‌ك نوێژ له‌گه‌ڵ له‌گه‌ڵ ئه‌و فه‌رزه‌دا بكات ، ئه‌گه‌ر كه‌سێ‌ یه‌كێ‌ له‌م پێنج فه‌رزه‌ی له‌سه‌ر بوو و له‌بیری نه‌مابوو كام فه‌رزه‌ ، ئه‌وه‌ ئه‌توانێ‌ به‌یك تیمم هه‌موو پێنج فه‌رزه‌كه‌ بكات ، ئه‌گه‌ر دوو فه‌رزی جیاوازی له‌سه‌ر بوو و له‌بیری نه‌ما بوو كامه‌ن ، ئه‌توانێ‌ به‌ پێنج تیمم پێنج فه‌رزه‌كه‌ بكا و ئه‌شتوانێ‌ دوو جار تیمم بكا ، به‌ جاری یه‌كه‌م چوار فه‌رز له‌و پێنج فه‌رزه‌ بكا و به‌ جاری دووه‌م چوار فه‌رز بكا یه‌ك له‌ شوێنی یه‌ك ، به‌و شه‌رته‌ ئه‌ووه‌ڵ نوێژی جاری پێشوی تیا نه‌بێ‌ ، ئه‌گه‌ر دوو نوێژی هاو ناوی له‌سه‌ر بوو ، ئه‌وه‌ دوو جار تیمم بكا و به‌هه‌ر تیممێ‌ جارێ‌ هه‌موو پێنج فه‌رزه‌كان جێ‌ به‌جێ‌ بكا ، ئه‌گه‌ر كه‌سێ‌ تیممی كرد بۆ حه‌ده‌پی ئه‌كبه‌ر و پاشان ده‌س نوێژی شكا ئه‌وه‌ تیممی ته‌نها بۆ حه‌ده‌پی ئه‌صغه‌ر پێویسته‌ ، ئینسان نابێ‌ به‌ر له‌ هاتنی وه‌ختی فه‌رزه‌كه‌ تیمم بكا ، هه‌روا به‌ر له‌هاتنی وه‌ختی سوننه‌تێكیشت كه‌ خاوه‌نی وه‌خت بێ‌ وه‌كو سوننه‌تی پێش نیوه‌رۆ ، مه‌سه‌لا ئه‌گه‌ر كه‌سێ‌ نه‌ ئاو و نه‌ گڵی ده‌س نه‌كه‌وت پێویسته‌ بۆ حورمه‌تی وه‌خت ئه‌و فه‌رزه‌ له‌و كاته‌دا بكا ، به‌ڵام له‌وه‌ دوا قه‌زای بكاته‌وه‌ .

ئه‌و نوێژانه‌ی به‌ تیمم ئه‌كرێن كامه‌یان قه‌زای ئه‌وێ‌ ؟
ئه‌و كه‌سه‌ی تیممه‌كه‌ی له‌به‌ر نه‌بونی ئاو كردبێ‌ ، مادام نیشته‌جێ‌ بێ‌ قه‌زای له‌سه‌ره‌ ، چونكه‌ نه‌بونی ئاو بۆ نیشته‌جێ‌ نایابه‌ ، هه‌روا موسافیرێكیش كه‌ سه‌فه‌ره‌كه‌ی گوناه بێ‌ ، له‌سه‌ر ئه‌ساسی پێشوو ئه‌گه‌ر كه‌سێ‌ ئاوی له‌ناو باری خۆیا ون كرد ئه‌وه‌ قه‌زای له‌سه‌ره‌ ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر باری له‌ناو باری ره‌فیقه‌كانیا ون كرد قه‌زای له‌سه‌ر نیه‌ .
هه‌ر كه‌سێ‌ تیممه‌كه‌ی له‌به‌ر ساردی ئاو و هه‌وا بێ‌ ئه‌وه‌ قه‌زای له‌سه‌ره‌ ، چونكه‌ ئاو گه‌رم كردن به‌ عاده‌ت ئاسانه‌ ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر تیممه‌كه‌ی له‌به‌ر زۆری گه‌رمی ئاوه‌كه‌ بیِ ئه‌وه‌ قه‌زای له‌سه‌ر نیه‌ .
هه‌ر كه‌سێ‌ تیممه‌كه‌ی له‌به‌ر نه‌خۆشییه‌ك بێ‌ مه‌نعی به‌كارهێنانی ئاوی لێ‌ بكا له‌ هه‌موو له‌شیا یا له‌ یه‌ك ئه‌ندامیا و ئه‌و ئه‌ندامه‌ داپۆشه‌ری به‌سه‌ره‌وه‌ نه‌بێ‌ ، ئه‌وه‌ قه‌زای له‌سه‌ر نیه‌ مه‌گه‌ر برینه‌كه‌ی خوێنێكی زۆری پێوه‌ بیچ ، ئه‌گه‌ر داپۆشه‌ری به‌سه‌ره‌وه‌ بوو ئه‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌ندامی تیممه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ ده‌ست و ده‌م و چاو ، ئه‌وه‌ هه‌میشه‌ قه‌زای له‌سه‌ره‌ چونكه‌ نه‌ شۆردنه‌كه‌ی ته‌واوه‌ ، نه‌ تیممه‌كه‌ی له‌به‌ر داپۆشه‌ره‌كه‌ ته‌واوه‌ ، ئه‌گه‌ر داپۆشه‌ره‌كه‌ له‌ غه‌یری ئه‌ندامی تیمم دا بیچ ، ئه‌م جار ئه‌گه‌ر ئه‌و داپۆشه‌ره‌ له‌سه‌ر پاكی دانرا بوو غه‌یری ئه‌ندازه‌ی راوه‌ستانی له‌ شوێنی ساغی نه‌گرتبو ، ئه‌وه‌ قه‌زای له‌سه‌ر نیه‌ ، ئه‌گه‌ر له‌ شویچنه‌ ساغه‌كه‌ زیاد له‌ پێویستی داگرتبو یا له‌سه‌ر بێ‌ ده‌س نوێژی دانرا بوو ، واجبه‌ داپۆشه‌ره‌كه‌ لا ببرێ‌ ، ئه‌گه‌ر قابیل نه‌بوو لاببریچ ئه‌وه‌ قه‌زای نوێژه‌كانی له‌سه‌ره‌ .
--------------------------------------------------------------
ئاماده‌کردنی :ئیسلام*
--------------------------------------------------------------
سه‌رچاوه‌ کتێبی شه‌ریعه‌تی ئیسلام // ماموستا عبدلکریم مدرس

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:33  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

نوێژ له‌سه‌ر کێ واجبه‌ و له‌سه‌ر کێ واجب نیه‌؟

avatar

نوێژ له‌سه‌ر کێ واجبه‌ و له‌سه‌ر کێ واجب نیه‌؟

نوێژ واجبه‌ نیه‌ له‌سه‌ر یه‌کێ نه‌بێ که‌ موسولمان و بالغ و عاقل و پاک بێ. که‌واته‌ واجب نیه‌ له‌سه‌ر کافر ، یانی کافر تا کافر بێ شه‌رع داوای نوێژی لێ ناکا به‌لکو داوای لێ ئه‌کا موسولمان ببێ ئه‌وجا نوێژ بکا . هه‌ر کافرێ موسولمان ببێ ، قه‌زای نوێژی زه‌مانی کافرێتی له‌سه‌ر نیه‌ ، مه‌گه‌ر (مرتد ) یانی ئه‌و که‌سه‌ که‌ له‌دوای موسولمانه‌تی گه‌رابێته‌وه‌ بۆ سه‌ر کوفر ، ئه‌وه‌ هه‌رکاتێ موسولمان بوه‌وه‌ پیویسته‌ هه‌ر نوێژێکی له‌ وه‌ختی ( مرتدی ) یدا فه‌وتاوه‌ قه‌زای بکاته‌وه‌ .
هه‌روه‌ها نوێژ واجب نیه‌ له‌سه‌ر مندال ، به‌لام واجبه‌ له‌سه‌ر باوک و دایکی و به‌ره‌و زوتر له‌وان له‌ته‌مه‌نی حه‌وت سالیدا ئه‌مری پێ بکه‌ن به‌ نوێژکردن و ، که‌ ده‌ سالی پر کرده‌وه‌ تا باڵغ ئه‌بێ به‌ فامیده‌یی ، له‌سه‌ر نوێژ لێی بده‌ن به‌ لێدانێکی نه‌رمی عاده‌تی ، بۆ ئه‌وه‌ی خۆ به‌ نوێژکردنه‌وه‌ بگرێ و له‌پاش بالغ ته‌رکی نه‌کات ،. که‌ له‌ تواناشیا بوو رۆژو بگرێت ، پیویسته‌ ئه‌مری پێ بکه‌ن رۆژو بگرێت .
به‌ر له‌ هه‌موو شتێ پیویسته‌ له‌سه‌ر باوک و دایک ، مناله‌کانیان فێر بکه‌ن که‌ ئه‌م عاله‌مه‌ په‌روه‌ردگارێکی هه‌یه‌ ناوی (الله‌) یه‌ که‌ به‌ کوردی پێی ئه‌لێن (خودا) . ئه‌م زاته‌ هه‌ر بوه‌و هه‌ر ئه‌بێ و له‌ هیچ شتێ ناچێ و هه‌رچی سیفه‌تی گه‌وره‌ی لایق هه‌یه‌ هه‌یه‌تی و هه‌رچی سیفه‌تی ناته‌واوییه‌ دووره‌ لێی . هه‌روه‌ها فێری بکه‌ن که‌ پێغه‌مبه‌ری ئێمه‌ ناوی (محمد)ه‌ صلى الله عليه وسلم و باوکی ناوی عبدالله‌ یه‌و باپیری ناوی عبدلمطلبه‌ و دایکی ناوی ئامینه‌یه‌ . له‌ شاری (مه‌ککه‌) له‌ دایک بووه‌و هه‌ر له‌ (مه‌ککه‌) دا له‌ ته‌مه‌نی چل سالی دا خودا کردویه‌تی به‌ پێغه‌مبه‌ر بۆ هه‌موو جن و ئینسان و له‌ پاش سێزده‌ ساڵ له‌ پێغه‌مبه‌رێتی به‌ فه‌رمانی خودا رۆیشتوه‌ بۆ شاری ( مه‌دینه‌ ) و له‌ پاش ده‌ سال له‌ته‌مه‌نی شه‌ست و سێ سالیدا له‌ مه‌دینه‌ وه‌فاتی کردوه‌و مه‌رقه‌دی له‌ وییه‌ و تا دنیا بمێنێ و دینه‌که‌ی حوکمی هه‌یه‌ و له‌ پاش ئه‌و پێغه‌مبه‌ر نابێ . هه‌روا پێویسته‌ هه‌ر باوه‌ر و عه‌قیده‌ی که‌ له‌ئوسولی دینی ئیسلامه‌ فێریان بکه‌ن و ئه‌مریان پێ بکه‌ن به‌ به‌جێ هێنانی واجبات و به‌ ته‌رکی هه‌ر شتێ که‌ حه‌رام بێ .
هه‌روا نوێژ واجب نیه‌ له‌سه‌ر ژنێ که‌ له‌ حه‌یزا یا له‌ زه‌یسانیدا بێ. واجبیش نیه‌ له‌سه‌ر شێت و بێ هۆش و سه‌رخۆشی که‌ ده‌ستی خۆیانی تیا نه‌بێ . به‌لام ئه‌گه‌ر به‌ وه‌زعێکی ناشه‌رعی ده‌ستی خۆیانی تیا بوو ، ئه‌وه‌ له‌ پێش رزگار بوون قه‌زای ئه‌و نوێژانه‌یان له‌سه‌ره‌.
ئه‌گه‌ر ئه‌م مانیعانه‌ له‌ کاتی یه‌کێ له‌ نویژه‌کانه‌ لاچون له‌سه‌ریان و ئه‌وه‌نده‌ له‌و وه‌خته‌ مابو له‌گه‌ل نیه‌تا (الله‌ اکبر ) بلین ،ئه‌وه‌ ئه‌و نویژه‌ واجبه‌ له‌سه‌ریان . هه‌روا نوێژی نیوه‌رۆ واجب ئه‌بێ به‌ واجب بونی نوێژی عه‌صر . نویژی مه‌غریبیش واجب ئه‌بێ به‌ واجب بونی نوێژی عیشا .
ئه‌گه‌ر مناڵی نوێژی ئه‌کرد و له‌ ناو نوێژه‌که‌دا به‌ ته‌مه‌ن باڵغ بوو ، ئه‌وه‌ پیویسته‌ ئه‌و نوێژه‌ ته‌واو بکا و له‌ باتی فه‌رزی وه‌خته‌که‌ بۆی حیساب ئه‌کرێ . هه‌روا ئه‌گه‌ر له‌ دوای ته‌واوکردنی نوێژه‌که‌ش باڵغ بوو ، کردنه‌وه‌ی ئه‌و نویژه‌ی له‌سه‌ر نیه‌ . ئه‌گه‌ر یه‌کێ له‌ ئه‌وه‌لی وه‌خته‌وه‌ مانیعێکی به‌سه‌را هات ، ئه‌م سه‌خسه‌ ئه‌گه‌ر به‌ ساغی ماوه‌ی کردنی نوێژه‌که‌ی رابوردبێ ئه‌وا ئه‌و نویژه‌ فه‌رز ئه‌بێ له‌سه‌ری و پێویسته‌ له‌ پاش رزگار بوون له‌و مانیعه‌ ئه‌و نوێژه‌ بکا . ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی به‌ ساغی له‌و وه‌خته‌ رانه‌بواردبو ئه‌وه‌ نوێژی ئه‌و وه‌خته‌ی له‌سه‌ر نیه‌.
-----------------------------------------------------------------------------
ئاماده‌کرنی : ئیسلام
سه‌رچاوه‌ // کتێبی شه‌ریعه‌تی ئیسلام ، نوسینی : م . عبدلکریم مدرس

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:32  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

پرسیار ده‌رباره‌ی بیروباوه‌ڕ

avatar

بسم الله الرحمن الرحیم

پرسیار ده‌رباره‌ی بیروباوه‌ڕ 


1** پرسیار: له‌ ئیبن عثيمین كرا ده‌رباره‌ی بیرو باوه‌ڕی ئه‌هلی سوننه‌و جه‌ماعه‌ له‌ باره‌ی ناو و سیفه‌ته‌كانی خوا ؟ وه‌ ده‌رباره‌ی جیاوازی له‌ نێوان ناو و سیفه‌ت ؟ وه‌ ئایا له‌ جێگیر بوونی ناوێك سیفه‌تیش جێگیر ده‌بێ‌ ؟ وه‌ له‌ جێگیر بوونی سیفه‌تێك ناویش جێگیره‌ ؟

وه‌ڵامی داوه‌ته‌وه‌ : بیرو باوه‌ڕی ئه‌هلی سوننه‌و جه‌ماعه‌ ده‌رباره‌ی ناو و سیفه‌ته‌كانی خوا دان به‌وه‌ ده‌نێن كه‌ خوا بۆ خۆی جێگیری كردووه‌ و سه‌لماندویه‌تی به‌ بێ‌ گۆڕانكاری و لادان و , به‌بێ‌ له‌ كارخستن و , به‌بێ‌ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ چۆنیه‌تیه‌كه‌ی و گونجاندن , وه‌ به‌بێ‌ وێچواندن .
جیاوازی له‌ نێوان ناو و سیفه‌ت : ناو : ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خوا ناوی خۆی پیا ناوه‌ , سیفه‌ت : ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خوا خودی خۆی پێ‌ سیفه‌تدار كردووه‌ , جیاوازیش له‌ نێوانیان ئاشكرایه‌ .
ناو ئه‌وه‌یه‌ وه‌ك ناوی خود بۆ خوای گه‌وره‌یه‌ كه‌ سیفه‌تیش له‌ خۆی ده‌گرێت .
به‌ جێگیر بوونی ناو سیفه‌تیش جێگیر ده‌بێت , وه‌ك (( إن الله غفور رحيم )) البقرة / 173 { غفور } ناوه‌ به‌ڵام سیفه‌تی لێخۆشبوونیش له‌ خۆی ده‌گرێت , وه‌ { رحیم } ناوه‌و سیفه‌تی به‌زه‌ییش له‌خۆی ده‌گرێت .
به‌ڵام به‌ جێگیر بوونی ناو سیفه‌ت جێگیر نابێت , وه‌ك { الكلام } قسه‌و وتوێژ ئه‌مه‌ سیفه‌تی خوایه‌ ( كه‌ قسه‌ ده‌كات ) به‌ڵام ناگونجێ‌ ئێمه‌ ناوی { المتكلم } بۆ خوا جێگیر بكه‌ین , چونكه‌ گشت ناوێك سیفه‌تیش له‌ خۆی ده‌گرێت به‌ڵام گشت سیفه‌تێك ناو له‌ خۆی ناگرێت .

2** پرسیار : له‌ شێخ كرا خوا پاداشتی بداته‌وه‌ : ئایا ناوه‌كانی خوا ئه‌ژماره‌ و سنورداره‌ ؟

وه‌ڵامی داوه‌ته‌وه‌ : ناوه‌كانی خوا ئه‌ژمارو سنوردار نیه‌ به‌ ژماره‌یه‌كی دیاری كراو , به‌ڵگه‌ش له‌سه‌ر ئه‌مه‌ فه‌رمووده‌یه‌كی ڕاست و دروستی پێغه‌مبه‌ره‌ ( درودی خوای لێبێت ) كه‌ ده‌فه‌رموێ‌ { اللهم إنى عبدك إبن عبدك وابن أمتك ... أسألك بكل اسم هو لك سميت به نفسك , أو أنزلته في كتابك , أو علمته أحدا من خلقك , أو استأثرت به في علم الغيب عندك } واته‌ : په‌روه‌ردگاره‌ من به‌نده‌ی تۆم كوڕی به‌نده‌ی تۆم كوڕی ئافره‌تێكی به‌نده‌ی تۆم ... داوات لێده‌كه‌م به‌ هه‌موو ناوه‌كانی تۆ كه‌ ناوی خۆت پیا باس كردووه‌ , یان ئه‌و ناوانه‌ی له‌ په‌رتوكه‌كه‌ت داتبه‌زاندووه‌ , یان به‌و ناوانه‌ی یه‌كێك له‌ دروستكراوه‌كانت فێر كردووه‌ , یان به‌و ناوانه‌ی له‌ زانستی شاراوه‌ی خۆت په‌نهانت كردووه‌ .

كه‌واته‌ ئه‌وه‌ی خوا په‌نهانی كردووه‌ له‌ زانستی شاراوه‌دا ناكرێ‌ و ناگونجێ‌ بزانرێ‌ , هه‌ر شتێكیش زانراو نه‌بێت سنوردار نابێت .
به‌ڵام ئه‌م فه‌رمووده‌ی پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) كه‌ ده‌فه‌رموێ‌ { إن لله تسعة وتسعين اسما من أحصاها دخل الجنة } رواه البخاري ومسلم .
واته‌ : خوا 99 ناوی هه‌یه‌ هه‌ر كه‌سێك ئه‌ژماریان بكات ( له‌به‌ریان بكات ) ده‌چێته‌ به‌هه‌شت .
ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێ‌ كه‌ جگه‌ له‌م 99 یه‌ هیچ ناوێكی تری نه‌بێت , به‌ڵكو ماناكه‌ی ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێ‌ كه‌ هه‌ر كه‌سێك ئه‌م 99 یه‌ ئه‌ژمار بكات و له‌به‌ر بكات ده‌چێته‌ به‌هه‌شته‌وه‌ , فه‌رمووده‌كه‌ (( من أحصاها )) ته‌واو كه‌ری ڕسته‌ی یه‌كه‌مه‌ نه‌ك له‌ ڕسته‌كه‌ جودا بێت , وێنه‌ی ئه‌مه‌ ووته‌ی عه‌ره‌ب هه‌یه‌ : 100 ئه‌سپم لایه‌ ئاماده‌م كردووه‌ بۆ جیهاد و تێكۆشان له‌ پێناوی خودا ئه‌مه‌ مانای ئه‌وه‌ نیه‌ كه‌ جگه‌ له‌م 100 ئه‌سپه‌ ئه‌سپی تری نه‌بێت , به‌ڵكو ئه‌م 100 ه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ دانراوه‌ .
له‌ شه‌یخ و لئیسلام ئیبن ته‌یمیه‌ گوێزراوه‌ته‌وه‌ – خوا لێی ڕازی بێت – له‌ گه‌ڵ یه‌كده‌نگی ئه‌هلی زانستی فه‌رمووده‌ , هه‌ر كه‌سێك بیه‌وێت ئه‌م فه‌رمووده‌ جێ‌ به‌جێ‌ بكات : ئه‌مه‌ شتێكی زۆر گه‌وره‌یه‌ چونكه‌ گه‌یه‌نه‌ری به‌هه‌شته‌ , به‌ڵام پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) ڕونی نه‌كردۆته‌وه‌ كه‌ ئه‌م ئه‌ژمار كردنه‌ چۆنه‌ ئه‌مه‌ش به‌هۆی حیكمه‌تی زۆره‌وه‌یه‌ .
ئه‌ژمار كردنی ئه‌م ناوانه‌ ئه‌وه‌ نیه‌ له‌سه‌ر كاغه‌زێك بنوسرێته‌وه‌و پاشان دووباره‌ بكرێته‌وه‌ تا له‌به‌رده‌كرێت به‌ڵكو مانای ئه‌مه‌ ئه‌وه‌یه‌ :
یه‌كه‌م : به‌ ووتن هه‌مووی له‌به‌ربێت .
دووه‌م : به‌ واتایه‌وه‌ هه‌مووی له‌به‌ر بێت .
سێ‌ یه‌م : به‌ندایه‌تی كردن به‌ داواكاریه‌كانی ئه‌م ناوانه‌ ئه‌مه‌ش له‌ دوو ڕوویه‌وه‌یه‌ :
ڕووی یه‌كه‌م : به‌م ناوانه‌ له‌ خوا بپارَێیه‌وه‌ به‌ فه‌رمووده‌ی خوا كه‌ ده‌فه‌رموێ‌ { فادعوه بها } الاعراف : 180 واته‌ : به‌م ناوانه‌ له‌ خوا بپاڕێوه‌ , وه‌ك بیكه‌یته‌ هۆیه‌ك بۆ داوایه‌كانت , بۆ داوایه‌كه‌ت ناوێكی گونجاو هه‌ڵده‌بژێریت , له‌ كاتی داواكردنی لێخۆشبوون ده‌ڵێی : ئه‌ی غفور لێم خۆش ببه‌ , ئه‌مه‌ گونجاو نیه‌ بڵێی ئه‌ی شدید العقاب لێم خۆش ببه‌ !! به‌ڵكو ئه‌مه‌ وه‌ك گاڵته‌ پێ‌ كردنێكه‌ , به‌ڵكو ده‌ڵێی له‌ سزای خۆت بمپارێزه‌ .
ڕووی دووه‌م : ئه‌م ناوانه‌ چیان له‌ خۆیان گرتووه‌ هه‌وڵ بده‌ بۆ به‌ده‌ست هێنانی جێ‌ به‌جێ‌ بكه‌ له‌ خواپه‌رستیه‌كانتدا ناوی ( الرحیم ) ڕه‌حمه‌ت و به‌زه‌یی له‌خۆی ده‌گرێت , كاری چاك بكه‌ ئه‌و كارانه‌ی كه‌ ده‌تگه‌یه‌نه‌ته‌ ڕه‌حمه‌ت و به‌زه‌یی خودا .
ئا ئه‌مه‌ واتای ئه‌ژمار كردنی ناوه‌كانی خودایه‌ , ئه‌گه‌ر وابێت ئه‌مه‌ به‌هایه‌كی به‌نرخه‌ بۆ چوونه‌ به‌هه‌شت .

3** پرسیار له‌ شێخ كرا : ئایا دوعا كاریگه‌ری هه‌یه‌ بۆ گۆڕانكاری ئه‌وانه‌ی كه‌ خوا پێش دروستكردنی ئاده‌میزاد بۆی دروست كردووه‌ ؟

وه‌ڵامی داوه‌ته‌وه‌ : هیچ گومانی تیا نیه‌ كه‌ دوعاو پاڕانه‌وه‌ كاریگه‌ری هه‌یه‌ بۆ گۆرانكاری به‌سه‌ر ئه‌م شتانه‌ی پێش دروستكردن نوسراوه‌ , به‌ڵام ئه‌م گۆڕانكاریه‌ش نوسراوه‌ به‌ هۆی دوعاكه‌وه‌ , گومان مه‌به‌ تۆ كاتێك دوعا ده‌كه‌ی دوعایه‌كه‌ت بۆ شتێكی نه‌نوسراوه‌ , به‌ڵكو دوعایه‌كان و ئه‌وانه‌ی به‌ هۆی دوعایه‌كه‌ دێته‌ جێ‌ نوسراون , بۆیه‌ ده‌بینین یه‌كێك له‌سه‌ر نه‌خۆشێك قورئان ده‌خوێنێ‌ و شیفای بۆ دێت , وه‌ك چیڕۆكی ئه‌م سیریه‌ی كه‌ پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) ناردبوونی , له‌ لای گه‌لێك دابه‌زین و بوونه‌ میوانیان , به‌ڵام ئه‌وان میوانداریان لێ‌ نه‌كردن , قه‌ده‌ری خوا وابوو گه‌وره‌ی گه‌ڕه‌كه‌كه‌ مار پێوه‌ی دا , داوایان كرد یه‌كێك له‌سه‌ری بخوێنێت , هاوه‌ڵه‌كه‌ به‌مه‌رجی دانا كرێیان پێ‌ بده‌ن , واته‌ به‌ كرێ‌ له‌سه‌ری خوێندو ئه‌وانیش ڕانه‌ مه‌ڕێكیان پێ‌ دان , ئینجا یه‌كێكیان چوو ( فاتحه‌ ) ی له‌سه‌ر خوێند , ئه‌وه‌ی مار پێوه‌ی دابوو هه‌ڵسایه‌وه‌و هه‌روه‌ك بڵێی مار پیچوه‌ی نه‌دابێت .
به‌ڵێ‌ دوعا كاریگه‌ری هه‌یه‌ به‌ڵام كاریگه‌ری له‌سه‌ قه‌زاو قه‌ده‌ری خوا ناكات , به‌ڵكو ئه‌ویش نوسراوه‌ته‌وه‌ به‌هۆی ئه‌م دوعایه‌ ئه‌م شته‌ دێته‌ جێ‌ , گشت شتێك له‌ لای خوا به‌ قه‌ده‌ر و ئه‌ندازه‌یه‌ , هه‌ر بۆیه‌ دوعاكانیش نوسراون و قه‌ده‌ره‌كه‌ش نوسراوه‌ .

4** پرسیار: له‌ شێخ كرا ده‌رباره‌ی كه‌سێكی سه‌رپێچی كار كاتێك بانگی ده‌كه‌یت بۆ ڕاستی و حه‌ق ده‌ڵێت : خودا هیدایه‌ت و ڕێنمونی بۆ من نه‌نوسیوه‌ , چۆن هه‌ڵسو كه‌وت له‌ گه‌ڵ ئه‌م جۆره‌ كه‌سانه‌ ده‌كرێت ؟
وه‌ڵامی داوه‌ته‌وه‌ : به‌ هه‌موو ساده‌ییه‌كه‌وه‌ ده‌ڵێین : ئایا ئاگاداری به‌ په‌نهانیه‌كان هه‌یه‌ یان به‌ڵێنی له‌لایه‌ن خواوه‌ پێدراوه‌ ؟ ئه‌گه‌ر وتی به‌ڵێ‌ : ئه‌وه‌ كافر ده‌بێت ؛ چونكه‌ ئه‌و بانگه‌شه‌ی زانستی شاراوه‌ ده‌كات , ئه‌گه‌ر وتی نا , داشكاندنه‌ .
- به‌مه‌ ده‌سه‌ڵاتی خوا به‌ دیار ده‌كه‌وێت { ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء } البقرة : 272 واته‌ : ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) هیدایه‌ت و ڕێنموویی و موسڵمانكردنی ئه‌و خه‌ڵكه‌ له‌سه‌ر تۆ نیه‌ ( چونكه‌ تۆ ته‌نها گه‌یاندنی په‌یامه‌كه‌ت له‌سه‌ره‌ ) به‌ڵام خوا هیدایه‌ت و ڕێنمونی هه‌ركه‌سێكی بوێت ده‌كات .
- وه‌ هه‌روه‌ها بۆ ملكه‌چ بووه‌كه‌ نرخی نازو نیعمه‌تی خوای بۆ ده‌رده‌كه‌وێت كاتێك حاڵی سه‌رپێچیكاران ده‌بینێت { لقد من الله على المؤمنين اذ بعث فيهم رسولا من أنفسهم يتلوا عليهم آياته ويزكيهم ويعلمهم الكتاب والحكمة وإن كانوا من قبل لفي ضلال مبين } ال عمران : 164.
- وه‌ هه‌روه‌ها ئه‌م جۆره‌ كه‌سانه‌ وا له‌ به‌نده‌ ده‌كه‌ن ڕوو له‌ خوا بكه‌یت و بپارێیته‌وه‌ كه‌ خوا تۆ و سه‌رپێچی له‌یه‌ك دوور بكاته‌وه‌ , وه‌ پاڕانه‌وه‌ش به‌ندایه‌تیه‌ بۆ خوا .
- وه‌ هه‌روه‌ها گه‌ر به‌نده‌ كه‌وته‌ ناو سه‌رپێچی كردنه‌وه‌ و خوا به‌زه‌یی پێ‌ كرد به‌ ته‌وبه‌كردن زیاتر دڵی ده‌شكێت و بۆ لای خوا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ , له‌وانه‌یه‌ دوای ته‌وبه‌كردنه‌كه‌ زیاتر حاڵی باشتر بێت له‌وه‌ی ئه‌و كاته‌ی له‌ ناو سه‌رپێچی دابوو .
- وه‌ هه‌روه‌ها هه‌ڵده‌ستێت به‌ تێكۆشان و , فرمان به‌ چاكه‌و ڕێگرتن له‌ خراپه‌ , ئه‌گه‌ر سه‌پێچیكردن نه‌بوایه‌ فرانكردن به‌ چاكه‌و ڕێگرتن له‌ خراپه‌ش نه‌ده‌بوو .

5** پرسیار: له‌ شێخ عوپه‌یمین كرا به‌وه‌ی كه‌ سه‌رپێچیكار ئه‌م به‌ڵگه‌یه‌ ده‌هێنێته‌وه‌ كاتێك ڕێی لێ‌ گیرا له‌ سه‌رپێی كردن { أني انا الغفور الرحيم } الحجر : 49 . ؟
وه‌ڵامی داوه‌ته‌وه‌ : ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ كرا به‌ڵگه‌ , ئێمه‌ش به‌ به‌ڵگه‌ی فه‌رمووده‌ی خوایی وه‌ڵامی ده‌ده‌ینه‌وه‌ :{ نبيء عبادي أني انا الغفور الرحيم * وأن عذابي هو العذاب الأليم } واته‌ : ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) هه‌واڵ بده‌ به‌ به‌نده‌كانم كه‌ هه‌ر من به‌ڕاستی لێبورده‌ی میهره‌بانم ( بۆ باوه‌ڕداران ) بێگومان هه‌ر سزاو تۆڵه‌ی منیش , سزاو ئازارێكی زۆر به‌ ئێشه‌ ( ئاماده‌م كردووه‌ بۆ بێ‌ باوه‌رَ و سه‌ركه‌ش و یاخیه‌كان ) 
{ واعلموا أن الله شديد العقاب وأن الله غفور رحيم } لمائدة : 98 .واته‌ : چاك بزانن خوا تۆڵه‌سێنه‌رێكی توندو تیژه‌ ( له‌ یاخیه‌كان ) هه‌روه‌ها بێگومان لێخۆشبو و میهره‌بانه‌ ( بۆ ئیمانداران ) . 
ئه‌گه‌ر ئایه‌تی لێخۆشبوون و به‌ته‌مابوونی به‌خشنده‌یی خوای هێنایه‌وه‌ به‌رامبه‌ری ئایه‌تی ترسێنه‌ریش هه‌یه‌ .

6** پرسیار: له‌ شێخ كرا ( خوا لێی ڕازی بێت ) سوێند خواردن به‌ پێغه‌مبه‌ر و ( درودی خوای لێبێت ) كه‌عبه‌و شه‌ڕه‌ف و ... ؟
وه‌ڵامی داوه‌ته‌وه‌ : سوێند خواردن به‌ پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) دروست نیه‌ به‌ڵكو جۆرێكه‌ له‌ هاوبه‌ش په‌یدا كردن , وه‌ هه‌روه‌ها سوێند خواردن به‌ كه‌عبه‌ دروست نیه‌ و جۆرێكه‌ له‌ هاوبه‌ش په‌یدا كردن , پێغه‌مبه‌رو ( درودی خوای لێبێت ) كه‌عبه‌ هه‌ردووكیان له‌ دروستكراوه‌كانی خودان , سوێند خواردن به‌هه‌ر دروستكراوێك شیركه‌و هاوبه‌ش په‌یداكردنه‌ , به‌ فه‌رمووده‌ی پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) { من حلف بغير الله فقد كفر } هه‌ر كه‌سێك به‌ جگه‌ له‌ خودا سوێند بخوات ئه‌وه‌ كافر ده‌بێت , وه‌ ده‌فه‌رموێت { لا تحلفوا بآبائكم , من كان حالفا فليحلف بالله أو ليصمت } واته‌ : سوێند به‌ باوانتان مه‌خۆن , هه‌ركه‌سێك سوێندی خوارد با سوێند به‌ خوا بخوات ئه‌گه‌رنا به‌ بێده‌نگ بێت .


ئه‌م بابه‌ته‌ لێره‌ به‌ شێوه‌ی pdf دابگره‌

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:29  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

الولاء والبراء ( به‌شی یه‌كه‌م)

avatar

الولاء والبراء ( به‌شی یه‌كه‌م)

(الولاء ) له‌ زمانه‌وانیدا واته‌ : دۆستایه‌تی و خۆشه‌ویستی ده‌ربڕین .( البراء ) له‌ زمانه‌وانیدا واته‌ : بێ‌ به‌ری كردن و دوور خستنه‌وه‌ .پێناسه‌ی ( الولا‌ء ) له‌ زاراوه‌ی شه‌رعدا : سه‌رخستن و خۆشه‌ویستی و ڕێزگرتن له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویستان به‌ ئاشكراو له‌ ناوه‌وه‌ ( خۆشه‌یستی بۆ بێبڕوایان : واته‌ نزیك بوونه‌وه‌ لێیان و ده‌رخستنی خۆشه‌ویستی و دۆستایه‌تی به‌ قسه‌و كرده‌وه‌و نیه‌ت .
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ : { الله ولي الذين يَ‌منوا يخرجهم من الظلمات الي النور والذين كفروا أولياؤهم الطاغوت يخرجونهم من النور الي الظلمات } البقرة / 253 .
واته‌ خوا دۆستانی باوڕدارانه‌ له‌ تاریكی ( بێ‌ بڕوایی ) ده‌ریانده‌هێنێ‌ بۆ ڕوناكی ( ئیمان و باوه‌ڕ ) , وه‌ ئه‌وانه‌ی بێ‌ باوه‌ڕبوون تاغوت ( هه‌ر شتێك جگه‌ له‌ خوا بپه‌رسترێ‌ و پشتی پێ‌ ببه‌سترێ‌ ) دۆستانیانن و له‌ ڕوناكی ( باوه‌ڕ ) ده‌ریانده‌هێنن بۆ تاریكی ( بێ‌ باوه‌ڕی ) .
پێناسه‌ی ( الوراء ) له‌ زاراوه‌ی شه‌ریعه‌تدا : دوور كه‌وتنه‌وه‌ و دژایه‌تی كردن دوای ترساندن و ئاگادار كردنه‌وه‌ .
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ : { يا أيها الذين يَ‌منوا لا تتخذوا عدوي وعدوكم أويا‌و تلقون اليهم بالمودة } الممتحنة/1 .
واته‌ : ئه‌ی ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕتان هێناوه‌ دوژمانانی من و خۆتان مه‌كه‌ن به‌ دۆست و خۆشه‌ویستیان بۆ ده‌رببڕن .
** دۆستانی خوداو دۆستای شه‌یتان **
* نیشانه‌و سیفتی دۆستانی خودا وه‌ڵامدانه‌وه‌و ملكه‌چ بوون بۆ بڕیارو شه‌ریعه‌تی خوداو شوێن كه‌وته‌ی فرمانه‌كانی //
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ : { إنما كان قول المؤمنين إذا دعو الي الله ورسوله ليحكم بينهم أن يقول سمعنا وأطعنا وأولئك هم المفلحون } النور : 51 .
واته‌ : كاتێك بڕواداران بانگ كران بۆ لای خودا و پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) تا بڕیاری شه‌رعیان له‌ نێواندا بكرێت , ته‌نها ده‌ڵێن : بیستمان و ملكه‌چ بووین , ئا ئه‌وانه‌ سه‌رفرازو سه‌ركه‌وتوون .
* سیفات و نیشانه‌ی دۆستانی شه‌یتان : پشت كردن له‌ بڕیاو شه‌ریعه‌تی خودا و شوێن كه‌وته‌ی هه‌وه‌س و شه‌یتان //
خوای گه‌ورده‌ ده‌فه‌رموێ‌ : { ويقولون سمعنا وعصينا واسمع غير مسمع وراعنا لياً بألسنتهم وطعنا في الدين } النسا‌‌و / 46 .
واته‌ : ( دۆستانی شه‌یتان ) ده‌ڵێن بیستمان و سه‌رپێچیمان كرد بیستیان نه‌ بیستنێك ............. ..........a
( سروشت و دژایه‌تی له‌ نێوان دۆستانی خوداو دۆستانی شه‌یتان )
زانینی دژایه‌تی له‌ نێوان ئه‌م دوو ده‌سته‌یه‌ بابه‌تێكی زۆر گرینگه‌ بۆ ده‌رخستنی ئه‌وانه‌ی كه‌ ناوی خۆیان به‌ ناوی ئیسلام و ئیسلامی ناوه‌ , ئه‌مه‌ ڕاستیه‌كی زۆر گرینگه‌ دوژمنانمان هه‌وڵده‌ده‌ن ئه‌مه‌ بشێوێنن و , وا ده‌رده‌خه‌ن كه‌ بێ‌ باوه‌ڕان هاوڕێ‌ و به‌ڕێزن و واجبه‌ ڕێزیان لێ‌ بگیرێ‌ و خۆشه‌ویستی و دۆستایه‌تیان پێ‌ بده‌ی , به‌ گه‌وره‌شیان بزانین , وه‌ ده‌ڵێن ئێمه‌ دواكه‌وتوین و ئه‌وان پێشكه‌وتوون ده‌بێ‌ ڕێگاكانی ئه‌وان بگرینه‌ به‌ر .
به‌ڵام ئه‌وانه‌ دۆڕاندویانه‌ و نائومێد بوون :
لایه‌نی خودا به‌رزترن له‌لای خودا , هه‌ر ئه‌وان به‌رزن ئه‌گه‌ر چی له‌ ژماره‌ كه‌مترین , لایه‌نی شه‌یتانیش دۆڕاون هه‌رچه‌نده‌ ژماره‌یان زۆرتره‌ .
كه‌م باسێكی ساده‌ ده‌رباره‌ی دژایه‌تی له‌ نێوان ئیبلیس بۆ ئاده‌میزاد //
پێویسته‌ بڕوادار هۆشیار بێت له‌ پایه‌كانی شه‌یتان تا نه‌بێت به‌ دۆستی :
1- بێ‌ باوڕی و هاوتا بڕیاردان و , دژایه‌تی خوداو پێغه‌مبه‌ر ( درودی خودای لێبێت ) : ئه‌گه‌ر شه‌یتان به‌سه‌ری دا زاڵ بوو پشوو ده‌دات له‌ ماندوو بوون له‌گه‌ڵ مرۆڤه‌كه‌ , یه‌كه‌م شته‌ كه‌ شه‌یتان له‌ ئاده‌میزادی ده‌وێ‌ گه‌ر به‌سه‌ری دا زاڵ بوو ده‌بێته‌ بانگ هێشتی ئیبلیس , به‌ڵام ئه‌گه‌ر له‌م پایه‌ نائومێد بوو و توانای زاڵبوونی نه‌بوو به‌سه‌ریدا ئه‌وا ده‌یگوازێته‌وه‌ بۆ پایه‌ی دووه‌م .
2- ( البدعه‌ ) داهێنراوێك له‌ شه‌رعدا نه‌بێ‌ : چونكه‌ ئه‌وه‌ لای شه‌یتان خۆشه‌ویستتره‌ له‌ داوێن پیسی و سه‌رپێچی , ئه‌وه‌ش پێچه‌وانه‌ی بانگه‌وازی پێغه‌مبه‌رانه‌ ( درودی خوایان لێبێت ) , گه‌ر كه‌سێك دژایه‌تی بیدعه‌ی كرد دانی نه‌هێنا بۆ هه‌نگاوه‌كانی شه‌یتان ئه‌وه‌ بۆ پله‌ی سێ‌ یه‌م ده‌یگوازێته‌وه‌ .
3- گوناهی گه‌وره‌ به‌هه‌موو جۆره‌كانیوه‌ : به‌تایبه‌تی گه‌ر زانابێ‌ تا خه‌ڵك لێی دوور بكه‌ونه‌وه‌ , گه‌ر ده‌سه‌وه‌سان بوو و نه‌یتوانی بیخه‌ڵه‌تێنێ‌ به‌ فڕو فێڵه‌كانی ئه‌وه‌ بۆ پله‌ی چواره‌م ده‌یگوازێته‌وه‌ .
4- گوناهه‌ بچوكه‌كان : گه‌ر زۆر كۆبوونه‌وه‌ له‌وانه‌یه‌ خاوه‌نه‌كه‌ی له‌ ناو ببات , به‌رده‌وام گوناهه‌ بچوكه‌كانی بۆ ئاسانكاری ده‌كات , به‌ڵام گه‌ر مرۆڤه‌كه‌ ده‌ستبه‌رداری شه‌ریعه‌ت نه‌بوو و نه‌یتوانی به‌سه‌ری دا زاڵ بێ‌ هه‌وڵی پله‌ی پێنجه‌می بۆ ده‌دا و قۆناغی تری بۆ به‌كار ده‌هێنێ‌ .
5- سه‌رقاڵی ده‌كات به‌ موباحات ( هه‌موو كردارێك له‌ شه‌ریعه‌ت واجب نه‌بێ‌ و قه‌ده‌غه‌ش نه‌بێ‌ ) كه‌ نه‌ پاداشتی له‌سه‌ره‌ نه‌ گوناه : به‌ڵام سه‌رئه‌نجام پاداشتی له‌ده‌ست ده‌چێ‌ به‌ هۆی سه‌رقاڵ بوونی به‌ موباحه‌كان , به‌ڵام گه‌ر ئاده‌میزاده‌كه‌ به‌هێزتر بوو له‌ فێڵه‌كانی شه‌یتان بێ‌ ئومێد بوو له‌م قۆناغه‌ی بانگهێشتی بۆ كرداری شه‌یتانی ئه‌وه‌ قۆناغی شه‌شه‌می له‌گه‌ڵ به‌كار ده‌هێنێ‌ .
6- سه‌رقاڵی ده‌كا به‌ كرده‌وه‌ی باش له‌ باشتره‌كان بێ‌ ئاگای ده‌كا : تا پاداشتی كرده‌وه‌ی چاكتری له‌ده‌ست بچێ‌ , ده‌رگاكانی زۆر بۆ ده‌كاته‌وه‌ , هه‌روه‌ك وارید بووه‌ كه‌ (70 ) ده‌رگای چاكی بۆ ده‌كاته‌وه‌ سه‌رقاڵی ده‌كا و دووری ده‌خاته‌وه‌ له‌ كرده‌وه‌ باشتری باشتره‌كان , سه‌رئه‌نجام یان ڕوو له‌ ده‌رگایه‌ك له‌ ده‌رگایه‌كان ده‌كا یان كرده‌وه‌یه‌كی زۆر باشی له‌ ده‌ست ده‌چێ‌ كه‌ باشتر بێت له‌و (70 ) ده‌رگایه‌ , گه‌ر سوور بێ‌ له‌سه‌ر به‌رنامه‌ی خۆی و گوێی به‌ فێڵه‌كانی شه‌یتان نه‌دا كۆتا قۆناغی بۆ ده‌خاته‌ كار .

7- گه‌ر له‌م (6) پله‌یه‌ نائومێد بوو و ده‌سته‌وسان بوو , حیزب و لایه‌نی مرۆڤ و جننی به‌سه‌ر داده‌دا به‌ جۆره‌ها ئه‌زیه‌ت و ئازار بێ‌ باوه‌ڕ بوون , ڕێگری خه‌ڵكی ده‌كا له‌وه‌ی كه‌ سودی لێ‌ ببینن , سه‌رئه‌نجام هه‌وڵه‌كانی ده‌بێته‌ به‌سه‌ردا زاڵبوونی شه‌یتانه‌كانی جن و مرۆڤ , ئه‌وه‌ له‌ جیهاد تێكۆشانی ده‌بێ‌ تا مردنی .
گه‌ر ئه‌وه‌ فروفێڵی شه‌یتان بێ‌ ئه‌ی هۆی دژایه‌تی نێوان دۆستانی خوداو دۆستانی شه‌یتان چیه‌ ؟ 
1-خۆبه‌زل زانین : دۆستانی شه‌یتان خۆیان به‌زل داده‌نێن له‌سه‌ر ڕاستیه‌كان و پێغه‌مبه‌رو په‌یامه‌كه‌ی ( درودی خوای لێبێت ) .خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ : { أفكلما جا‌وكم رسول بما لا تهوي أنفسكم استكبرتم ففريق كذبتم وفريق تكفرون } البقرة / 87 .
واته‌ : هه‌ر كاتێك نێردراوێكتان بۆ دێت به‌ گوێره‌ی هه‌واو هه‌وه‌سی ئێوه‌ نیه‌ خۆتان به‌ زل ده‌زانن ده‌ستیه‌كتان به‌ درۆتان خسته‌وه‌ و ده‌سته‌یه‌كیشتان بێ‌ باوه‌ڕی ده‌كه‌ن .
2- خۆشه‌ویستی ژیانی دونیایان زاڵه‌ به‌ سه‌ر ژیانی نه‌بڕاوه‌ی دوایی : خۆلكاندن به‌ شه‌هوه‌ت و تام و چێژ وه‌رگرتن .
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ { ذلك بأنهم استحبوا الحياة الدنيا علي الاخرة وإن الله لايهدي القوم الكافرين } النحل / 107 .
واته‌ : له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خۆشه‌ویستی ژیانی دونیایان هه‌ڵبژارد به‌سه‌ر ژیانی دوایی و خوا ڕێنمونی گه‌لی بێ‌ باوه‌ڕ ناكات .
3- حه‌سودی و له‌چه‌ری : شێتایه‌تی دۆستانی شه‌یتان هیچ كات نابڕێته‌وه‌ ، حه‌سودی به‌ بڕواداران ده‌به‌ن . 
خودای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ :{ ود كثير من اهل الكتاب لو يردو نكم من بعد إيمانكم كفارا حسدا من عند أنفسهم من بعد ما تبين لهم الحق ... } البقرة / 109 .
واته‌ : زۆر له‌ خاوه‌ن په‌رتوكه‌كان ( جوله‌كه‌و دیان ) ئاواته‌ خوازن بتانگێڕنه‌وه‌ بێ‌ باوه‌ڕتان بكه‌ن له‌به‌ر حه‌سودی و چه‌له‌ری دوای ئه‌وه‌ی باوه‌ڕتان هێناوه‌ دوای ئه‌وه‌ی ڕاستیه‌كانیان بۆ ڕون بوه‌وه‌ .

------------------------------------------------------------


ئه‌م بابه‌ته‌ لێره‌ به‌ pdf دابگره‌

------------------------------------------------------------
ئاماده‌کردنی : نوسه‌یبه‌ میرانی
سه‌رچاوه‌ : الولاء والبرا‌ء في الاسلام / محمد بن سعيد بن سالم القحطاني

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:28  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

( الولا‌ء والبرا‌ء ) به‌شی سێیه‌م

avatar

به‌شی سێیه‌م
( الولا‌ء والبرا‌ء )


بیرو باوه‌ڕی ئه‌هلی سوننه‌ و جه‌ماعه‌ ده‌رباره‌ی دۆستایه‌تی بڕواداران و بێبه‌ری و دوژمنایه‌تی بێ‌ باوه‌ڕان له‌ پێناوی خواد //
• ئیبن ته‌یمیه‌ ده‌ڵێ‌ : بڕوادار له‌سه‌ریه‌تی له‌ پێناوی خودا دژایه‌تی بكا و ، له‌ پێناوی خودا دۆستایه‌تی بكا ، گه‌ر بڕوادارێك هه‌بێ‌ پێویسته‌ دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵ بكا هه‌ر چه‌ند سته‌میش بكا ، چونكه‌ سته‌م دۆستایه‌تی ئیمانی ناپچڕێنێ‌ .( وان طائفتان من الموئمنين اقتكلوا فاصلحدا بينها ) 
واته‌ گه‌ر دوو ده‌سته‌ی بڕواداران شه‌ڕو جه‌نگیان كرد چاكسازیان له‌ نێواندا بكه‌ن . خودا گێڕاویه‌تی به‌برا له‌گه‌ڵ جه‌نگ و سه‌رپێچی و , فرمانیشی كردووه‌ به‌ چاكسازی له‌نێوانیاندا بكرێ‌ , بۆ بڕوادار واجبه‌ دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵ بكرێ‌ هه‌ر چه‌ند سته‌می لێت كردو ده‌ست درێژی لێت كرد . 
بێباوه‌ڕیش واجبه‌ دژایه‌تی بكرێ‌ هه‌ر چه‌ند چاكه‌شی له‌گه‌ڵ كردبێ‌ . 
گه‌ر له‌كه‌سێكدا كۆبۆوه‌ : چاكه‌و خراپه‌ ، سه‌رپێچی و ملكه‌چی ، سوننه‌ت و بیدعه‌ ، چاكه‌شی بۆ هه‌یه‌ . 
مافی دۆستایه‌تی هه‌یه‌ به‌ ئه‌ندازه‌ی چاكه‌ی ، مافی دژایه‌تیشی هه‌یه‌ به‌ ئه‌ندازه‌ی خراپه‌ی ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ یاسای ( ولا‌و و البرا‌و ) داڕێژراوه‌ له‌سه‌ر خۆشه‌ویستی و ڕق لێبونه‌وه‌ .

به‌ گوێره‌ی ئه‌مه‌ ده‌كرێته‌ ( 3 ) جۆر :

1- هه‌ندێك به‌ ڕه‌هایی و گشتی خۆشه‌ویستی و دۆستایه‌تیان بۆ هه‌یه‌ ، ئه‌وانه‌ی بڕوایان به‌ خوداو پێغه‌مبه‌ر هێناوه‌ به‌ و به‌ په‌یامی ئیسلام و بنچینه‌كانی هه‌ڵساون .
كرده‌وه‌كانی و كرداره‌كانی ته‌نها بۆ خودایه‌ و , ملكه‌چ بووه‌ بۆ فرمانه‌كانی وازی له‌ قه‌ده‌غه‌ كراوه‌كانیشی هێناوه‌ له‌ پێناو خودا ، خۆشه‌ویستی و دۆستایه‌تیشی له‌ پێناو خودایه‌ ، ڕق و دوژمنایه‌تیشی له‌ پێناو خودایه‌ . 
2- له‌ ڕوێكه‌وه‌ خۆشه‌ویستی و دۆستایه‌تی بۆ هه‌یه‌ ، له‌ ڕوێكی تره‌وه‌ ڕق لێ‌ بوونه‌وه‌و دوژمنایه‌تی بۆ هه‌یه‌ ، ئه‌وه‌ش ئه‌و موسڵمانه‌یه‌ كه‌ كرده‌وه‌ی چاك و خراپی تێكه‌ڵ كردووه‌ ، به‌ ئه‌ندازه‌ی چاكه‌كه‌ی خۆشه‌ویستی و دۆستایه‌تی بۆ هه‌یه‌ ، وه‌ به‌ ئه‌ندازه‌ی خراپه‌ دژایه‌تی و ڕق لێبوونه‌وه‌ی بۆ هه‌یه‌ ، به‌ ڵگه‌ش له‌سه‌ر ئه‌مه‌ ( عبدالله ی كوڕی حیمار ) له‌ هاوه‌ڵانی پێغه‌مبه‌ر بوو ( درودی خوای لێبێت ) ئاره‌قی ده‌خوارده‌وه‌ , هێنایانه‌ 
لای پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) پیاوێك به‌نه‌فرینی لێ‌ كرد ..... پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوای لێبێت ) : فه‌رمووی به‌ نه‌فرینی مه‌كه‌ چونكه‌ ئه‌و خودا و پێغه‌مبه‌ری خۆشده‌وێ‌ .
له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا پێغه‌مبه‌ر نه‌فرینی له‌ ئاره‌ق و ئه‌وه‌ی ده‌خواته‌وه‌ و ئه‌وه‌ی ده‌یفرۆشێ‌ ... كردووه‌ .
3- هه‌ندێك به‌ گشتی و به‌ ڕه‌هایی ڕق لێبوونه‌وه‌و دژایه‌تیان بۆ هه‌یه‌ و( شایه‌نی ڕق لێ‌ بوونه‌وه‌ن ) ، نابێ‌ دۆستایه‌تیان له‌ گه‌ڵ بكرێ‌ , ئه‌وانه‌ش كه‌سانێكن بێ‌ بڕوابوونه‌ به‌ خودا و فریشته‌كانی به‌ په‌رتووكه‌كانی و 
4- نێردراوه‌كانی و ڕۆژی دوایی و بڕوایان به‌ قه‌ده‌ر خێرو شه‌ڕ نیه‌ ، یان یه‌كێك له‌ ڕوكنه‌كانی ئیسلامی ته‌رك كردووه‌ یان هاوتای بۆ خودا بڕیار داوه‌ .
ئه‌هلی سوننه‌ و جه‌ماعه‌ بێ به‌رین له‌وانه‌ی دژایه‌تی خودا و پێغه‌مبه‌ر ( درودی خوا لێبێت )ده‌كه‌ن هه‌رچه‌ند نزیكترین كه‌سی بێ‌ خودای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ : ( لاتجد قوما يومنون بااللة واليوم الأخر يوادون من حاد اللة ورسولة ولوكانوا اباءهم أوابناءهم أواخوانهم أوعشيرتهم ) ( مجادلة:22 )
واته‌ : كه‌سانێكت ده‌ست ناكه‌وێت باوه‌ڕ بهێنن به‌ خواو به‌ ڕۆژی دوایی , له‌ كاتێكدا كه‌سانێكیان خۆش بوێت كه‌ دژایه‌تی خواو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌یان كردبێت , ئه‌گه‌ر چی ئه‌و دوژمنانه‌ باوو باپیریان بن یان برایان یان عه‌شیره‌تیان بن.

پیشه‌نگی جوان له‌ ( دۆستایه‌تی و دژایه‌تی ) ئوممه‌ته‌كانی ڕابردوو //

به‌رزترین نمونه‌ پێغه‌مبه‌ر ئیبراهیم ( درودی خوای لێبێت ) :
له‌ پیغه‌مبه‌ر ئبراهیمه‌وه‌ ( درودی خوای لێبێت ) : پیشه‌نگی جوان هه‌یه‌ له‌ ئاینی و به‌ندایه‌تی خودا بۆپه‌روه‌ردگاری و , دۆستایه‌تی و وه‌لائی بۆ بڕواداران و ، دژایه‌تی و بێ‌ به‌ری دوژمنانی خودا ، یه‌كیك له‌وانه‌ ... باوكی !!! خودای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ ( قدكانت لكم أسوة حسنة في ابراهيم والذين معه اذ قالو لقومهم انا بُرآؤا منكم ومما تعبدون من دون الله كفرنا بكم وبدا بيننا وبينكم العداوة والبغضاء أبدا حتى تومنوا بالله وحده ) ( المتحنة:4 )
واته‌ :ئه‌ی ئیمانداران له‌ ئیبراهیم و ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ گه‌ڵیدابوون نمونه‌یه‌كی چاكتان خراوه‌ته‌ به‌رچاو , كاتێك كه‌ به‌ قه‌ومه‌كه‌ی خۆیانیان ووت : دوای ساڵه‌ها بانگه‌واز , ئێمه‌ به‌رین له‌ ئێوه‌ و له‌ شتانه‌ش كه‌ له‌ جیاتی خوا ده‌یپه‌رستن , ئێمه‌ باوه‌ڕمان به‌و دین و ئاینمه‌ی ئێوه‌ نیه‌ , ئیتر دوژمنایه‌تی و ڕه‌قه‌به‌رایتی له‌ نێوانماندا به‌رپا بوو تا ئه‌و كاته‌ی كه‌ باوه‌ڕ به‌ خوای تاك و ته‌نها ده‌هێنن .
ئائه‌مه‌ سه‌ره‌تایه‌ك بوو بۆ بانگه‌وازی دۆستایه‌تی خوا , بانگه‌وازیه‌كی جوان بوو , له‌ نزیكه‌كانی ده‌ستی پێ‌ كرد ، گه‌روه‌ڵامدانه‌وه‌ بوو بێ‌ به‌ری كردنه‌ بۆ ئه‌م ئاینه‌ پوچه‌یان ڕزگاربوونه‌ بۆ بانگه‌واز له‌ هاوبه‌شی كردنی ئه‌هلی بێ‌ باوه‌ڕی له‌ ئاینه‌كه‌یان ئه‌گه‌ر هیچ چاره‌یه‌ك نه‌بوو كه‌ هه‌ر ده‌بووایه‌ له‌ گه‌ڵیان تێكه‌ڵ بوونایه‌ و نه‌یان ده‌توانی كۆچ بكه‌ن به‌ڵێ‌ له‌ ئیبراهیمه‌وه‌ پێشه‌نگی جوان بۆ ئێمه‌ هه‌یه‌ ته‌نها ئه‌م ووته‌یه‌ی ئیبراهیم كاتێك گوتیه‌ باوكی ( لا ستغفرن لك ) ( متمنة : 4 ) . 
له‌مه‌وه‌ نابێت بیكه‌ینه‌ پێشه‌نگ ، چونكه‌ ئه‌مه‌ ته‌نها به‌ڵێنێك بوو پیێ‌ دا ، به‌ڵام كاتێك زانی دوژمنی خودایه‌ بێ‌ به‌ری لێی كرد بزانه‌ لێی ووردبه‌وه‌ به‌جۆرێك بێ‌ به‌ری له‌ خزم و قه‌ومه‌كه‌ی كرد تا وویستیان بی سوتێنن ، به‌ڵام 
ئه‌و باوه‌ڕه‌ی به‌ تیف و دامه‌زراو بوو بوو ، دژایه‌تی و بێ‌ به‌ری له‌وان كردبوو ( قالوا مرقوة وانصروا آلهتكم ان كنتم فاعلين قلنا يا ناركونى برداً وسلاقاً على ابراهيم وارا دوا بةكيداً فجعلناة الا ضرين ) 
ئینجا بۆ پێغه‌مبه‌ر موحه‌ممه‌د ( درودی خوای له‌سه‌ر بێت ) توجیهات هات كه‌ شوێنكه‌وته‌ی ابراهیم بن اوحينا اليك ان اتبع ملة ابراهيم حنيفاً و ماكانت من المشركين ) . 
( ولقد بعثنا فى كل اقةرسةلا ان اعبدوا اللة واجتنبوا الطّظوت ) (نحل : 36 ) .

** چاكه‌كردن له‌گه‌ل خزمه‌ نزیكه‌كانی هاوتا په‌رست **

پێش كۆچ كردنی موسڵمانان له‌ مه‌ككه‌دا له‌گه‌ل پچڕانی دۆستایه‌تی له‌ خۆشه‌ویستی و سه‌رخستن له‌نێوان موسلمانان و خزمه‌ بێ‌ باوه‌ڕه‌كان ، قورئان فرمانی پێ‌ كردن كه‌ سیله‌ی ڕه‌حم نه‌ پچڕینن و چاكه‌كاربن له‌گه‌ڵیان , له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا دۆستایه‌تیان له‌ نێواندا نیه‌ . 
ده‌رباره‌ی ( سه‌عدی كوری ئه‌بی وه‌قاص ) ئه‌م ئایه‌ته‌ دابه‌زی كه‌ خودای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌ : ( ووصينا الأنسان بوالدية حسنا وإن جهداك لتشرك بى ماليس لك بة علم فلا تطعهما إلى مرجعكم فأنبئكم بما كنتم تعملون ) (عنكبوت : 8 )
واته‌ : ئێمه‌ فرمانمان داوه‌ به‌ ئاده‌میزاد كه‌ چاك ڕه‌فتار بێت له‌ گه‌ڵ دایك و باوكیدا , خۆ ئه‌گه‌ر زۆریان لێ‌ كردیت تا هاوه‌ڵ و هاوبه‌شم بۆ بڕیار بده‌یت , بێ‌ ئه‌وه‌ی زانست و زانیاریت هه‌بێت ده‌رباره‌ی , ئه‌وه‌ ملكه‌چیان مه‌به‌ و به‌ گوێیان مه‌كه‌ دڵنیاش بن كه‌ گه‌ڕانه‌وه‌تان بۆ لای منه‌ , ئه‌و كاته‌ ئاگادارتان ده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌ ئه‌نجامتان داوه‌ .
ئه‌مه‌ له‌ كاتێكدا كه‌ ( سه‌عد ) هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ موسولمان بوو , دایكی ناوی ( حیمنه‌ی كچی ئه‌بی سوفیان ) بوو ، چاكه‌ی له‌گه‌ڵ دایكی ده‌كرد , دایكی پێ‌ ی گووت : ئه‌م دینه‌ چی یه‌ هێناوته‌ ؟ سوێند به‌خوا نه‌ خواردن نه‌ خواردنه‌وه‌ ده‌خۆم تا ده‌گه‌رێییه‌وه‌ سه‌ر ئه‌ودینه‌ی له‌سه‌ری بووی , یان ده‌مرم !!! له‌ سه‌رت ده‌بێته‌ عه‌یب تا هه‌تایه‌ ، پێت ده‌ڵێن (يا قاتل أمه ) ئه‌ی كوژه‌ری دایكی , پاشان شه‌وو ڕۆژێك تێپه‌ڕی نه‌ خواردن نه‌ خواردنه‌وه‌ی خوارد و له‌ ژێر سێبه‌ریشی نه‌بوو،.... ( هه‌ر چاوه‌ڕوان بوو و ئارامی گرت به‌ڵكو سه‌عد بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر دین و داب و نه‌ریتی باوو باپیریان ) . 
شه‌وو ڕۆژێكی تریشی پێ‌ چوو هه‌ر نان وئاوی نه‌خوارد سه‌عد هاته‌ لای ووتی : ئه‌ی دایكه‌ : گه‌ر سه‌د گیانت هه‌بێ‌ یه‌ك یه‌ك له‌ لاشه‌تا ده‌ربچێ‌ من واز له‌ دینم ناهێنم ،گه‌ر ویستت بخۆ گه‌ر نه‌شت ویست مه‌خۆ !!! كاتێك نائومێد بوو خواردی و خواردیه‌وه‌ ,
چونكه‌ دۆستایه‌تی بۆ دین و بڕواداران شتێكه‌ و گوێ‌ رایه‌ڵی بۆ دروست كراوان له‌ پێچه‌وانه‌ی چاكه‌ له‌گه‌ڵ خزمی نزیكی هاوتا په‌رست شتێكی تره‌ , له‌وانه‌یه‌ له‌بابی ره‌غبه‌ت بێ‌ اسلام بونیان . 
جا باوه‌ڕداران و موسڵمانان خوشك و برایانی ئازیز ... مه‌رج نیه‌ ته‌نها سه‌رپێچی دایك و باوك ته‌نها له‌ چوارچێوه‌ی دین هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌ بێت , هه‌ر ته‌نها سه‌رپێچیه‌كی بچوكی فرمانی خوا بێت نابێ‌ به‌ گوێیان بكرێ‌ , به‌ڵام له‌ ڕوی 

پێدانی خۆشه‌ویستی و هه‌ست و نه‌ستی منداڵ و دایكایه‌تی یان باوكایه‌تی ئه‌وه‌ فرمانی خوایه‌ و ده‌بێ‌ چاكه‌یان له‌ گه‌ڵ بكرێ‌ .


ئه‌م بابه‌ته‌ لێره‌ به‌ pdf دابگره‌

________________________________________
سه‌رچاوه‌ : الولاء والبرا‌ء في الاسلام / محمد سعيد بن سالم القحطاني
ئاماده‌كار : نوسه‌یبه‌ میرانی

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:26  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

سۆزێك بۆزانای کۆچکردوو مامۆستا ئه‌حمه‌دی کاکه‌ مه‌حموود

له‌ته‌مه‌نێك دا پێت گه‌شتم
که‌سه‌ره‌تای لاوێتیم بوو
ئه‌وکاته‌ی که‌ لێت نزیك بووم
نه‌م ده‌ناسیت وه‌کوو ئێستام
جارێك بینیمیت له‌خورماڵ
پرسیارم کرد ئه‌مه‌ کێ یه‌؟
له‌وه‌ڵامدا پێیان ووتم
بۆ نایناسیت؟
چۆن نایناسیت!
ئه‌وه‌ مامۆستا ئه‌حمه‌ده‌و
خه‌ڵکی گوندی یاڵانپێ یه‌
مامۆستایه‌کی ڕاستگۆیه‌و
خۆشه‌ویستی شارو دێ یه‌
به‌ڵام ئه‌وکات من منداڵ بووم
سه‌ره‌تای لاوێتیم بوو
نه‌م ده‌فامی و
نه‌م ده‌ناسین وه‌کو ئێستام!
‌ که‌چه‌ند جێگاتان دیاره‌
له‌م زه‌مه‌نی غوربه‌ته‌دا!

تاخواکردی ڕۆژێك هاتی
بۆ لای ئێمه‌ به‌ میوانی
ئه‌و ڕۆژه‌ ڕۆژی هه‌ینی بوو
ووتاریشت خۆشه‌ویستی و
یه‌کڕیزی بوو
تا کۆتایی ته‌ مه‌نیشت
به‌ بێ ووچان خزمه‌تت کرد
ڕامانت بۆ به‌ جێ هێڵاین!

له‌ دوای وه‌فاتی به‌ڕێزتان
چاومان گه‌ش بوو
به‌ته‌فسیری به‌ڕێزتان
خۆشحاڵت کردین به‌ڕامان!!

سه‌فه‌ری تۆ
غه‌م و په‌ژاره‌ی زیاد کردین
چونکه‌ ئێستا منی ده‌م ڕووت
له‌ جیاتی تۆ قسه‌ ده‌که‌م
ده‌زانی بۆ؟
مسوڵمانان هه‌تیو که‌وتوون
که‌س غه‌م ناخوا بۆ ئاینی
هه‌موو هه‌وڵه‌ دا بۆ ژینی
نه‌ك بۆ دینی!!
ده‌گمه‌ن بووه‌ زانای ڕاستگۆ
به‌ڕاستی بکات گفتو گۆ
له‌م زه‌مانی عه‌وله‌مه‌یه‌
ئه‌زمه‌ی پاکی عه‌مامه‌یه‌

مامۆستا گییان وا سێ ساڵه‌ ته‌فسیره‌که‌ت 
بۆته‌ چرای ڕۆشنایی ڕێم
له‌گه‌ڵ نوسینی بابه‌تم
ڕامانیش وا له‌به‌رده‌ستم!!

سه‌فه‌رتان خێر 
هاتنتان خێر بوو بۆ ئێمه‌و
تاریکیتان ڕۆشن ده‌کرد
سه‌فه‌ریشتان بووه‌ مایه‌ی
دڵته‌نگی و ناڕه‌حه‌تیمان!!

خواتان له‌گه‌ڵ مامۆستا گییان
چاوه‌ڕێ بن 
ئێمه‌ش وا دێین
بۆنێو ماڵی کۆتاییمان
گه‌ر خوا حه‌زکات 
به‌یه‌ك ده‌گه‌ین له‌خزمه‌تی 
پێغه‌مبه‌ران و پیاو چاکان و
ڕاستگۆیان و شه‌هیداندا

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:24  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

به‌ رنامه‌ ی ته‌ فسیری قورئانی پیرۆز به‌ زمانی کوردی ئینگلیزی عه‌ ره‌ بی

به‌رنامه‌ی ته‌فسیری قورئانی پیرۆز به‌ زمانی کوردی ئینگلیزی عه‌ره‌بی 
روکاری به‌رنامه‌که‌








داگرتن

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:21  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

نوێژی ئيستخاره


avatar

بسم الله الله الرحمن الرحيم

(1) ئيستخارة چیه ؟

ئيستخاره __له‌ زمانه‌ وانیدا : واته : داوا كردنی شتێکی باش له کاره‌کاندا .

له شه رعا : داوا كردنی خێر له هه مو ئيشو كارێک وهه لبژاردنی ئه وه ی خێری تێدایه‌ بۆتۆ .

(2) _حوكمه كه ی......

زانايانى كۆن له‌ سه‌ر ئه وه كه ( نوێژی ئيستخاره ) سونه تێکی پێغه مبه ره ( صلى الله عليه وسلم) به به

لگه‌ ی ئه م حةديسه : عَنْ جَابِرٍ رضي الله عنه قَالَ :( كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا الاسْتِخَارَةَ ف

فِي الأُمُورِ كُلِّهَا كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنْ الْقُرْآنِ يَقُولُ : إذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ ل

لِيَقُلْ : ( اللَّهُمَّ إنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ , وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ , وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلا أَقْدِرُ , وَتَعْلَمُ وَلا

أَعْلَمُ , وَأَنْتَ عَلامُ الْغُيُوبِ , اللَّهُمَّ إنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ (هنا تسمي حاجتك ) خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ

أَمْرِي أَوْ قَالَ : عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ , فَاقْدُرْهُ لِي وَيَسِّرْهُ لِي ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ , اللَّهُمَّ وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ (هنا

تسمي حاجتك ) شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي أَوْ قَالَ : عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ , فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ

وَاقْدُرْ لِي الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ ارْضِنِي بِهِ . وَيُسَمِّي حَاجَتَهُ

وَفِي رواية ( ثُمَّ رَضِّنِي بهِ( رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ (1166)

(3) ـ ده‌ست نوێژ ئه گریت.


(4)ـ نیه‌ت هێنان : پێویسته‌ نيه ت بهێنیت پێش هه موو شتێک.

(5)ـ دوو رکه عت نوێژ ئه كه يت ، سونه ته له ركعه تی يه كه م پاش سوره تی فاتحه سوره تی (قُلْ يَا أَيُّهَا

الْكَافِرُونَ) بخوێنی و له ركعه تی دووه م سوره تی (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد) بخوێنی .

(6)ـ پاشان سه لام ئه ديته وه .

(7)ـ پاش سه لام دانه وه ، ده ستت به رز ئه كه يته وه به دلێکی جۆشو خرۆشه وه ئه پارێته‌وه .

(8)ـ پاشان سوپاس وستايشی (الله) ئه كه يت ، ئينجا سلاوات له سه ر پێغه مبه ره( صلى الله عليه وسلم) لێ ئه ده يت.

ـ ئينجا دوعاكه ئه خوێنیت : له جابره وه ئه گێرنه‌وه ، ئه فه رموێ : پێغه مبه ره( صلى الله عليه وسلم) نوێژی

ئيستخاره ی فێر ئه كردين هه روه كو چۆن سوره تێکی له‌ قورئان فێر ئه كردين ئه ی وت ئه‌ گه‌ر یه‌کێکتان

ئيشێکی هاته‌ پێش یان دو دل بوو له شتێک با دوو رکه عت بكات بێ (نوێژی فه‌رز) ئه لێیت : خوايه گیان من

داوات لێ ئه كه م ئه وه ی خێری تێدادیه‌ بيكه خه لاتم له م ئيشه ودوو دليم لێ لابه ره به زانياری خۆت وداوات

لێ ئه كه م به دةسه لاتی خۆت، وداوات لێ ئه كه م له خێری به فه‌ ری خۆت ، له به ر ئه وه ی تۆ تواناداری بێ

سنوری من بێ توانام ، تۆ زانیاریت بێ سنوره‌ من نه‌ زانم ، وه‌ هه‌ ر خۆ ت خاوه نی په‌ نهانی،خوايه تۆ ئه زانی

ئه گه‌ ر (( ناوى كاره كه بهێنه‌ )) چاکه‌ ی تیایه‌ بۆ ئاينم و دونيا م وكۆتایی پێم ببخشه وبۆم ئاسان بكه ، وئه

گه‌ر ئه م كاره چاکه‌ ی( تیانيه) بۆ ئاينم و دونيا م وكۆتایی کاره‌ کان ئه وا لێم لا به ره ومنيش دوور خه ره وه لی
ی ،وشتێکی چاکترم پێ ببه‌ خشه له‌ هه ر کوێ بێت ودلم پێ رازی بکه‌
ـ ئينجا سه لاوات بده له سه ر پێغه مبه ر ( صلى الله عليه وسلم).
ـ ئيستا (نوێژی ئيستخارة) کۆتایی هات پشت به (الله)

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:20  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 


avatar

بسم الله‌ الرحمن الرحیم
باسی نوێژی جومعه‌

نوێژی جومعه‌ دوو ركاته‌ ، ئه‌م دوو ركاته‌ له‌گه‌ڵ دوو خوتبه‌ كه‌ له‌ پێش نوێژه‌كه‌دا ئه‌خوێنرێنه‌وه‌ جێ‌ نشینی نوێژی نیوه‌رۆیه‌ ، نوێژی جومعه‌ فه‌رزی عه‌ینه‌ له‌سه‌ر هه‌موو موسوڵمانێكی نێرینه‌ی باڵغی عاقڵی نیشته‌جێ‌ بۆ هه‌موو كاتێ‌ یا به‌ نیازی چوار رۆژ غه‌یری رۆژی رۆیشتن و ده‌رچون ، له‌ شوێنێكا چل پیاوی موسوڵمانی عاقڵی خه‌لكی ئه‌و شوێنه‌ی تیابێ‌ ، یا ئه‌وه‌نده‌ی تیا نه‌بێ‌ ، به‌ڵام نزیكی شارێ‌ یا دێیه‌كی وا بن جومعه‌ یان تیا بكرێ‌ و ده‌نگی بانگی جومعه‌یان له‌كاتی ئارامی دنیادا پێ‌ بگا ، ئه‌وه‌نده‌ هه‌یه‌ ئه‌م كه‌سانه‌ ئه‌گه‌ر چی واجبه‌ له‌سه‌ریان برۆن بۆ ئه‌و شوێنه‌ كه‌ جومعه‌كه‌ی تیا ئه‌كرێ‌ و جومعه‌كه‌یان دروسته‌ ، به‌ڵام له‌و شوێنه‌دا جومعه‌یان پێ‌ ته‌واو نابێ‌ .
جومعه‌ فه‌رزه‌ له‌سه‌ر پیاوی پیر و شله‌په‌تكه‌ ، به‌و شه‌رته‌ وڵاغی سوارییان ده‌س بكه‌وێ‌ ، هه‌روه‌ها له‌سه‌ر كوێری كه‌ كه‌سێكی هه‌بێ‌ ده‌سی رابكێشێ‌ ، به‌لام واجب نیه‌ له‌سه‌ر رێبوار و ژن و نێره‌موك و دیل و زیندانی ، ئه‌وه‌ی جومعه‌ی له‌سه‌ر نه‌بێ‌ ، ئه‌گه‌ر گه‌یشته‌ مزگه‌وتیش ئه‌توانێ‌ بێته‌ ده‌ره‌وه‌و جومعه‌ نه‌كا ، مه‌گه‌ر نه‌خۆش و كوێری كه‌ كه‌سێكی له‌گه‌ڵ بێ‌ ده‌ستی راكێشێ‌ ، ئه‌مانه‌ ئه‌گه‌ر گه‌یشتنه‌ مزگه‌وت ، نابێ‌ بێنه‌ ده‌ره‌وه‌ تا جومعه‌كه‌یان ئه‌كه‌ن ، مه‌گه‌ر نه‌خۆشه‌كه‌ به‌ مانه‌وه‌ی له‌ مزگه‌وتا ئازاری زۆرتر ببێ‌ ئه‌وه‌ ئه‌توانێ‌ بچێته‌ ده‌ره‌وه‌.
به‌شێوه‌یه‌كی گشتی هه‌ر كه‌س له‌وانه‌ی كه‌ دروسته‌ ته‌ركی نوێژی جومعه‌ بكه‌ن ، ئه‌گه‌ر بۆیان رێكه‌وت نوێژی جومعه‌ بكه‌ن ، ئه‌وه‌ جومعه‌كه‌یان دروسته‌ و له‌باتی نوێژی نیوه‌رۆ بۆیان ئه‌ژمێررێ‌ ، ئه‌وانه‌ی كه‌ جومعه‌یان له‌سه‌ره‌ ، دروسته‌ به‌ر له‌ به‌یانی رۆژی جومعه‌ له‌ شوێنی جومعه‌كه‌ ده‌رچن بۆ ئیش و كار یا بۆ سه‌فه‌ر با له‌رێگایشا توشی جومعه‌ نه‌بن ، چونكه‌ له‌و كاته‌دا كه‌ ئه‌وان چونه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌ شه‌رع مه‌نعی درچونی لێ‌ نه‌كردون ، به‌لێ‌ ئه‌گه‌ر رۆیشتن بۆ شوێنێ‌ كه‌ له‌و شوێنه‌وه‌ گوێیان له‌ بانگی جومعه‌ی خۆیانه‌وه‌ بو ، فه‌رزه‌ له‌ ویچوه‌ بێنه‌وه‌ بۆ نوێژی جومعه‌ ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ده‌نگی بانگ وڵاتێكی تریان ئه‌بیست پێویست نیه‌ برۆن بۆ نوێژی جومعه‌ بۆ ئه‌و شوێنه‌ .
دروست نیه‌ ئینسان پاش سبه‌ینێی رۆژی جومعه‌ له‌ وڵاتی خۆی ده‌رچێ‌ چ پێش لادانی خۆر له‌ ناوه‌راستی ئاسمان (زوال) و چ پاش لادانی ، مه‌گه‌ر به‌و شه‌رته‌ كه‌ له‌ رێگادا نوێژی جومعه‌ی بۆ بكرێ‌ ، به‌ڵێ‌ ئه‌گه‌ر به‌هانه‌یه‌كی شه‌رعی هه‌بوو وه‌كو ناچاری په‌یدا كردنی گوزه‌رانی رۆژانه‌ی خۆی و منداڵی ، یا ترسی دواكه‌وتن له‌ كاروان ، یا له‌ هاورێیه‌كی سه‌فه‌ر كه‌ زۆر پێویستی پێی بێ‌ ، یا وه‌ك خه‌ریك بوون به‌ كاروباری كشت وكاڵه‌وه‌ ، ئه‌وه‌ له‌و حاڵه‌دا بۆی دروسته‌ له‌دێ‌ ده‌رچێ‌ و بروا بۆ سه‌ر ئه‌و ئیشانه‌ ، هه‌ر چه‌ند بیشبێ‌ به‌هۆی كه‌م بونه‌وه‌ی ئه‌و ژماره‌یه‌ كه‌ پێویسته‌ بۆ نوێژی جومعه‌ ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ده‌نگی دێكه‌ی ئه‌بیست ، ئه‌وه‌ فه‌رزه‌ له‌سه‌ری بێته‌وه‌ بۆ دێ‌ و جومعه‌كه‌ بكا ، مه‌گه‌ر ناچارییه‌كی وا بێته‌ پێشه‌وه‌ كه‌ مه‌جالی نه‌مێنێ‌ وه‌ك هێرشی ئافه‌ت بۆ سه‌ر كشتوكاڵ،
به‌جۆرێ‌ كه‌ له‌وانه‌بێ‌ كشتوكاڵه‌كه‌ی بفه‌وتێ‌ ، ئه‌وه‌ له‌و كاته‌ دروسته‌ ، به‌ڵكو فه‌رزه‌ ، نه‌یه‌ته‌وه‌ ، چونكه‌ فه‌رزی نوێژ به‌قه‌زا ئه‌كرێته‌وه‌ ، به‌ڵام ئه‌و زیانانه‌ تۆلچه‌یان زۆر زه‌حمه‌ته‌ .
ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌ ئه‌ساسا نوێژی جومعه‌یان له‌سه‌ر نیه‌ وه‌كو ژن ، سوننه‌ته‌ هه‌ر له‌ ئه‌ووه‌ڵی وه‌خته‌وه‌ نوێژی نیوه‌رۆ به‌ جه‌ماعه‌ت بكه‌ن ، ئه‌گه‌ر له‌ ئه‌ساسا جومعه‌یان له‌سه‌ر بوو ، به‌ڵام ئێستا عوزری شه‌رعیان هه‌بوو ، ئه‌وانه‌ ئه‌گه‌ر ئومێدی لاچونی عوزره‌كه‌یان هه‌بوو ، ئه‌وه‌ سوننه‌ته‌ نوێژی نیوه‌رۆكه‌یان دوا بخه‌ن تا له‌ جومعه‌كه‌ بیچ ئومێد ئه‌بن ، ئه‌وسا نوێژی نیوه‌رۆ بكه‌ن ، ئه‌گه‌ر ئومێدی لاچونی عوزره‌كه‌یان نه‌بوو هه‌ر هه‌ر له‌ ئه‌ووه‌ڵی وه‌خته‌وه‌ نوێژه‌كه‌یان به‌ جه‌ماعه‌ت بكه‌ن ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌هانه‌كه‌یان نهێنی بوو ، نوێژه‌كه‌ به‌ په‌نامه‌كی بكه‌ن ، ئه‌گه‌ر ئاشكراش بوو ، نوێژی جه‌ماعه‌ته‌كه‌شیان به‌ ئاشكرا بكه‌ن .
بێجگه‌ له‌و شه‌رتانه‌ی بۆ نوێژه‌كانی تر پێویستن ، نوێژی جومعه‌ چه‌ند شه‌رتێكی تایبه‌تی تریشی هه‌یه‌ ، یه‌كه‌م ئه‌وه‌یه‌ له‌ وه‌ختی نوێژی نیوه‌رۆدا بكرێت ، ئه‌گه‌ر له‌و وه‌خته‌دا نه‌كرا به‌ صیفه‌تی جومعه‌یی قه‌زا ناكرێته‌وه‌ ، به‌ڵكو به‌نوێژی نیوه‌رۆ ئه‌گێردریچته‌وه‌ ، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش وه‌خت نه‌ما بوو به‌شی دوو خوتبه‌ و دوو ركات نوێژی سوك بكا ، ئه‌وه‌ پێویسته‌ نییه‌تی نوێژی نیوه‌رۆ بێنن ، چونكه‌ نوێژی نیوه‌رۆ به‌وه‌ دا ئه‌مه‌زرێ‌ كه‌ هیچ نه‌بێ‌ تاقه‌ ركاتێكی له‌ وه‌ختی خۆیدا بكرێ‌ ، به‌ڵام نوێژی جومعه‌ پێویسته‌ هه‌مووی له‌ كاتی خۆیدا بكریچ ،ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵێك له‌ نوێژی جومعه‌دا بوون و له‌ پێش سه‌لامی یه‌كه‌می نوێژه‌كه‌دا وه‌ختی نیوه‌رۆ نه‌ما ، ئه‌وه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌و دوو ركاته‌وه‌ كه‌ كردویانه‌ دوو ركاتی تر بكه‌ن و ئه‌و نوێژه‌ بكه‌ن به‌ نوێژی نیوه‌رۆ ، ئه‌گه‌ر مه‌ئمومێكی لێ‌ پێش كه‌وتو له‌گه‌ڵ ئیمامی جومعه‌دا ركاتێك نوێژی كرد و پاش سه‌لامی ئیمامه‌كه‌ تێ‌ گه‌یشت كه‌وا وه‌خت به‌شی ركاتێكی تری نه‌ماوه‌ ، ئه‌وه‌ واجبه‌ له‌سه‌ری نوێژه‌كه‌ی بكا به‌ نوێژی نیوه‌رۆ .
دووهه‌م ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و نوێژی جومعه‌یه‌ له‌ (خطه ) ی خانو و مه‌سكه‌نی ئه‌هلی جومعه‌كه‌دا بكرێت ، مه‌به‌ست له‌ (خطه ) شوێنێكه‌ له‌ ناو شوره‌ی ده‌وری شارا بێ‌ ، یا له‌م دیوی ئه‌و شوێنه‌وه‌ بێ‌ كه‌ به‌سه‌ره‌تای مه‌سافه‌ی نوێژ كورت كردنه‌وه‌ دا ئه‌نرێ‌ بۆ رێبوار ، خوا ئه‌و شوێنه‌ ده‌شت بێ‌ یا سابات یا مزگه‌وت یا هه‌ر خانویه‌كی تر ، شه‌رتی سێهه‌م ئه‌وه‌یه‌ جومعه‌یه‌كی تر له‌ پێش یا له‌گه‌ڵ ئه‌م جومعه‌دا نه‌كرابێ‌ ، چونكه‌ مه‌زهه‌بی ئیمامی شافعی ( خوای لێ‌ رازی بێ‌ ) ئه‌وه‌یه‌ نابێ‌ له‌یه‌ك شوێنا له‌یه‌ك جومعه‌ زیاتر بكرێ‌ ، مه‌گه‌ر ئه‌و شوێنه‌ شارێكی گه‌وره‌ی وا بێ‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی ئه‌غڵه‌ب حازری جومعه‌ ئه‌بن مومكین نه‌بێ‌ له‌ یه‌ك شوێنا تیا گرد ببنه‌وه‌ ، له‌م وه‌خته‌ دا دروسته‌ له‌یه‌ك جومعه‌ زیاتر بكرێ‌ له‌و شوێنه‌دا ، به‌لام بۆ ئه‌م زیاده‌یه‌ پێویسته‌ ئیمام یه‌عنی سه‌رۆك و فه‌رمانداری ئوممه‌تی ئیسلام رێگای دابێ‌ .
جا ئه‌گه‌ر به‌بێ‌ ناچاری له‌ جومعه‌یه‌ك زیاتر كرا له‌ شوێنێكا ، ئه‌وه‌ ته‌نها جومعه‌ پێش كه‌وتوه‌كه‌یان دا ئه‌مه‌زرێ‌ ، بۆ زانینی ئه‌وه‌ش كه‌ كامیان له‌ پێشه‌وه‌ بوه‌ سرنجی ئه‌وه‌ ئه‌درێ‌ كه‌ (الله الكبر )ی ده‌س پێ‌ كردن كامیان له‌ پێشه‌وه‌ بوه‌ ، ئه‌گه‌ر جومعه‌ پێشوه‌كه‌یان له‌بیر چوبوه‌وه‌ ، واجبه‌ له‌سه‌ریان و فه‌رزی عه‌ینه‌ نوێژی نیوه‌رۆ بكه‌ن ، فه‌رزی كیفایه‌ش كه‌ به‌ جه‌ماعه‌ت بیكه‌ن ، ئیتر له‌م وه‌خته‌دا قابیل نیه‌ نوێژی جومعه‌ دوباره‌ بكرێته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ كه‌ جومعه‌یه‌كی راست كراوه‌ ، ئه‌وه‌نده‌ هه‌یه‌ ئێسته‌ له‌ بیرمان نه‌ماوه‌ كام جومعه‌یانه‌ ، ئه‌گه‌ر هه‌ردو جومعه‌كه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ بوون ، یا گومانمان هه‌بوو كه‌وا به‌یه‌كه‌وه‌ بوون ، یا به‌رودوا بوون ، ئه‌وه‌ هه‌ر دوكیان به‌ تاڵن و پێویسته‌ سه‌ر له‌ نوێ‌ جومعه‌یێكی تر بكرێت ، ئه‌گه‌ر كردنه‌وه‌ی نوێژی جومعه‌ رێك نه‌ئه‌كه‌وت ، ئه‌وه‌ فه‌رزی عه‌ینه‌ نوێژه‌كه‌ی نیوه‌رۆ بكه‌نه‌وه‌و فه‌رزی كیفایه‌یه‌ به‌ جه‌ماعه‌تیش بیكه‌ن ، له‌م سوره‌ته‌دا سوننه‌تی پێش جومعه‌ ئه‌كرێت له‌به‌ر ئه‌وه‌ كه‌ له‌ ئه‌ساسا كردنی جومعه‌كه‌ دروست بوه‌ ، به‌ڵام سوننه‌تی پاش جومعه‌ ناكرێت ، چونكه‌ شه‌رتی ئه‌و سوننه‌ته‌ ئه‌وه‌یه‌ له‌ پاش جومعه‌یه‌كی بێ‌ عه‌یب بكرێ‌ .
ئه‌گه‌ر كه‌سێك بڵێت چۆن قابیله‌ له‌ كاتێكا دوو فه‌رز بكرێت ، ئه‌ڵێین مه‌علوم نیه‌ جومعه‌كان هیچیان دروست بوبێ‌ ، كه‌واته‌ له‌ سوره‌تی ئه‌وه‌ دایه‌ جومعه‌ هه‌ر نه‌كرابێ‌ و ته‌نیا نوێژی نیوه‌رۆ كرابێ‌ .
ئه‌گه‌ر كه‌سێ‌ بڵێ‌ له‌ شارێكا كه‌ جومعه‌ی زیاد له‌ پێویستی تیا بكرێ‌ ، ئینسان شكی هه‌یه‌ له‌وه‌ دا كه‌ ئاخۆ جومعه‌كه‌ی خۆی له‌ پێشه‌وه‌ بوه‌ یا ئه‌ویان ، كه‌واته‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م شكه‌دا چۆن نییه‌تی جومعه‌مان بۆ دێت ؟ له‌ وه‌لاما ئه‌ڵێین ئه‌م شكه‌ كه‌ ئێمه‌ هه‌مانه‌ له‌ پێش كه‌وتنی جومعه‌كانا ، مانیعی نییه‌ت نیه‌ ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ كه‌ ئیحتیمالی هه‌یه‌ جومعه‌كه‌ی ئێمه‌ پێش كه‌وتو بوبێ‌ و له‌به‌ر ئه‌م ئیحتیماله‌ دروسته‌ ئیقدام بكه‌ین له‌سه‌ر نوێژی جومعه‌ و نییه‌ت بهێنین .
ئه‌گه‌ر هه‌ر دوو جومعه‌كه‌ له‌به‌ر ناچاری كرابوون ، ئه‌وه‌ هه‌ردوكیان دروستن ، به‌ڵام سوننه‌ته‌ له‌ پاش جومعه‌ نوێژی نیوه‌رۆ بكرێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ خیلافی ئه‌و ئیمامانه‌ رزگار ببین كه‌ به‌ هیچ جۆرێ‌ رازی نابن به‌ زۆری جومعه‌ ، سوننه‌تیشه‌ ئه‌م نیوه‌رۆیه‌ به‌ جه‌ماعه‌ت بكرێ‌ .
( بزانن ) تێكرا له‌هه‌ر لایه‌كا كردنه‌وه‌ی نوێژی نیوه‌رۆ واجب بێ‌ ، جه‌ماعه‌ته‌كه‌یشی فه‌رزی كیفایه‌یه‌ ، له‌ هه‌ر لایه‌كیشا كردنه‌وه‌ی سوننه‌ت بێ‌ ، وه‌كو ئه‌مه‌ كه‌ ئێستا له‌به‌ر ناچاری له‌یه‌ك ئاوه‌دانیدا له‌گه‌لێ‌ لادا نوێژی جومعه‌ ئه‌كرێ‌ ، یاخود وه‌كو ئه‌وه‌ كه‌ ژماره‌ی خه‌لكه‌كه‌ له‌ چل كه‌س كه‌متر بێ‌ و به‌ ته‌قلید نوێژی جومعه‌ بكه‌ن ، ئه‌وه‌ جه‌ماعه‌ته‌كه‌یشی سوننه‌ته‌ ، شه‌رتی چواره‌م ئه‌وه‌یه‌ به‌ جه‌ماعه‌ت بكرێ‌ و ئیمام و مه‌ئموم هه‌ردوكیان نییه‌تی جه‌ماعه‌ت بێنن ، شه‌رتی ئه‌م جه‌ماعه‌ته‌ ئه‌وه‌یه‌ به‌ چل كه‌س بێ‌ ، هه‌ر چه‌ند ئیمامه‌كه‌ش یه‌كێك بێ‌ له‌م چل كه‌سه‌ ، یاخود یه‌كێكیان نه‌خۆشێك بێ‌ له‌ماڵی خۆیا نوێژی نیوه‌رۆی كردبێ‌ و به‌ نیازی جومعه‌ خۆی گه‌یاندبێته‌ مزگه‌وت ، یاخود پیاوێك بێ‌ له‌ دێیه‌كی ترا نوێژی جومعه‌ی كردبێ‌ و گورج هاتبێته‌وه‌ بۆ دێكه‌ی خۆی و له‌وێش نوێژی جومعه‌ بكا ، پێویسته‌ ئه‌و چل كه‌سه‌ خه‌ڵكی ئه‌و شوێنه‌ بن و ، له‌به‌ر ناچاری نه‌بێ‌ نه‌ به‌زستان و نه‌ به‌ هاوین كۆچ نه‌كه‌ن .
ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵه‌ خه‌ڵكێك هه‌میشه‌ كۆچه‌ری بن ئه‌وه‌ به‌ هیچ جۆرێ‌ نوێژی جومعه‌یان له‌سه‌ر نیه‌ ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بۆیان بلوێ‌ بیكه‌ن ، ئه‌وه‌ دروسته‌ و له‌باتی نوێژی نیوه‌رۆ دا ئه‌نیشێ‌ ، ئه‌گه‌ر له‌ ده‌وار و خێوه‌تیشا بن و نه‌جولێن ، به‌ڵام ئاماده‌بن بۆ جوڵان ، ئه‌مانه‌یش جومعه‌یان له‌سه‌ر نیه‌ ، مه‌گه‌ر كاتێ‌ ده‌واره‌كانیان له‌ ناوبه‌ینی خانۆی خانۆنشینا بێ‌ و ، خانۆنشینه‌كانیش جومعه‌ بكه‌ن ، یاخود ده‌نگی بانگی جومعه‌ ببیسن له‌ شوێنێكی نزیكه‌وه‌ ، وه‌كو باسمان كرد .
ئه‌گه‌ر كه‌سێك له‌ دوو شوێنا خانوی هه‌بوو ، جارێ‌ له‌ میان و جارێ‌ له‌ویانا دا ئه‌نیشت ، ئه‌وه‌ ئه‌وه‌یانی بۆ دائه‌نرێ‌ به‌ شوێنی راسته‌قینه‌ كه‌ زیاتر تیا دا ئه‌نیشێ‌ ، ئه‌گه‌ر له‌ هه‌ردوكیانا وه‌ك یه‌ك دائه‌نیشت ، ئه‌وه‌ ئیعتیار به‌و یانه‌یه‌ كه‌ ژن و منداڵه‌كه‌یی تیایه‌ ، ئه‌گه‌ر له‌ هه‌ردوكیانا ژن و منداڵی هه‌بوو ، ئه‌وه‌ له‌ هه‌ردوكیانا وه‌ك یه‌ك دائه‌نیشت ، ئه‌وه‌ ئیعتیبار به‌و یانه‌یه‌ كه‌ ژن و منداڵه‌كه‌یی تیایه‌ ، ئه‌گه‌ر له‌ هه‌ردوكیانه‌ ژن و منداڵی هه‌بوو ، ئه‌وه‌ له‌ هه‌ردوكیانا به‌ هاووڵات دا ئه‌نرێ‌ و له‌ هه‌ر كامیانا نوێژی جومعه‌ كرا جومعه‌ی تیا واجب ئه‌بێ‌ له‌سه‌ری ، ئه‌مه‌ حوكمی كه‌سێكه‌ كه‌ نیشته‌جێ‌ بێ‌ و له‌ شوێنی خۆی نه‌جوڵێ‌ .
ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵێك هه‌بون له‌ پایز و زستان و ماوه‌یه‌كی به‌هارا له‌ شوێنی خۆیانا نیشته‌جێ‌ بوون و له‌و به‌شه‌كه‌ی به‌هار و له‌ هاوینا ئه‌چون بۆ هه‌وارگه‌ی كوێستان ، ئه‌وه‌ ئه‌گه‌ر هه‌وارگه‌یه‌كی تایبه‌تیان هه‌بێ‌ بۆ هه‌موو ساڵێك ، له‌ وێشدا به‌ هاووڵات دا ئه‌نرێن ، جا ئه‌گه‌ر شه‌رته‌كانی جومعه‌یان تیا هاته‌ دی جومعه‌یان له‌سه‌ر واجب ئه‌بێ‌ تیایا ، ئه‌گه‌ر هه‌وارگه‌ی تایبه‌تیشیان نه‌بوو هه‌ر سالێ‌ له‌ شوێنێك ئه‌بون ، یا له‌تاقه‌ ساڵێكا ئه‌یان گواسته‌وه‌ بۆ چه‌ند شوێن ، ئه‌وه‌ له‌و هه‌وارانه‌دا جومعه‌یان له‌سه‌ر نیه‌ تا ئه‌گه‌رێنه‌وه‌ بۆ شوێنی زستانیان .
ئه‌گه‌ر خه‌ڵكی دێیه‌ك به‌ به‌هار و هاوین ئه‌چون بۆ ناوباخ و بێستان ، وه‌ك خه‌لكی خۆشناوه‌تی و هه‌ورامان و چه‌ند مانگێك له‌وێ‌ رایان ئه‌بوارد ، ئه‌وه‌ ئه‌و باخ و بێستانه‌ش هه‌ر به‌ ناودێ‌ دا ئه‌نرێ‌ بۆیان ، جا ئه‌گه‌ر له‌ ناوباخه‌وه‌ ده‌نگی بانگی ناودێیان ئه‌بیست ، ئه‌وه‌ فه‌رزه‌ له‌سه‌ریان هه‌موو جومعه‌یێ‌ بێنه‌وه‌ بۆ ناو دێ‌ و نوێژی جومعه‌ بكه‌ن ، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش دوور وون ده‌نگی بانگیان نه‌ئه‌بیست ، ئه‌وا واجب نیه‌ بگه‌رێنه‌وه‌ بۆ نوێژی جومعه‌ بۆ ناو دێ‌ ، جا له‌م كاته‌دا ئه‌گه‌ر ئه‌هلی باخه‌كان ئه‌وه‌نده‌ زۆر بوون جومعه‌یان پێ‌ ته‌واو ئه‌بوو ، ئه‌وه‌ واجبه‌ له‌وێ‌ جومعه‌ بكه‌ن ، ئه‌گینا جومعه‌یان له‌سه‌ر نیه‌ .
شه‌رتی پێنجه‌م ئه‌وه‌یه‌ دوو خوتبه‌ له‌ پێش نوێژه‌كه‌وه‌ بخوێنرێته‌وه‌ ، ئه‌ركانی ئه‌م دوو خوتبه‌یه‌ پێنجن ، سیانیان موشته‌ره‌كه‌ له‌ به‌ینی هه‌ر دوو خوتبه‌كه‌دا ، وه‌ك حه‌مد و سه‌نای خواو ، سه‌لاوات دان له‌سه‌ر حه‌زره‌تی پێغه‌مبه‌ر (ص) به‌ناوی خۆی و ، په‌ند و ئامۆژگاری خه‌لكه‌كه‌ كه‌ له‌ خوا بترسن ، ئه‌بی خوتبه‌ خوێن له‌فزی (حه‌مد) و (صلاه‌‌) به‌كار بێنێ‌ ، رۆكنی چواره‌می دوو خوتبه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئایه‌تێكی قورئان له‌ یه‌كێكیانا بخوێنێ‌ و دوعاكه‌ له‌ خوتبه‌ی دوهه‌مدا بكا ، قسه‌ی راستتر ئه‌وه‌یه‌ ته‌رتیب له‌نێوانی ئه‌م ئه‌ركانانه‌دا شه‌رت نیه‌ ، كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر له‌ ئاخره‌وه‌ صه‌لاوات بدا له‌ دیداری پێغه‌مبه‌ر ، قه‌یدناكا ، شه‌رته‌ له‌م دوو خوتبه‌یه‌دا ئه‌ركانه‌كانیان به‌ عه‌ره‌بی بێ‌ و به‌ینیان زۆر نه‌بێ‌ نه‌ به‌ قسه‌ی بێگانه‌ و نه‌ به‌ بێ‌ ده‌نگی ، ئه‌بێ‌ خوتبه‌كانیش یه‌ك له‌ دوای یه‌ك بن و دانیشتنێكی كه‌م له‌به‌ینیانا ببێ‌ ، ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌وه‌ كه‌ جێگه‌ی خوێندنی سوره‌تی (قل هو الله ) ی تیا ببێته‌وه‌ ، خوێندنی ئه‌م سوره‌ته‌ خۆی له‌به‌ینی دوو خوتبه‌كه‌دا سوننه‌ته‌ ، هه‌روه‌ها شه‌رته‌ ماوه‌ی به‌ینی دوو خوتبه‌كه‌ و نوێژه‌كه‌ له‌ ئه‌ندازه‌ی دوو ركات نوێژی سوننه‌تی سوك زیاتر نه‌بێ‌ ، هه‌ر وا شه‌رته‌ خوتبه‌كان له‌ پێش نوێژه‌كه‌دا بن و له‌ وه‌ختی نیوه‌رۆدا و له‌ناو ( خطة)ی ئه‌و شوێنه‌دا كه‌ جومعه‌كه‌ی تیا ئه‌كرێ‌ ، ئه‌بێ‌ ئه‌وه‌نده‌ش ئاشكرا بن قابیل بێ‌ ئه‌و چل كه‌سه‌ی كه‌ حازرن بیان بیستن ، هه‌روه‌ها شه‌رته‌ ئه‌و چل كه‌سه‌ ئه‌ركانی خوتبه‌كه‌ ببیسن و ئه‌گه‌ر هه‌ندێكیان له‌كاتی خوێندنی ئه‌ركانی خوتبه‌كانا دیار نه‌بوون ، پێویسته‌ پاش هاتنیان خوتبه‌كان دوباره‌ بخوێنرێنه‌وه‌ ، مه‌گه‌ر دیار نه‌بونه‌كه‌یان بۆ ماوه‌یه‌كی ئێجگار كه‌م بێ‌ ، له‌و حاله‌دا پێویست نیه‌ دیسان خوتبه‌كه‌ بخوێنرێته‌وه‌ ، قه‌یدیشی نیه‌ وتاربێژ له‌سه‌ر خوتبه‌ خوێندنه‌وه‌ی خۆی بروا .
شه‌رتی وتار بێژ ئه‌وه‌یه‌ پاك بێ‌ له‌ بێ‌ ده‌ست نوێژی و له‌ش پیسی و له‌هه‌ر صیسییه‌ك عه‌فوی لێ‌ نه‌درابێ‌ ، ئه‌شبێ‌ نێرینه‌ بێ‌ و عه‌وره‌تی داپۆشیبێ‌ ، ، هه‌روا ئه‌بێ‌ دروست بێ‌ ئیقتیدای پێ‌ بكرێ‌ ، ئه‌گه‌ر توانای راوه‌ستانی هه‌بێ‌ دابنیشێ‌ بۆ خوتبه‌ خوێندنه‌وه‌ ، ئه‌گینا قه‌ید ناكا ، ئه‌گه‌ر داشنیشیت ، ئه‌بیچ له‌ به‌ینی خوتبه‌كانا كه‌مێك بێ‌ ده‌نگ بێت ، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی كه‌ گوێیان له‌ خوتبه‌كان گرتوه‌ شه‌رت نیه‌ له‌و كاته‌دا ده‌س نوێژیان هه‌بێ‌ و عه‌وره‌تیان داپۆشیبێ‌ ، هه‌روه‌ها شه‌رت نیه‌ ئه‌وه‌ی خوتبه‌ ئه‌خوێنێته‌وه‌ هه‌ر خۆیشی ببیچ به‌ ئیمامی نوێژه‌كه‌ ، كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر یه‌كێك خوتبه‌ی خوێنده‌وه‌و یه‌كێكی تر ئیمامه‌تی نوێژه‌كه‌ی كرد ، زه‌ره‌ری نیه‌ .
دروسته‌ جومعه‌ له‌ پشتی مناڵی خاوه‌ن ته‌میز و له‌ پشتی ئیمامێكی سه‌فه‌رییه‌وه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌مانه‌ زیاد بن له‌ ژماره‌ی چل كه‌سه‌كه‌ ، له‌م كاته‌دا كه‌ ئیمام له‌ چل كه‌سه‌كه‌ زیاده‌ ، ئه‌گه‌ر ده‌ركه‌وت پیساییه‌كه‌ په‌نامه‌كی پێوه‌ بوه‌ ، نوێژی مه‌ئمونه‌كان به‌تاڵ نابێته‌وه‌ .
سوننه‌ته‌ ( وتاربێژ ) له‌پاش كۆبونه‌وه‌ی خه‌ڵك و داهاتنی وه‌ختی نوێژ بێت بۆ ناو ( جامعه‌ ) و پاش سوننه‌تی نوێژی جومعه‌ بچێته‌ سه‌ر مینبه‌ر .
ئه‌گه‌ر مینبه‌ر نه‌بوو برواته‌ سه‌ر شوێنێكی به‌رز ، جا روو بكاته‌ خه‌لكه‌كه‌ و سه‌لام بكا له‌وانه‌ی له‌ نزیكی میعرابه‌كه‌وه‌ن و پاش ئه‌وه‌ دابنیشێ‌ .
ئه‌نجا بانگده‌ر هه‌ڵسێته‌وه‌ بانگ بدات . له‌پاش ته‌واو بونی بانگه‌كه‌ش ووتار بێژ هه‌لسێته‌ سه‌ر پێ‌ ، دوو خوتبه‌ی كورتی پر مه‌عنای موناسب بۆ وه‌زعی موسولمانان بخوێنێته‌وه‌ ، له‌كاتی خوێندنه‌وه‌ی خوتبه‌كانا به‌ده‌ستی چه‌پی هێز بداته‌ سه‌ر شیرێك یا عاسایه‌ك و ده‌ستی راستی له‌لای مینبه‌ره‌كه‌ توند بكا ، سوننه‌ته‌ خه‌ڵكه‌كه‌ هه‌موو گوێ‌ بگرن و بێ‌ دنگ ببن ، له‌پاش خوتبه‌ی دواییش ئیمام گورج بێته‌ خواره‌وه‌ بۆ میحراب و تا ئه‌و ئه‌گاته‌ میحراب (مؤذن ) قامه‌ت ته‌واو بكا ، جا ئیمام نوێژ دابه‌ستێ‌ و دوو ركات نوێژ بكا ، له‌ ركاتی یه‌كه‌ما سوره‌تی ( الجمعه‌ ) یا ( الاعلی ) و له‌ ركاتی دوهه‌ما سوره‌تی (المنافقون ) یا (الغاشیه‌ ) بخوێنێ‌ .
---------------------------------------------------------------
ئاماده‌کردنی :ئیسلام*
سه‌رچاوه‌ // كتێبی شه‌ریعه‌تی ئیسلام ، ماموستا عبدالكریم مدرس

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 17:14  توسط نه‌ رمین ئه‌ لیاسی  | 

مطالب قدیمی‌تر